Warning: array_intersect(): Expected parameter 1 to be an array, null given in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200107002828/public/content/themes/hardhoofd6/single.php on line 14
Hard//hoofd - TIP: Grunbergs arrogantie Elitair, pretentieus, denigrerend. Maar hij komt er mee weg." /> Elitair, pretentieus, denigrerend. Maar hij komt er mee weg." />
tickets
Asset 14

Grunbergs arrogantie

In Nederland hebben we nooit van arrogantie gehouden. Je moet hier voor je kop oppassen als je toevallig in een maaiveld rondkruipt en je moet ook zeker niet gek doen, want normaal is al gek genoeg. Het komt waarschijnlijk door onze protestantse inborst, die revolutionaire implicaties heeft, maar in feite een conservatieve vorm van het katholicisme is. De geringe omvang van ons land helpt ook niet mee: iedereen zit elkaar de hele dag jaloers en afkeurend te bekijken.

Maar met de anti-elitaire woede van GeenStijl en de PVV zijn woorden als ‘pretentieus’, ‘arrogant’, ‘verheven’, ‘gymnasiumkindjes’ en natuurlijk ‘elite’ tot zeer grove belediging geworden (waarbij de boodschappers zich net zo arrogant opstellen als de elite die ze aanvallen, maar dit terzijde). Krampachtig probeert de gevestigde orde zich te schikken naar dit nieuwe, populaire geluid. De belangrijkste vraag op redacties van kranten en TV-programma’s lijkt te zijn: “Wacht even. Is dit niet te pretentieus?” Het protest tegen de kunstbezuinigingen zal ook klein blijven: niemand wil met dat elitaire zooitje geassocieerd worden.

Arrogantie is een kunst. Er is niets mis met het streven om beter te zijn dan anderen, en als je dat bereikt mag je daar ook trots op zijn. Het gevaar is echter dat je al te zeer gaat neerkijken op de rest, dat je helemaal geen kritiek meer duldt en ijdel wordt, of dat je te vroeg denkt dat je het hebt bereikt. Amerikaanse intellectuelen en kunstenaars zijn heel goed in arrogantie, die ze met humor, zelfspot en een vleugje glamour tentoonspreiden (zoals ik hier eerder schreef). Ze komen er mee weg, omdat a.) het terecht is (ze hebben bewonderenswaardige kennis of vaardigheden) en b.) ze met zelfspot het publiek niet kut over zichzelf laten voelen.

In Nederland is er nog één held van de arrogantie over: Arnon Grunberg. In zijn dagelijkse Voetnoot op de voorkant van de Volkskrant (hier online te lezen voor Volkskranthaters) laat hij zich op een verheven manier uit over de actualiteit, in Vrij Nederland geeft hij mensen met een licht denigrerende toon levensadvies en in debatten is hij niet van zijn stuk te brengen door zijn retorische superioriteit. Maar het is niet nergens op gebaseerd: Grunbergs kennis is indrukwekkend. Hij lijkt bijna elke wereldwijde publicatie te lezen, spreekt verschillende talen en bereidt zich altijd minutieus voor. Tijdens een recent debat met Evelien Tonkens verraste hij iedereen in de zaal doordat hij Tonkens’ boek zeer gedetailleerd had gelezen en er regelmatig uit citeerde. Zodra het saai dreigde te worden, maakt hij een goede grap.

Grunberg komt er dus mee weg. Hij toont zich zelfs pleitbezorger van de Nieuwe Arrogantie: in de Voetnoten valt hij regelmatig uit tegen de nieuw ontstane stroming van het ‘provincialisme’ die zich tegen het oude ‘verheffingsideaal’ keert. Volgens Grunberg heeft de huidige afkeer van pretenties tot gevolg dat we ons beperken tot de middelmaat.

Uit het onlangs uitgebrachte Brieven aan Esther blijkt dat de schrijver dit talent al op jonge leeftijd bezat. De 21-jarige Grunberg, nog ongepubliceerd en zoekende, onderhield een lange briefwisseling met een 18-jarige studente met schrijfambities. Hij vindt dat ze potentie heeft, maar wordt al snel onaardiger in zijn brieven, omdat Esther zich niet genoeg ‘ontwikkelt’ en blijk geeft van een onterechte arrogantie:

Het is niet simpel genoeg. Je doet moeilijk. Wat je zegt is ongeloofwaardig, is bedacht. Omdat je waarschijnlijk niet alleen mij zit voor te liegen, maar je zelf ook nog gelooft in die leugens van je.

Dit soort brieven worden overigens wel afgesloten met bemoedigende woorden van waardering. In het voorwoord van het vermakelijke boekje toont Grunberg zich van zijn bescheiden kant als hij zegt dat hij de ‘literaire waarde’ van de brieven betwijfelt. Misschien heeft hij daar gelijk in, maar de inhoud van de brieven zegt veel over de basisprincipes van deze schrijver. Het zou door alle intellectuelen in Nederland gelezen moeten worden: arrogantie is geen schande, maar je moet het wel verdienen.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer