Hij laat zien hoe nietig, maar vooral ook lach- en meelijwekkend, we zijn. " /> Hij laat zien hoe nietig, maar vooral ook lach- en meelijwekkend, we zijn. " />
nieuwsbrief
Asset 14

Kossakovsky

Kossakovsky. Alleen zijn naam al is prachtig, het soort naam dat je volledig en luid wil zeggen: Victor Kossakovsky! Je kent hem misschien zonder dat je je daar bewust van bent. Als je dit jaar Zomergasten met Adriaan van Dis hebt gezien: het filmfragment van de koddige blonde peuter die zijn eigen spiegelbeeld eerst slaat en later kusjes geeft, dat was Kossakovsky. Kossakovsky die zijn eigen zoontje filmt (Svyato). Van zo’n simpel onderwerp weet hij al iets confronterends te maken.

Mail

Kossakovsky kijkt anders dan de meeste documentairemakers. Beter. Veel documentairemakers maken openlijk deel uit van het verhaal dat ze proberen te vertellen, ze stellen vragen en geven commentaar ("mensenhandel is afschuwelijk" of "ik heb het zo slecht gehad als kind in die hippiecommune"). Kossakovsky doet dit niet. "Don’t film if you want to say something – just say it or write it. Film only if you want to show something, or you want people to see something," zegt hij.

Voorbeeld. Belovy, een documentaire uit 1993 over een Russisch boerengezin, opent met een oud Russisch mannetje dat zijn neus uit laat likken door zijn hond. Het mannetje geeft daar toelichting bij, eerst vrij schaamteloos, maar al snel met enige vertwijfeling: "Als er snot in m’n neus zit, likt zij het eruit. (…) Haar spuug is vast geneeskrachtig. Dat zegggen ze tenminste. Ze zeggen….Eh….Weet u… [Hij steekt een sigaret op.] Ik zou tegen alle mensen willen zeggen: Laat elkaar met rust. Laat ieder zich op natuurlijke wijze ontwikkelen."

In slechts enkele minuten heeft de man zich laten kennen. Meestal gaat het ietsje trager, dat geeft niet. Kossakovsky heeft de tijd. Hij is de stille toeschouwer die zijn onderwerp op de huid blijft zitten, wat er ook gebeurt. Hij blijft filmen als mensen zwijgen, hij blijft filmen als het ongemakkelijk wordt, als iemand een handeling voor de tigste keer uitvoert.

Als je lang genoeg wacht, weet Kossakovsky, zie je het onverwachte. Soms loopt het allemaal compleet uit de hand: in Belovy wordt de eerdergenoemde man (een nogal lamlendige dronkenlap die de hele film lang heeft lopen mopperen, filosoferen en vloeken) in de laatste minuten fysiek gewelddadig tegen zijn zus, een scène die extra schokkend is doordat Kossakovsky het geluid wegdraait. Maar soms herhalen gedragspatronen zich zo, dat je het idee krijgt door te dringen tot wat fundamenteel menselijk is: de kleine Svyato die, zich hiervan onbewust, laat zien hoezeer narcisme in onze natuur zit ingebakken. Dat gevoel de menselijke conditie te doorgronden, krijg je ook bij het zien van de Sisyphusarbeid aan de straat waarop Kossakovsky uitkijkt in Tishe!.

Kossakovsky doet, steeds weer, wat Terrence Malick met Tree of Life wilde bereiken, maar dan met beduidend meer humor en minder pathetiek: laten zien hoe nietig we zijn, hoe lach- en meelijwekkend, en dat dat niet erg is, omdat we allemaal zo zijn.

Dat doet hij ook weer, spectaculairder dan ooit, in zijn nieuwste film Vivan las Antipodas!. Daarin combineert hij epische, soms onheilspellende natuurbeelden (denk: Koyaanisqatsi) met de man-bijt-hond-achtige dialogen van de mensen die hij volgt aan verschillende kanten van de aarde. Vivan las Antipodas! is een meesterwerk, idioot knap gefilmd, maar je moet tegen een overdaad aan visuele verbanden kunnen (hoeveel die steen in Spanje lijkt op die gestrande walvis in Nieuw-Zeeland, en uitgedoofde lava op een olifantenhuid). Zijn eerdere documentaires zijn subtieler, intiemer. Belovy is een Russische roman in 60 minuten. Ga vooral naar Vivan las Antipodas! in Eye (nog tot 19 september), maar zoek ook naar Kossakovsky’s kleinere werk.

Emy Koopman (1985) is Hard//hoofd-redactielid, literatuurwetenschapper, psycholoog en schrijver. Haar debuutroman Orewoet verscheen in september 2016 bij Prometheus. // emy@hardhoofd.com

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer