nieuwsbrief
Asset 14

Laat een opgeruimd huis niet het einddoel zijn

Laat een opgeruimd huis niet het einddoel zijn

In deze steeds complexere non-stopwereld, waarin elke keuze een woud aan ondoorzichtige consequenties heeft, waarin moeiteloos ‘het goede’ doen niet meer lijkt te bestaan, richten mensen zich steeds meer op hun eigen vierkante centimeters. Ambitie wordt zo gereduceerd tot een opgeruimde kamer. Is dit waar we willen eindigen?

Mail

‘Met schaamrood op de kaken houd ik me bezig met het zoeken naar bahama-kleurig tegelvoegsel voor de badkamer, die een hele studie van een Colombiaanse student zou kunnen bekostigen..’ Zo reageerde mijn moeder op een blogpost die ik ooit schreef vanuit Colombia, waar ik – vond ik zelf – met Heel Belangrijke Zaken bezig was. Ondertussen waren mijn ouders druk met de verbouwing van de badkamer en de triviale zaken die daarmee samengingen. We konden erom lachen, hun portie wereldverbeteren, kraken, kunst creëren, studeren en reizen hadden ze immers gehad toen zíj jong waren.

Hoe anders is dat nu: niet alleen pensionado’s, maar ook mijn generatie en die daaronder zijn opvallend veel op de vierkante centimeters van hun huis bezig. Zo rond de start van het nieuwe jaar, maar ook nu, met de lente in het vooruitzicht vliegen de goede voornemens me om de oren. Opvallend vaak gaan die over ofwel het verhogen van de eigen productiviteit, ofwel over het tegengaan van stress en ‘mindfuller’ in het leven staan. Deze doelen lijken tegenstrijdig, maar gaan juist vaak samen. En opvallend genoeg gaan ze ook dikwijls hand in hand met ideeën over een opgeruimd huis.

Wat hen verbindt is waarschijnlijk een onzekerheid over het complexe leven en een gebrek een grip op een instabiele wereld.

Een opgeruimd huis zou gelukkig maken, zorgen voor een opgeruimde geest, een productiever leven, een gezonde relatie, discipline én minder stress. Wie het befaamde boek van de Japanse opruimgoeroe Marie Kondo niet al had, heeft het in december wel gekregen, bij een cadeauspel bijvoorbeeld, van een gefrustreerde anti-minimalist of juist een doorgeschoten Kondo-aanhanger die ervan af wilde. En voor wie het boek bespaard is gebleven, nu helpt Kondo ook in haar eigen Netflix-serie Tidying up with Marie Kondo mensen hun huis op te ruimen. De fanschare groeit nog altijd van deze Japanse, die bepleit dat je een gegeven paard wel degelijk in de bek mag kijken, het zelfs bij het grofvuil mag zetten als het niet aan jouw hoge eisen voldoet. Duizenden (voornamelijk) vrouwen wereldwijd staan met kledingstukken, boeken of keukenspullen in de hand om zichzelf de vraag der vragen te stellen: Does it spark joy?

Aan de andere kant van het spectrum ruimen jonge jongens plotseling vol vuur hun kamer op, omdat hún goeroe Jordan Peterson zegt dat dat de eerste stap is naar een volwassen leven, waarin familiewaarden de hoeksteen zijn en waarin iemand met een rommelige kamer nooit voor zichzelf kan zorgen. Het publiek dat de Canadese psycholoog en zijn ‘twaalf regels voor het leven’ omarmt is overwegend man, jong en rechtsconservatief terwijl de Kondo-adepten veelal vrouw zijn, tien jaar ouder en (geregeld) in de links-progressieve hoek te vinden zijn. Wat hen toch verbindt is waarschijnlijk een onzekerheid over het complexe leven en een gebrek een grip op een instabiele wereld.
Laat een opgeruimd huis niet het einddoel zijn 1

Beeld: still uit Tidying Up With Marie Kondo

Cultuurfilosoof Thijs Lijster bespreekt in zijn bundel De Grote Vlucht Inwaarts dit thema. Hij ziet in onze maatschappij namelijk geen gerichtheid meer op het algemene, maar vooral nog op het privébelang. Dat komt: de wereld lijkt complexer en onoverzichtelijker, waardoor de huidige mens zich in hoge mate richt op de eigen genoegens, het eigen geluk. Dit speelt natuurlijk mee: ‘de reis naar buiten’ wordt steeds moeilijker, vrijwilligerswerk in Afrika, Azië of Latijns-Amerika blijkt averechts te werken, reizen zélf kan niet meer zonder schuldgevoel - vliegen maakt de aarde kapot en toerisme beschadigt meer dan het goeddoet. De Grote verhalen zijn doorgeprikt, de politieke partijen doen niet wat ze beloven, zijn niet woke genoeg. Een duurzame levensstijl verdedigen en toch af en toe een vliegreis maken, vegetarisch eten maar het draadjesvlees van je oma niet weigeren, dansen op Michael Jackson of R. Kelly, Woody Allenfilms kijken, zelfs bikramyoga doen – het kan allemaal niet meer zonder gewetenswroeging. Uitvogelen wat wél werkt, wat je kan of moet doen dat goed is voor de wereld, is voor veel mensen moeilijk.

Kortom, controle over de wereld hebben we niet meer, en dus keren we de blik naar binnen om ons vast te klampen aan dat wat we nog wél in de hand hebben, aldus Lijster. En wat hebben we dan wel in de hand? If nothing else, dan toch een opgeruimd huis, volgens Kondo en Peterson.

Als je een opgeruimd huis nastreeft, laat het dan een middel zijn, om ruimte in je hoofd te creëren voor kunst, voor creatie, voor wereld-verbeteren.

Maar hierbij wordt voorbij gegaan aan het ontbreken van een hoger doel, aan de leegte die moet worden opgevuld en aan de vragen waarop ineens in de eigen vierkante meters van ons huis antwoorden gezocht moeten worden. Want o wee als er eens naar buiten wordt gekeken: naar mensen wier allerlaatste probleem het is of ze hun sokken in een bolletje rollen, in drieën vouwen of los in een mand flikkeren; mensen die misschien niet eens een kamer hébben om op te ruimen. Mensen die met hooguit een koffertje vol bezittingen naar elders gevlucht zijn en de luxe niet hebben om zich af te vragen of hun bezittingen wel 'joy sparken'. Mensen die in hun leven nooit een cadeautje krijgen en wanneer dat wél gebeurt, niet stilstaan bij hun minimalistische maximum aantal bezittingen.

Natuurlijk is leven in een zelf veroorzaakte zwijnenstal niet bevorderlijk voor de mentale rust en natuurlijk kan het geen kwaad dat dolende tienerjongens eens aan hun lichaam of hun kamer werken. Zeker is het goed om minder spullen te kopen en meer oog te hebben voor wat je wel bezit. Maar het obsessief bezig zijn met het eigen huis en de eigen ruimte legt een leegte bloot die zich waarschijnlijk liever met iets anders laat vullen. En als je dan een opgeruimd huis nastreeft, laat het dan een middel zijn, om ruimte in je hoofd te creëren voor kunst, voor creatie, voor wereld-verbeteren. Want zodra de opgeruimde kamer een doel op zich wordt van een maatschappij die zich onttrekt aan wereldproblemen, dan hebben we ergens de verkeerde afslag genomen.

Beeld: woodleywonderworks via Flickr.

Ruby Sanders is chef Tekst bij Hard//hoofd, freelance eindredacteur (tijdens kantoortijden) en omnivoor film, televisie, literatuur en eten (in de avonduren).

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer