Asset 14

Oud vuil

Componist/producent Martin van 't Veld maakte een compositie die volledig is opgebouwd uit de geluiden van etenswaren en keukengerei. Ontwerper Judith van der Velden illustreerde deze muziek en Maartje schreef een kort verhaal naar aanleiding van dit beeld en deze klanken. Het resultaat: een verontrustend verhaal waarin alles gepureerd moet worden.

Compositie Martin van 't Veld

Zijn moeders kersenhouten boekenkast was het laatste meubelstuk dat hij op Marktplaats had gezet. Na het eerste bod had hij Dylan uit Almere meteen gemaild. Nu Hessel had besloten dat ook de antieke boekenkast moest verdwijnen, wilde hij er graag zo snel mogelijk vanaf. Dylan en zijn vriendin kwamen een kwartier te laat. Ze waren jonger dan hij had verwacht. Jonger en fletser, alsof het hen niet veel kon schelen. Ze hadden een lelijke auto, ze zochten een kast voor hun stomme dvd’s. Ongeïnteresseerd hadden ze de kast in hun gehuurde aanhangwagen getild en nu probeerden ze in de smalle straat te keren. Door het raam volgde hij hun gestuntel. Toen ze eindelijk wegreden, zag hij pas dat de muren ooit roomwit moesten zijn geweest. De kast had een bleke rechthoek achtergelaten op het behang. Een schaduw van iets wat er niet meer was.

Zijn moeder had in haar hele leven nooit een sigaret opgestoken en van hem kon de gele aanslag ook niet komen, hij rookte onder de afzuigkap. Noodgedwongen. De eerste dag had de buurvrouw al aangeklopt om over de stank te klagen. Oude mensen hebben de tijd om de kleinste veranderingen op te merken, daarom had hij zo’n hekel aan bejaarden. Toen zijn ouders hadden besloten hun intrek te nemen in dit appartementencomplex, een seniorenflat hoewel ze net vijftig waren, had hij hen de huid vol gescholden. Ze probeerden van hem af te komen, had hij geschreeuwd. Zijn vader had gezwegen, zijn moeder was begonnen de afwasmachine in te ruimen. De afgelopen dagen kwam dat gevoel steeds terug. Alsof hij opeens weer twintig was en werd weggeschoffeld. Zijn ouders waren zonder hem verdergegaan met hun leven. Zijn kop jeukte. Hij weigerde zijn moeders shampoo te gebruiken. Ze was al zo aanwezig. Het lege huis rook naar haar. Er hing zelfs een flard van zijn vader, hoewel die al meer dan vijftien jaar weg was.

Volgens de online kleurwaaier van de Gamma was het behang twee tinten donkerder geworden, van Ivoor naar Rustiek Geluk. Geen rook, maar ordinaire viezigheid had daarvoor gezorgd. Hoeveel vuil scheidt een mens uit in een leven, en waar komt het vandaan? Hessel dacht aan de gele kragen van zijn polo’s, de oksels van zijn T-shirts. Hij nam zich voor het bed te verschonen, maar realiseerde zich meteen dat het niets zou uitmaken. Mensen worden altijd vies, ook als ze niet meer buiten komen.

Na de witte rechthoek op de muur zag hij opeens ook de grijze aanslag rond de lichtschakelaars, het doffe vet op de deurposten. Ook de vormen van het tv-meubel en het bijzettafeltje hadden zich afgetekend in het behang.
Toen hij klein was, was vrijdag de dag waarop zijn moeder stofzuigde en dweilde. Dan was de bank zijn vlot en zij het zeemonster. Hij gooide zijn hengel naar haar uit. Zij sleurde hem mee het water in en gaf hem de kieteldood. Samen schrobden ze tot de vloer glansde en het in huis naar plastic viooltjes rook. Hun huis, haar huis, dit huis. De plekken liepen door elkaar. Soms dacht hij dat hij zijn moeder hoorde zingen. Dan vluchtte hij naar de keuken en rookte hij een jointje.

De eerste weken gaf het hem een goed gevoel niets nodig te hebben. Bij elke verkoop voelde hij zich sterker worden. Bovendien werden de ruimtes groter naarmate er minder in stond. Maar elke ontruiming van een kamer bereikt een punt waarop dit omslaat. Nu zelfs de boekenkast weg was, gaf de woonkamer hem een beklemmend gevoel. De bleke vlekken in het behang kwamen op hem af. Het gordijn werd een gigantische mond en het plafond leek tergend langzaam naar beneden te zakken. Opeens miste hij de tweezitter met de kriebelende bekleding die aan ouderwetse teddyberen deed denken, bedoeld om te kijken niet te knuffelen. Hessel twijfelde of hij het behang nu van de muur moest trekken of moest proberen om het schoon te maken. Nee, besloot hij, muren hoeven niet te worden afgenomen. Daar mag al het vuil van je bestaan zich verzamelen.

Nadat haar man was verhuisd – tegen vrienden zei ze dat hij op vakantie was – was zijn moeder een kapperszaak begonnen in zijn slaapkamer. Sinds de verhuizing sliepen ze niet meer naast elkaar, hun ritmes waren eenvoudigweg te verschillend, had zijn moeder gezegd. Vijftien jaar later had Hessel de hele eerste week van zijn verblijf nodig gehad om de kapsalon leeg te ruimen. Daarna had hij zijn vaders bed, dat al die jaren tegen de muur had gestaan, het bewijs dat ze toch nog hoopte dat hij terug zou komen, voor het raam gezet. Dat leek hem mooi, als je niet uit bed komt kun je maar beter van het uitzicht genieten.

Er werd nog regelmatig aangebeld door buren die geknipt wilden worden. Dan zei hij dat ze blind was geworden, meestal namen ze daar genoegen mee. Een keer was er een vrouwtje teruggekomen. Ze vond het zo sneu, zei ze, terwijl ze zich met een boeketje van de benzinepomp naar binnen probeerde te wringen.
“Ze was een goede vriendin.” Hij knikte, maar hield zijn voet achter de deur.
“Ik heb haar ooit een schilderijtje cadeau gegeven. Een bloemenveld”, hield het dametje vol. “Het is toch niet teveel gevraagd als ik dat nu weer terugneem?”
“Alles is al weg. Spijtig. Als ik het geweten had…” De deur dicht. Zodra ze de straat uit was had hij het lijstje van de muur gerukt. Samen met de bloemen belandde het bij het grofvuil dat zich op de stoep onder het keukenraam had opgehoopt. Vuilniszakken. Luxaflex. Een hanglamp en de stofzuiger. Daaronder ook zijn moeders tafellakens en de sierkussentjes. Dingen die hij aan de straatstenen niet kwijt zou raken. Het huis raakte leeg en op het internet zocht hij naar nieuwe meubels, maar zijn creditcard was geblokkeerd en die van zijn moeder verlopen.

Het geld kwam goed van pas, maar hij verkocht de meubels vooral omdat de donkere vetplekken op de armleuningen, de slijtage van de bekleding en de kringen op het tafelblad hem misselijk maakten. Ook de wietplanten in zijn moeders voormalige slaapkamer, geschikt omdat daar de zon het langst scheen, waren een hobby. De opbrengst was net genoeg voor eigen gebruik. Hij leefde zuinig en kwam alleen buiten om boodschappen te doen. Als iemand er naar vroeg, zei hij dat het tijdelijk was.

Illustratie: Judith van der Velden

Zittend op het aanrecht naast het fornuis verwijderde hij de laatste advertentie van Marktplaats. Daarna rookte hij de uren weg terwijl hij verdwaalde in de eindeloze stroom nutteloze voetbalnieuwsberichten. Hessel kwam pas weer bij zinnen toen hij zijn moeder van de slaapkamer naar de wc hoorde schuifelen. Het was tijd voor haar middageten. Uit de koelkast haalde hij een kan, klotsend gleed de beige vloeistof in het kommetje.
Zijn moeder was gehoorzaam, ze at alles wat hij haar voerde als het maar vloeibaar was. Ze leek elke dag jonger te worden. Misschien kwam dat ook wel door de slabber. Vandaag dacht ze echter dat hij haar man was. Het was vanochtend al begonnen en hij had geprobeerd stoned genoeg te worden om kalm te blijven. Maar ze bleef hem roepen met de naam van zijn vader. De klootzak. Toen het eten op was klemde hij haar beide handen om een glas water. Drinken kon ze gelukkig nog zelf. Hessel wilde opstaan maar zijn moeder trok hem op bed. Het glas viel. Haar blinde vingers gleden over zijn been en grepen zijn kruis. Hij sloeg haar, net iets te hard. Ze huilde niet, ze was het gewend, hij was tenslotte zijn vader. Meteen had hij spijt.
“Mam? Ik ga even naar de supermarkt, heb je nog iets nodig?”

De caissière zei dat ze het lief van hem vond dat hij zo voor zijn moeder zorgde. Daarna schoof ze hem een punt rijstevlaai toe waarvan de uiterste houdbaarheid die dag zou verstrijken.
“Wel snel opeten, anders kun je er goed ziek van worden. Legionella of zo...” Hij knikte, maar hield zijn adem in terwijl hij de boodschappen inpakte. Stupiditeit is ook besmettelijk.

Thuis begon hij meteen aan het avondeten. Hij wilde klaar zijn, voetbal kijken en een jointje roken. In dit huis duurden de dagen langer dan hij kon verdragen. Zijn voetzolen kriebelden, alsof hij over brandnetels had gelopen. Alleen het schrapen langs de tegelvoegen bracht verlichting. Hessel probeerde zich te concentreren op de kipnuggets in de pan. Als kind at hij niks liever, maar met zijn vader verdwenen ook de tripjes naar de snackbar. Hij bakte en pureerde, maalde een paar vitaminepillen en strooide het roze stof over haar bord. Het vloeibare eten kleurde donkerrood. Zijn moeder jammerde iets vanuit de slaapkamer. Geschrokken bedacht hij dat de deur niet op slot zat, straks stond ze weer in de deuropening, in haar negligé, met borsten tot haar navel.

“Hessel, Hessel…” haar stem klonk klagerig, als een klein kind dat opgetild wil worden. Niet per se omdat het moe is, maar gewoon omdat het kan. Zijn voeten brandden. Het aanrecht leek steeds dieper weg te zakken. De gaspitten van het fornuis waren onmiskenbaar groter dan gisteren. De gang naar haar kamer liep opeens schuin af.

Zijn moeder smakte en lachte naar hem. Hij voerde haar kleine hapjes. “En nu het toetje!” Na elke lepel schraapte hij de restjes taartpap van haar droge lippen. Hij bracht ze opnieuw naar haar mond en hoopte vurig dat ze zich in de houdbaarheidsdatum vergist hadden.

Mail

Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer