Asset 14

Stop het koketteren met Berlijn!

In Re: kijkt Hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Daan Steinebach doet in Amsterdam twee kleine observaties over Berlijn.

Pas bezocht in filmhuis Kriterion: A German Youth van Jean-Gabriel Périot, over de Baader-Meinhof-groep die in de jaren zeventig terreuraanslagen pleegde in West-Duitsland. De zaal was afgeladen – de geschiedenis trekt en vooral de Duitse. Toen ik de bioscoop uit kwam stond daar een groepje studenten opgewonden te praten. Ze wilden naar Berlijn. ‘We kunnen vast het busje van mijn vader lenen, daar passen we allemaal in’, zei een meisje.

Daarna hoorde ik iets wat ik de laatste tijd vaker hoorde: ‘De Wibautstraat is zo gaaf, net een klein stukje Berlijn!’
Berlijn, Berlijn: het lijkt in Amsterdam de themamuziek van deze tijd te zijn. Een stad waar de geschiedenis zich voortdurend aan je opdringt, loodzwaar en vaak vermengd met de ondraaglijke lichtheid van de moderne stad. Daar is het allemaal gebeurd, die afgrijselijke sequentie van gebeurtenissen: een wereldoorlog, de val van een keizerrijk, hyperinflatie, de brand in de Reichstag, boekverbranding, nog een wereldoorlog, dit keer met totale verwoesting tot gevolg, wederopbouw op ideologische gronden, de bouw van de Muur, de val ervan, de hereniging en wat volgde – het heden.

Aan het begin van dat alles was Berlijn, een eeuw geleden, al een beetje een rovershol: na de Eerste Wereldoorlog was half Europa op de vlucht, met Berlijn als groot verzamelpunt. Vluchtelingen uit de gevallen rijken, heel veel berooide, verbitterde veteranen en regelrecht gespuis verzamelde zich daar, op zoek naar een beetje toekomst of toch in ieder geval iets te drinken en te neuken. Daarop volgden intellectuelen, schrijvers en kunstenaars, op hun beurt weer op zoek naar inspiratie in deze kolkende massa. Wie in het Berlijn van die jaren op z’n dertiende nog niet ontmaagd was (al dan niet voor geld), stond naar het schijnt als preuts te boek.

Was het zaad van wat komen ging toen al in de Berlijnse aarde gezaaid? Niemand weet het, net zomin als iemand weet wat er nog van over is. De geschiedenis is voorbij en tegelijkertijd is ze er voortdurend, als een eeuwige echo.
Op satellietfoto’s van nachtelijk Berlijn kun je aan de kleur van de verlichting de grens tussen Oost en West nog zien – neonwit in West, gloeilampgelig in Oost (waarschijnlijk nog van VEB NARVA, het Volkseigener Betrieb dat lampen maakte in de DDR). Aan de zuidkant, net iets links van het midden, is een zwarte vlek te zien: de oude, verlaten luchthaven Tempelhoff. Ooit vlogen Amerikaanse vliegtuigen daar af en aan met voedsel voor uitgehongerd en ommuurd West-Berlijn.

Nu is Tempelhoff gesloten en lijkt vooral dienst te doen als decor voor vakantiekiekjes. Berlijn is in, hip, happening. Ongetwijfeld heeft dat in de eerste plaats te maken met de feestjes, de biertjes en het feit dat iedereen er naartoe gaat. Maar het lijkt ook te maken te hebben met die loodzware geschiedenis – vandaar die selfies op Tempelhoff, de fascinatie met de RAF en de Wibautstraat.

Er stinkt alleen iets aan. De studenten die na A German Youth naar Berlijn wilden, voelden zich duidelijk aangetrokken door de film. Maar de RAF was actief in West-Duitsland – niet in Berlijn (dat was door de geallieerde bezetting zelfs een ander land. Flauw detail misschien, maar dit soort details bepaalden mensenlevens. Wie aan de verkeerde kant van de grens terechtkwam had niks aan het busje van papa.

En de Wibautstraat, hippe rafelrand van Amsterdam. Nou ja rafels: gewoon bestuurders en speculanten die rijk dachten te worden met al dat beton. Het zou het walhalla van de Nederlandse pers worden, de Volkskrant, het Parool en Trouw betrokken er kantoren, om ze vervolgens weer leeg achter te laten. Nooit gebombardeerd of kapotgeschoten. Dom, enigszins schandalig en lelijk detonerend met de rest van Amsterdam, maar niet ‘net als Berlijn’.

Voor wie het beleefd heeft was de recente geschiedenis van Duitsland geen goed verhaal maar een nachtmerrie, traumatisch en loodzwaar. Ga naar Berlijn, maar laat de geschiedenis aan de Duitsers. Want koketteren met andermans trauma, dat is niet bepaald chic.

Foto via Flickr

   
Mail

Daan Steinebach Daan Steinebach is Hard//hoofd-redactielid. 'The world can move, or not, by changing some words,' zei Toby Ziegler. Daan is overdag student internationaal recht (LLM) aan de VU, 's nachts lezer en soms ook schrijver.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
Lees meer

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer