Asset 14

De vloeibare postmoderniteit

“Jongens, weten jullie wat Zygmunt Bauman hierover zou zeggen?”
Inmiddels werpen mijn huisgenoten elkaar zuchtend veelbetekenende blikken toe wanneer ik aan de ontbijttafel weer eens opgewonden met de krant zwaai en de zogenoemde profeet van de liquide moderniteit bij de actualiteit betrek. Ik kan het hen niet kwalijk nemen; te pas en te onpas strooide ik afgelopen maanden met opmerkingen als: “Dit is zo postmodern” en “Alles is vloeibaar geworden”. Vage uitspraken op het eerste gezicht, maar meestal waren ze wel degelijk van toepassing. De postmoderniteit is wat we krijgen in ruil voor religie en ideologie: alle zekerheden op losse schroeven.

Ik raakte helemaal in de ban van postmoderne denkers sinds ik afgelopen semester het sociologische keuzevak Cultuurkritiek volgde. Hoe meer ik las, hoe meer mijn zorgvuldig onderdrukte ongemak groeide: bindingsangst, stress en anti-depressiva zijn namelijk erg goed vertegenwoordigd in mijn omgeving. De postmoderniteit is geen vrolijk sprookje.

Halverwege het semester besloot één van mijn studiegenootjes ermee te kappen. Nadenken over zulke zware onderwerpen maakte haar ongelukkig; ze werd banketbakker. Een begrijpelijke keuze, maar omdat piekeren één van mijn beter ontwikkelde vaardigheden is, besloot ik zelf de cultuurkritiek tot onderwerp van mijn eindverhandeling te promoveren en nog verder te verdwalen in de krochten van de postmoderniteit.

Uiteindelijk is het best leerrijk om eens stil te staan bij de postmoderne invloed op je eigen gedragingen en gedachten. Zo kan ik iedereen aanraden om eens een boek van Zygmunt Bauman ter hand te nemen. Toegegeven, het kost wat moeite om je in te werken in Baumans vreemde taaltje vol verwijzingen en metaforen. Gelukkig bestaat er het gemakkelijke postmoderne alternatief dat YouTube heet. Alleen al de figuur van Zygmunt is het kijken waard: dat Poolse accent, die indrukwekkende wenkbrauwen, die handgebaren! Reken hierbij zijn hoge leeftijd en retorische kwaliteiten en je kan bijna niet anders dan instemmend knikken bij alles wat hij zegt. Zijn filmpjes hebben intrigerende titels zoals ‘The Ambiance of Uncertainty', 'No one is in control. That is the major source of contemporary fear' en 'The Global Factory of Wasted Humans'.

Zygmunt Bauman. Foto door M. Oliva Soto via Narodowy Instytut Audiowizualny

Baumans bespiegelingen vonden hun praktische toepassing in mijn dagelijkse leven. Een voorbeeld: vriendin H belt me licht wanhopig op: “Oh help, ik bevind me nu in de COS en al die prachtige afgeprijsde kledingstukken schreeuwen gewoon om mijn aandacht!”. Waarop ik behendig antwoord: “Weet je nog wat Zygmunt zei over de werking van de consumptiemaatschappij? Al koop jij nu die afgeprijsde prachttrui, dan nog zal je verlangen niet gestild zijn”. Mijn wijze woorden worden dan wel met hoongelach ontvangen, ze missen hun effect niet: H verlaat de COS zonder ook maar één kledingstuk aangeraakt te hebben.

Ik vat mijn vergaarde inzichten even kort voor je samen. Altijd handig om zoveel wijsheid in je achterhoofd te hebben wanneer je je weer eens in een vervelende postmoderne situatie bevindt.

1) Wees je ervan bewust dat de markt van de consumptiemaatschappij zich uitstrekt over alle aspecten en activiteiten van het leven. Laat de wegwerpcultuur zich niet installeren in je relationele leven.

2) Ik hield eerder al een pleidooi voor melancholie: het is hoog tijd voor een herwaardering van een gezonde dosis zwaarmoedigheid om de tirannie van Het Genot omver te werpen. Genieten is geen plicht.

3) Er is niks mis mee om af en toe eens lekker afhankelijk van iemand te zijn; gemakkelijk voor jou en de ander stelt een altruïstische daad. Twee vliegen in één klap.

4) Niemand weet ‘wie hij is’ of ‘waar hij naartoe gaat’; identiteit is – ja, hoor – vloeibaar. Staak dus die ‘zoektocht naar jezelf’; wie individuele zelfontplooiing te hoog in het vaandel draagt, is vooral erg eenzaam.

Ik ben benieuwd hoe Bauman zou reageren op de reductie van zijn uitvoerige gedachtegoed tot vier simpele tips. Hij vindt het vast erg postmodern.

Mail

Jana Antonissen Jana Antonissen (1992) schrijft sinds twee jaar voor De Morgen over alles dat binnen het breed rekbare begrip cultuur past.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer