nieuwsbrief
Asset 14

Rothko en Europa's rafelranden

Op een enkele Letse vlag na hoef je in Daugavpils geen vaderlandslievend decor te verwachten – deze stad, omringd door dikke naaldbossen in de oostelijke regio van Letland, voelt en spreekt Russisch. Verveloze betonbouw loopt moeiteloos over in een grauwe lucht en hoewel de bijtende januarikou uitblijft, ligt de stad gehuld in een vaal laken waar de zon af en toe bleke lichtplekken in brandt. Oude Sovjet-trammetjes rammelen voorbij. Het is een haveloze industriestad, toen genadeloos geteisterd door twee wereldoorlogen, nu geplaagd door een meedogenloze emigratie. Men spreekt hier Russisch, kijkt naar de Russische tv, leest Russische geschiedenisboeken en gaat naar het Russisch theater. Een rijkere voedingsbodem voor Russisch vervaardigd separatisme zal Poetin binnen de Europese Unie niet snel treffen.

Mail

Maar ergens te midden van dit epicentrum van rauw verdriet en betonrot vind je een ode aan de beroemdste zoon van de stad: Mark Rothko. De Amerikaanse abstract expressionist werd in 1903 in Dvinsk, zoals Daugavpils destijds heette, als Marcus Rothkowitz geboren. Zoon van een geliefd apotheker in een stad die toen nog binnen de Russische landsgrenzen lag.

Net buiten de vale stad ligt, aan de oever van de Daugavu, een oude militaire vesting. Sinds twee jaar huist daar een Rothkocentrum met zes werken van hem, het enige in Oost-Europa. Het miezert een zure regen als ik in de berm van de weg, de enige route uit het verpauperde centrum, richting het fort loop.


Bien_Rothko
Beeld: Jason Rogers

Het museum kan nauwelijks een groter contrast bieden met een stad waar elke straathoek teleurstelt en de afgebladderde muren cyrillische scheldwoorden dragen. Het is er proper en licht. Er is niemand, de zalen zijn verlaten. Ik struin zoals het een museumbezoeker betaamt. Rothko beoogde met zijn kunst een zeker emotie over te dragen. ‘De mensen die staan te huilen voor mijn schilderijen hebben dezelfde religieuze ervaring als ik toen ik ze schilderde,’ zei hij ooit.

Eerder dit jaar bezocht ik in het Haags Gemeentemuseum de overzichtstentoonstelling van Mark Rothko. In de zalen van het Haagse museum was het ver zoeken naar enige vorm van ontroering. De schilderijen kwamen niet tot hun recht, de voorbijtrekkende drommen mensen zorgden voor afvlakking en verveling. De tentoonstelling miste elke vorm van bezieling, hetgeen niet aan de kunstenaar noch zijn werk lag.

Aan het rafelrandje van Oostelijk Europa zat ik in een verlaten museum urenlang voor zijn doeken. Ik begreep waarom de gekwelde schilder geïnspireerd raakte door emoties en zijn schilderproces als een spirituele ervaring zag, welke ik als toeschouwer meebeleefde. Rothko moet je ervaren door de wimpers en met gesloten oren, verborgen voor al het andere. Filter en verban elk storend impuls, reinig je bereik. Voor Rothko en zijn religieuze eigenschappen reis je af naar de sleetse uithoeken van ons continent. Je zult er een bedevaartsoort bij hebben – een plek waar je de stuiptrekkingen van de wereldgeschiedenis nog na voelt.

--
Bien Borren (1993) studeert journalistiek aan de Hogeschool Utrecht en houdt van reizen.

Bien Borren Bien Borren is Hard//hoofd-redactielid en journalist.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer