Illustratie: Gemma Pauwels

In het laatste deel zien we hoe er in de Britse hoofdstad té veel mensen, té veel auto’s, té veel uitlaatgassen en dus té veel longkankers zijn." />

Illustratie: Gemma Pauwels

In het laatste deel zien we hoe er in de Britse hoofdstad té veel mensen, té veel auto’s, té veel uitlaatgassen en dus té veel longkankers zijn." />
nieuwsbrief
Asset 14

Londen

Hardhoofd liet de afgelopen weken zien hoe lastig het is uit te leggen wat een stad ‘duurzaam’ maakt of wat ‘duurzame ontwikkeling’ is. Toch heeft het vage en onduidelijke begrip ‘duurzame ontwikkeling’, sinds haar geboorte twintig jaar geleden, een sterk instrumentele invulling gekregen. Van roof top gardening in New York tot afvalberg in Tel Aviv, van recycling als niche in Parijs tot mainstream in Amsterdam: de door ons beschreven projecten zijn allemaal pogingen om verschillende milieuproblemen aan te pakken op lokaal niveau. In het laatste deel van de serie neemt Annabel Londen onder de loep.

Mail

30-Apr-2011 11:10:12 Yo Pete, fancy a swim? x Annabel
30-Apr-2011 11:10:13 Yes! Fancy a picknick? x P
30-Apr-2011 11:10:16 Yes! Buying some ham at the Giggly Pig stand as we speak. Better enjoy it, farmer’s market is madly expensive.. A
30-Apr-2011 11:10:18 Are you off your trolly? I’m talking free picknick here. Hunter-gathering in a skip outside Marks and Spencer right this minute. P
30-Apr-2011 11:10:19 You’re a freeganist now?? A’bel
30-Apr-2011 11:10:23 Just a little light shoplifting with the uplifting, slightly smug satisfaction of having made a protest against one of the grosser evils of the modern retail system. P
30-Apr-2011 11:10:24 Whatevs. See you at the fresh water pond up in Hampstead. A
30-Apr-2011 11:10:24 Don’t be a tit. The one with the ducks?
30-Apr-2011 11:10:25 Yeah

Een lang weekend in Londen. Terwijl miljoenen burgers in de file staan (op weg naar de kust) en de roetnevels over de stad trekken, nemen Pete, James en Waseem een duikje in het verswatermeertje, eten de meisjes in hotpants zeewiersalade in het gras, beatboxen de Ghetto Boyz in de schaduw van een ruisende paardekastanje en gooit een punker in bikini een frisbee naar haar teckel. Met een beetje mazzel sjokt er ook nog een kudde herten voorbij. Afgezien van de longkanker is het op hete lentedagen goed vertoeven in Londen. Je kiest een park of bos (van paleistuin-chique tot Peter-Rabbit-idyllisch of achterbuurt-vuig, afhankelijk van je stemming) en daar hang je dan de hele dag tot de Britse regering het smogalarm weer heeft uitgezet. Dat is pas leven.

‘Duurzame ontwikkeling’ gaat in essentie over het behoud van ‘kwaliteit van leven’. Maar wat betekent dat eigenlijk? De Brit vindt het leven bijvoorbeeld al van kwalitatief hoog niveau als ze met hun mates op een vrije maandagmiddag lauw bier mogen drinken en een eekhoorn fijn op hun schoot komt zitten. Is dat nu sustainable? Hardhoofd’s duurzaamheidserie van de afgelopen weken liet onder andere zien hoe lastig het is uit te leggen wat een stad ‘duurzaam’ maakt of wat ‘duurzame ontwikkeling’ is. Hoe groen is de Britse hoofdstad, het multiculturele hart en financieel handelscentrum van Europa dat even veel inwoners telt als de staat Israel en het winkelwalhalla is voor de rijke consument? Een startpunt om de houding van een stad jegens duurzame ontwikkeling te begrijpen, is te kijken naar het grootste probleem. En dan kom je al snel uit bij het kernprobleem van iedere metropool: overschot.

Street art van Bansky in Londen

Overschot betekend simpel gezegd, dat er té veel is. Té veel mensen, té veel auto’s, té veel uitlaatgassen (en dus te veel longkanker, wat op zich het bevolkingsoverschot weer tegengaat, waarmee ik niet wil zeggen dat dit een handige oplossing is – of in ieder geval verre van ideaal) en tenslotte: te veel productie. Noem het ‘overproductie’, noem het ‘onderconsumptie’, in dit deel van de aardbol is er eenvoudigweg te veel. Te veel voor weinig en te weinig voor veel. ‘Denk aan de kinderen in Afrika!’ zei mijn oma altijd als ik mijn bord niet leeg at. Maar onlangs kwam ik eracht dat dat eten helemaal niet naar Afrika ging! Het ging in de prullenbak. Overschot zorgt namelijk voor waste en dat laatste Engelse woord is het kernbegrip van duurzame ontwikkelingprojecten in consumentistische steden als Londen. Waste laat zich niet zomaar vertalen naar het simpele woord ‘afval’. Waste verwijst zowel naar materiaal dat onbruikbaar is (of geworden is), als naar overtolligheid, verkwisting en verwoesting.

Nu is dat iets dat de ‘Londenaar’ steeds meer tegen probeert te gaan. Sterker nog, bewust leven of ‘groen zijn’ is inmiddels van niche uitgegroeid tot trend tot vanzelfsprekendheid. De manier waarop mensen daar invulling aangeven, verschilt wel aanzienlijk en is met name afhankelijk van monetaire middelen.

Refill Groceries, Happy Cow, Wormery

Allereerst heeft de welvarende Londenaar het er allemaal erg druk mee. Neem bijvoorbeeld de Refill Grocery in de betere wijk. In deze bijvulsupermarkten schept de bewuste Brit, met de dikke muffinderrières fier in de lucht, yoghurt uit een grote bak in een zelf meegenomen plastic bakje, waar volgens het label ooit olijven in hebben gezeten. Van waspoeder tot prikwater, alles kan je er bijvullen. Daarnaast is het woord 'plastic tas' volstrekt archaïsch (‘Plestik zekje? You mean ‘canvas’ bag?’), is het vreemd om je afval niet te scheiden en is de farmer’s market met zijn Happy Cow-kraam of Giggly Pig voor velen op zaterdag een vaste prik (geheimtip: de leukste boerenmarkt vind je op een begraafplaats achter een sjofel kerkje tegenover Oval tube station, Lambeth South). De Happy Cow burger wordt uiteraard in recyclebaar papiertje verpakt.

Maar ook in een onvermogend stadsdeel als Hackney kunnen haar inwoners bewust leven. Het stadsdeel subsidieert ‘wormeries’ om haar inwoners te helpen hun bio-afval op een groene manier af te breken. Juist ja, door het door wormen in een vat op te laten eten. En ze lusten alles, die wormen. Zelfs kippenbotten. En als de wormen het afval na een paar dagen verteerd hebben, poepen ze het uit. Een soort geel drabje. Deze vloeibare feces kan je ‘tappen’ (zelfde ervaring als een Heineken tapvat, maar nét anders) en daarmee je planten mesten. Van kip tot worm tot mest tot bloem.

Freeganism & Skip Diving

Freeganism was een tijd lang alleen in alternatieve kringen te vinden, maar inmiddels neemt het aan populariteit toe en groeit het bewustzijn dat veel bruikbaar voedsel wordt weggegooid. Freeganists halen hun eten uit afvalbakken van grote concerns door middel van ‘skip diving’ – ook bekend als dumpster diving (VS). Een freeganist eet geen vlees, behalve als het in de prullenbak gevonden is. (Dit is overigens laatst strafbaar gebleken.) Het is een vorm van anti-consumentisme, waarbij ernaar gestreefd wordt buiten de conventionele economie te leven. Je hoeft je niet per se een freeganist te zijn om toch in afvalbakken te duiken. Skip diven is er in vele soorten en maten. Sommigen nemen het zelfs heel letterlijk en verzinnen manieren om de afvalcontainers als ‘urban space’ een nieuwe invulling te geven. Bijvoorbeeld als urban pingpong tafel, skaters-ramp of zwembad.

Londen is dus, met uitzondering van alle CO2-uitstoot, behoorlijk groen. Alleen helaas niet voor lang, want de nieuwe Britse regering heeft hun departement voor Sustainable Development kort geleden flink bijgesnoeid (toegeven, het ging ook wel bijna té goed). Toch jammer, want juist voor een regering is ‘duurzame ontwikkeling’ zo makkelijk: met je korte termijnbeleid de wereld zo min mogelijk proberen te trashen, op de lange termijn. Met het korten van juist dit departement, ligt de druk meer dan ooit op particuliere initiatieven. En het motto van al die initiatieven lijkt te zijn: zero waste. Dat klinkt allemaal heel mooi, maar boks maar eens tegen het systeem op. Zijn deze anti-consumentisme-projecten niet uiteindelijk gewoon een waste of time? Of in de woorden van Sir Winston Churchill: “However beautiful the strategy, you should occasionally look at the results.” En die resultaten zijn op lokaal niveau veelbelovend. Behalve die longkanker dan. Het leven moet potverdorie wel een beetje zwartgallig blijven.

Illustratie: Gemma Pauwels

Annabel

Gemma Pauwels is freelance illustrator en woont in Amsterdam.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer