"Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!"" /> "Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!"" />
Asset 14

Verschrikkelijke, lieve mensen

In mijn eentje pretendeer ik een ruimdenkend, tolerant, ja aardig persoon te zijn. Ik lees hoofdschuddend krantenberichten over discriminatie en voel woede opborrelen als iemand een racistische grap maakt. Och, wat een domheid; zo zal ik nooit zijn. Maar zodra ik naar buiten ga, merk ik dat het tegendeel waar is. Ik ben een bevooroordeelde, eenkennige, zure zeikerd die alleen openstaat voor een handjevol echte vrienden. Ik loop met een strakke blik door winkelstraten of supermarkten. Als ik op de fiets bijna tegen iemand opbots, rijd ik door zonder oogcontact te maken. Ik zeg meestal geen gedag als ik een café of winkel verlaat – wat me onlangs op een licht beledigd ‘Nou doei hè!’ van een barman kwam te staan. Alsof we zo’n emotionele band hadden opgebouwd toen hij me hielp om mijn pinpas goed door het apparaat te halen.

Ik leef dus naar Sartre’s beroemde uitspraak ‘De hel, dat zijn de anderen’. Ik hou helemaal niet van mijn medeburgers. Andere mensen zijn verschrikkelijk. Ze dringen voor, ze snijden af, ze stinken, ze schreeuwen, ze doen rare pakjes aan en ze kijken naar je vriendin. Als je dan eens via-via met zo’n vreemde moet praten, dan is hun saaiheid en ongemak meestal een bevestiging van het feit dat je je sociale leven beperkt tot een kleine groep mensen - die heel erg op jou lijken.

Deze afkeer is niet zo vreemd: in zekere zin is tolerantie tegennatuurlijk. Voor het vormen van onze identiteit hebben we behoefte aan kaders, aan de lijst waar het schilderij in kan hangen. Door je te ergeren aan anderen weet je wat je niet bent en dus ook een beetje meer wat je wel bent. Als land hebben we vijanden nodig om de grenzen van onze nationaliteit aan te kunnen geven, en als individuen evenzeer. Die lul van je werk lijkt te bevestigen dat jij geen lul bent – dat hij precies hetzelfde denkt, is niet belangrijk. Zo kan onze sociale afkeer ons in deze grotendeels kaderloze wereld nog enige houvast bieden.

Intolerantie biedt ons dus de exclusieve geborgenheid waar we als sociale wezens naar op zoek zijn. In die zin is het helemaal geen negatief gegeven en zelfs een basisvoorwaarde voor een gelukkig leven. Niemand ontsnapt hieraan en iedereen die ruimdenkendheid voorstaat, vervalt onvermijdelijk in hypocrisie. Het hippiemeisje dat ik laatst ontmoette vatte het goed samen: “Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!”

Het is goed om te erkennen dat vooroordelen erbij horen. Ik ben een eenkennige cynicus, omdat ik anders helemaal geen identiteit zou hebben. Toch moet je ervoor waken dat je mensbeeld niet al te zeer vastroest. Sociale kieskeurigheid is goed, maar voor je het weet heb je evenveel empathisch vermogen als Maxime Verhagen. Daarom moet je af en toe een deuk in die kaders slaan.

Onlangs besloot ik in een nogal impulsieve daad om mee te gaan met een fietstour door mijn eigen stad. Er waren maar twee andere deelnemers: een moeder en dochter uit Veenendaal. De moeder was een wat tuttige vrouw met een uilenbril, die haar rugzakje voor op haar fiets bond en haar toch zeker dertigjarige dochter belerend toesprak. De dochter had een iets te grote regenjas aan op deze zonnige dag en sprak met een lijzige stem, waardoor ik even dacht dat ze verstandelijk gehandicapt was. De gesprekken gingen meteen over koetjes en kalfjes (“Eerste keer in Amsterdam?” “Nee… derde keer.”).

Ik fietste dus drie meter achter de groep, terwijl ik hevig twijfelde over deze beslissing. Op een gegeven moment was het echter onvermijdelijk dat ik een gesprekje voerde met de moeder. Ik vroeg haar dan in godsnaam maar naar haar beroep. Ze bleek als verpleegster in een hospice te werken, waar ze stervende mensen begeleidde in hun laatste levensfase. Opeens hadden we een heel interessant gesprek over lijden en de dood. In het park vertelde de dochter me dat ze met verstandelijk gehandicapten werkte en dat ze binnenkort ging trouwen met iemand uit haar korfbalteam. Ze glunderde toen ik naar zijn naam vroeg. “Peter.”

Echte tolerantie is waarschijnlijk een illusie. Maar als je het af en toe probeert, zie je dat mensen toch wel lief zijn. Nu de zomer weer aantreedt en we ons massaal op het grasveld en het terras storten, probeer ik in mijn achterhoofd te houden dat die irritante serveerster met haar nasale stem heel misschien wel de moeder van mijn kinderen wordt. En als ik vertrek zeg ik iets te zacht: “Nou… dag!”

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer