nieuwsbrief
Asset 14

Alles voor een goede grap

Column: Alles voor een goede grap

Meestal haat ik het internet, omdat het me op gluiperige wijze mijn uren afneemt en bijna niets teruggeeft. Soms sta ik op de WC mijn e-mail te checken met mijn telefoon in mijn ene, en mijn piemel in mijn andere hand, en is het net of ik ontwaak uit een hypnose: waarom doe ik dit in godsnaam? De eindeloze stoet van lege updates dooft mijn onrust enigszins, maar haalt vaak nog grotere zenuwen naar boven. En toch kan dit uitgestrekte gebied vol informatie me ook oprechte troost bieden, zoals de aflevering van Comedians in Cars Getting Coffee die ik tijdens een afwas keek.

Mail

In dit internetprogramma haalt Jerry Seinfeld steeds een stand-up comedian op in een klassieke auto om, je raadt het al, koffie te gaan drinken. Dit klinkt ontzettend saai, en dat is het ook. Maar ik begrijp heel goed wat Seinfeld met zijn concept probeert vast te leggen. De naar hem vernoemde legendarische sitcom kreeg in de jaren ‘90 de bijnaam ‘a show about nothing’, omdat de humor van de alledaagsheid erin werd gevangen. Bedenkers Jerry Seinfeld en Larry David waren zoals altijd in gesprek over grappige onzin, toen David zei: “Hier moet de show over gaan. Gewoon twee mensen die aan het praten zijn.” Dit gevoel herken ik maar al te goed. Soms is een gesprek tussen twee mensen met een wervelende chemie enerverender dan een roman van Dostojevski.

Het probleem met CICGC is dat het editen van cameraopnames van een gesprek iets anders is dan het schrijven van een script. Deze twee vormen lijken op elkaar: als je een realistische comedyserie als Seinfeld (of Davids Curb Your Enthusiasm) schrijft, dan kies je ook zorgvuldig bijzondere en grappige momenten uit je eigen leven en zet je die achter elkaar. Maar herinneringen zijn iets anders dan opnamen van een echt gesprek, omdat ons geheugen veel minder accuraat is dan een camera. In ons hoofd vinden allerlei subjectieve bewerkingen en keuzes plaats, waardoor zelfs de meest naturalistische kunst net afwijkt van de werkelijkheid.

Toch zal de meest recente aflevering van CICGC, met John Oliver, me nog lang bijblijven. Niet zozeer vanwege het gesprek of de grappen, maar juist omdat ze het gevoel van zo’n interactie benoemden. Aan het einde van een gesprek vol slappe lach zei Oliver: 'Nothing makes me happier than this. I’m at 10 right now. This is as comfortable as I get. You see me in ways that my loved ones don’t see me.' Seinfeld: 'Right. You’re not there with them.' Oliver (lachend): 'I’m as much there as I can be.' Seinfeld: 'God help us. God almighty help us.'

Ik voel me meestal niet op mijn gemak, tot ik in een van die intens grappige gesprekken verzeild raak of, zoals nu, een verhaal opschrijf. Mijn vriendin zei ooit dat ze me nog nooit zo gelukkig heeft zien kijken als wanneer ik met mijn beste vriend sms, behalve misschien als ik net ben klaargekomen. Eigenlijk ben ik het grootste deel van mijn dagen aan het wachten op een van die momenten waarop de grappen en verhalen me om de oren vliegen en ik niet hoef na te denken. Daarom ben ik geobsedeerd door podcasts als WTF, de films van Woody Allen en Judd Apatow of de stand-comedy van Louis CK. Ik kan het bewust opzoeken door achter mijn laptop te gaan zitten schrijven of naar een feestje te gaan of met een van die bijzondere vrienden af te spreken, maar ik kan het niet forceren: soms verschijnt er niets op het scherm of is een gesprek gewoon saai. Toch doe ik alles voor een goede grap. Alles.

Dit is best triest. Vandaar dat Seinfeld zei: 'May God help us.' In feite hebben wij als grappenmakers moeite om contact te maken, behalve door middel van grappen, en creëren we alleen tijdelijke, risicoloze intimiteit met vrienden. Comedians blijven vaak lang vrijgezel; Seinfeld trouwde pas op zijn vijfenveertigste. En hoewel ik met veel pijn en moeite over mijn eigen bindingsangst heen ben gekomen, een veilig thuis heb gevonden en vaak met mijn vriendin kan lachen, blijf ik elke dag verlangen naar die snelle uitwisseling van anekdotes, onzinnige analyses en flauwe grappen.

Het verschilt niet veel van mannen die te lang in de kroeg blijven hangen, en over wie de barman moet liegen als zijn vrouw belt. Maar gelukkig is grappen maken minder schadelijk dan alcohol drinken, en hebben vele helden ontdekt hoe je met deze onzin, paradoxaal genoeg, de connectie met een groot publiek kunt maken. Daar zal ik ze altijd dankbaar voor zijn.

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Jesse Strikwerda is illustrator en één van de drie winnnaars van de Fiep Westendorp stimuleringsprijs 2015.

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer