nieuwsbrief
Asset 14

Het boek van heimwee en verlangen

Mail

In de ban van Gerard Reve bedacht ik ooit de titel van het boek dat ik nog eens wilde schrijven: Het Boek van Heimwee en Verlangen. Het kwam er niet van, maar het verklaart wel waarom een recente promotie in Tilburg mijn belangstelling wekte. De betreffende cultuurhistoricus gaf zijn proefschrift over nostalgie de prachtnaam Het patina van de tijd mee. Om van te likkebaarden.

De jonge doctor in spe had ontdekt dat nostalgie - of heimwee - iets van alle tijden is. Hoe sneller de tijd naar ons gevoel gaat, hoe vaker we het gedroomde verleden oproepen. Gedroomd, omdat we er naar believen in schrappen en er dingen aan toevoegen, zodat we ons er behaaglijk bij voelen. Die vlucht in de veronderstelde veiligheid van het verleden hebben we nodig, aldus de promovendus, om de snelle veranderingen van de moderne tijd aan te kunnen.

Blij dat een ander het ook eens zegt. En hij heeft het nog wetenschappelijk onderbouwd ook. Ik dacht altijd dat mijn neiging tot heimwee een persoonlijke afwijking was. Ik zwelg graag in fijne herinneringen, vaak in het volle besef dat ik me de dingen mooier voorstel dan ze in werkelijkheid waren. Ik hoor Charles Aznavour het romantische She zingen, en ik ben weer dertig, dansend in de armen van mijn crush. Mijn crush? Welnee, een goede vriend; de man van mijn vriendin, ook dat nog. Maar om het nog lekkerder te maken, gooit mijn geheugen er een vette verliefdheidssaus overheen.

Over Charles Aznavour gesproken: waar de geleerde Brabander het niet over heeft, is het fenomeen van het – ik verzin maar een term – ‘anticiperend heimwee’. Of ben ik daar misschien wél alleen in? Ik kan nu al terugverlangen naar de tijd dat Aznavour nog leefde. Terwijl hij er nog ís! Onlangs stond hij met zijn 93 jaar nog voor een uitverkochte Amsterdamse zaal te zingen. Maar behalve blij werd ik er ook weemoedig van. Want straks is hij dood. Voorbij, voorbij en voorgoed voorbij - zowel de zanger als zijn tijdperk van het Franse chanson.

Ik heb het proefschrift niet gelezen, maar onze cultuurhistoricus zal ook niet hebben uitgevogeld hoe heimwee tegelijkertijd wrang en zoet kan zijn. Komt dat omdat een mooie herinnering je terugwerpt in het paradijs dat je verloren waande? Omdat de herinnering je doet samenvallen met degene die je toen was? Toen je man of vrouw nog leefde, toen je bij je moeder op schoot zat, toen je huwelijk nog goed was?

Zeker is dat ‘melancholie’, het zwartgallige zusje van heimwee, buiten beschouwing is gelaten: dan betreed je al snel het domein van de psychiatrie en daar gaan ze in Tilburg niet over. Ik ook niet, maar ik weet wel dat die ‘zachte motregen van jammerlijkheid’, zoals iemand het eens noemde, aan de basis ligt van het mooiste dat er op aarde ooit geschreven, gefilmd of gecomponeerd is. Bij mij leidt melancholie alleen tot een katterig gevoel van verlorenheid. In plaats van te willen dichten krijg ik vluchtneigingen bij de aanblik – meestal op doorreis - van een sleetse beddensprei, een zwerfhond in de regen, de wasem op de ruiten van een frietkot.

Nee, dat boek van mij komt er zeker niet.

Trudy Kunz werd in de jaren tachtig en negentig bekend door haar werk voor Libelle en Marie Claire. Voor Plus Magazine was zij bijna vijftien jaar columniste. Zij publiceerde meerdere interviewbundels en in 2013 verscheen haar eerste roman, Kroniek van een bange liefde. Als pensionado zonder pensioen verdeelt zij haar tijd, net als daarvoor, tussen schrijven, schilderen en ander (on)nuttigs.

Jesse Strikwerda is illustrator en één van de drie winnnaars van de Fiep Westendorp stimuleringsprijs 2015.

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer