Het meesterwerk van David van Reybrouck zet de racistische Kuifje nog eens in perspectief." /> Het meesterwerk van David van Reybrouck zet de racistische Kuifje nog eens in perspectief." />
Asset 14

Congo

Zoals veel kinderen was ik vroeger gek op Kuifje. Mijn vader bezat een stapel stukgelezen exemplaren uit de jaren vijftig en zestig, die ik verslond. Alleen met Kuifje in Afrika had ik moeite, voornamelijk omdat Kuifje op een gegeven moment besluit om voor de lol een neushoorn te schieten, en het arme dier uiteindelijk opblaast met dynamiet omdat alle kogels op hem afketsen. Ook kreeg ik een vreemd gevoel bij de passages waarin Kuifje communiceert met de Afrikanen, die zijn getekend als een soort Zwarte Pieten en voornamelijk dingen zeggen als “Ik niet werken willen. Ik moe zijn.” De racistische ondertoon was blijkbaar dermate expliciet dat zelfs een zevenjarige er ongemakkelijk van werd.

Toen ik het lijvige Congo, Een geschiedenis (2010) van David van Reybrouck begon te lezen moest ik denken aan dat oude stripboek en realiseerde ik me opeens dat Kuifje in Afrika een perfecte afspiegeling is van hoe Europeanen dachten in de jaren twintig en dertig. Hergé, de bedenker van Kuifje, was geen racist (hij zou later publiekelijk afstand doen van Kuifje in Afrika, en latere albums zijn meer vooruitstrevend). Het reflecteert simpelweg een van racisme en onwetendheid doordrenkte samenleving – de Afrikanen die Kuifje ontmoet zijn dom en lui, slaan op trommels en proberen zich Westers te kleden. Hun land is groen, vruchtbaar en vol met olifanten en leeuwen.

Ons clichébeeld van Afrika bestaat inmiddels uit dorre landschappen, hongerende kinderen en bloedige burgeroorlogen: de erfenis van circa honderdvijftig jaar kolonialisme. In Congo brengt David van Reybrouck op weergaloze wijze in beeld hoe de Belgische veroveraars hun eerste en enige kolonie in de periode 1870-1960 van een rustig, groen gebied veranderden in een uitgeholde, failliete woestenij waar conflicten, rampen en oorlogen de rest van de twintigste eeuw zouden bepalen. De geschiedenis van een natie, hoe spannend ook, kan gemakkelijk verzanden in een droge geschiedenisles vol cijfertjes en feiten. Van Reybrouck koos er gelukkig voor om zoveel mogelijk persoonlijke getuigenissen van Congolezen erin te verwerken, en aan de hand van hun levensverhalen de historie van het land te vertellen. Rode draad zijn de interviews met Etienne Nkasi, een oude man die bij de eerste ontmoeting verklaarde te zijn geboren in 1882. De foto op de cover van het boek is een portret van hem. Nkasi vertelde bijzondere verhalen, die na onderzoek ook nog bleken te kloppen – hij had als jongetje zelfs een expeditie van de ontdekkingsreiziger Stanley voorbij zien komen (die van het onsterfelijke “Dr. Livingstone, I presume?”).

Deze persoonlijke verhalen zijn de grote kracht van Congo. Het boek is zeker aan te raden voor mensen zoals ik, die weinig afweten van Afrikaanse historie. Tijdens het lezen weet je in grote lijnen hoe het verhaal zal verlopen, maar de maalstroom waarin Congo dankzij de Belgen verzeild raakte wordt zo meesterlijk neergezet, dat je het boek leest als een roman.

Meeslepend, helder en informatief: schreef iemand maar eens zo’n boek over Indonesië.

Mail

Sanne Rispens

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer