Asset 14

Iets tegen Zwarte Piet? 'Lekker optyven naar je eigen land'

Het debat rond Zwarte Piet is dit jaar heviger dan ooit, Sanne ziet het met lede ogen aan.

In Hoogezand-Sappemeer was een Sinterklaasintocht gepland met pieten in alle kleuren van de regenboog: de stichting die de organisatie verzorgt wilde hiermee tegemoetkomen aan de Zwarte Piet-kritiek. Inmiddels is besloten dat de Sint toch weer gewoon begeleid zal worden door “gewone”, dus zwarte pieten. Dit als gevolg van de vele doodsbedreigingen en scheldpartijen.

Op onze facebookfeeds strijden pagina’s als Zwarte Piet is Racisme om aandacht met Zwarte Piet Is en Blijft Zwarte Piet, waarbij de emoties hoog oplopen en het niveau inmiddels een historisch dieptepunt heeft bereikt.

“die mensen die hier over ouwehoeren over zwarte piet moeten lekker optyven naar hun eigen land en daar lekker gaan ouwe hoeren maar laat ons lekker een gezellige sinterklaas hebben alle kinderen zijn trots is dat zo erg nee tog? 1x per jaar en dan zoon drama!"

Deze foto werd geplaatst op de facebookpagina Zwarte Piet Is en Blijft Zwarte Piet.

De verontwaardiging was groot nadat VN-consultant Verene Shepherd zich uitsprak tegen het Sinterklaasfeest, al is het onderzoek nog gaande en staat het Nederland vrij om zich niets aan te trekken van een eventuele resolutie. De ‘Pietitie’ op facebook heeft op het moment van publicatie al 2,085,297 likes, en aanstaande zaterdag is er een demonstratie op het Malieveld waarvoor men wordt opgeroepen verkleed als Zwarte Piet te komen. Usual suspects als Geert Wilders grepen de uitspraken van Shepherd uiteraard aan om hun mening te ventileren, en BN’ers van het genre Monique Smit en Maik de Boer spraken hun ontzetting uit.

De intelligentsia dan? Rob Wijnberg betoogde op De Correspondent dat de gemiddelde Nederlander het rassendenken al zo ver ontstegen is dat hij Zwarte Piet allang niet meer ziet als neger. Quinsy Gario zou de Nederlander iets aanwrijven  “waar [hij] - na een eeuwenlang proces van Verlichting - juist bewust blind voor [is]”. Meer nuance dan Maik de Boer, maar een redenering waar ik hoofdpijn van krijg. Matthijs Krul levert op Frontaal Naakt de nodige kritiek op Wijnbergs “klassieke filosofische fout”.

Cabaretier Erik van Muiswinkel schreef eerder dit jaar een artikel waarin hij op dezelfde twee gedachten hinkt. Onze nationale Hoofdpiet voert een Zuid-Afrikaanse uitwisseldochter op (het aloude some of my best friends are black-principe) die met plezier deelneemt aan het Sinterklaasfeest... en vervolgens door een Hollandse huismoeder op het voetbalveld wordt uitgemaakt voor Zwarte Piet.

Het is algemeen geaccepteerd dat Piet rond 1850 werd geïntroduceerd in het boekje Sint Nikolaas en zijn knecht. De Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman (1806-1863) schreef het merendeel van de versjes en voorzag de goedheiligman van een aan het einde van de achttiende eeuw nog zeer hip accessoire: een Moors knechtje. Het lijkt misschien vreemd dat Schenkman in 1850 teruggreep op een zwarte (kind)slaaf als metgezel voor de typisch Hollandse kinderheld, maar het was algemeen bekend dat prinses Marianne – de tante van Koning Willem III – kort daarvoor op een markt in Cairo nog een zwart kind had gekocht, iets waar Schenkman al eens een satirisch gedichtje aan had gewijd.

De slavernij-connectie is dus evident, wat er ook wordt beweerd over schoorstenen en voorchristelijke demonen. Kunsthistoricus en slavernij-kenner Elmer Kolfin bevestigde dit in de Volkskrant: "Illustratoren kozen [later], misschien zonder het te beseffen, voor het beeld van een kindslaaf. Dat raakte vervolgens gecanoniseerd."

Het is ongetwijfeld waar dat kleine blanke kindertjes anno 2013 bij het zien van een in achttiende-eeuws pagekostuum gestoken zwartgeschminkte buurman of buurvrouw niet zullen denken aan hun Surinaamse of Afrikaanse klasgenootjes, die zich op hun beurt ook niet aangesproken zullen voelen. Maar het is ronduit quatsch dat kinderen zich niet net zo zouden vermaken met de “bonte pieten” waarmee op veel grootstedelijke basisscholen al sinds de jaren tachtig wordt geëxperimenteerd; de enige klachten daarover komen doorgaans van ouders.

De auteur als Zwarte Piet.

Het feit dat de figuur van Zwarte Piet diverse problematische elementen bevat, maakt hem voor veel mensen van niet-Nederlandse afkomst een symbool van een ongelijke maatschappelijke positie. Het gaat hen niet om het Sinterklaasfeest an sich, maar om het gevoel dat ze in onze huidige samenleving nog altijd tweede viool spelen. De beroemde tolerantie van de Hollanders is ver te zoeken als het om Sinterklaas gaat; daar waar Zwarte Piet voor tegenstanders sociale ongelijkheid representeert, staat hij voor degenen die zaterdag in pietenpak op het Malieveld verschijnen voor alles wat goed, veilig en vooral Hollands is. Zwarte Piet is een gezellige, oer-Hollandse traditie en wie dat niet vindt is een zeikerd, lijkt de algemene teneur.

Ik kan heus wel lachen om Frans Bauer, auteur van het lied Piet is Lief (“Zwarte Piet, Zwarte Piet. De VN wil hem niet.”). Maar er schuilt iets duisters achter de wijze waarop iedere aantijging van racisme wordt weggewuifd als gezeur: een aanval op Zwarte Piet is een aanval op Nederland, en dus ook een aanval op Máxima, stamppot met boerenkool, Volendam en weet ik veel wat men tegenwoordig nog meer als onze nationale trots ervaart. Ik erger me buitengewoon aan het woord ‘traditie’ dat in de Zwarte Piet-context steeds weer terugkomt. Ja, het Sinterklaasfeest is een traditie. Fierljeppen is ook een traditie, net als Koninginnedag, de Elfstedentocht en kievietseieren zoeken. Net als palingtrekken, heksen verbranden en mensen met lichamelijke afwijkingen tentoonstellen op kermissen. Dat iets een traditie is, maakt het niet immuun voor kritiek. Als tradities nooit aangepast mochten worden, zaten we hier in Holland Sinterklaas te vieren in een plaggenhut. Met twee kaatseballen in een net.

Mail

Sanne Rispens

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer