nieuwsbrief
Asset 14

Geef het compromis een kans

We kregen post. Een opinieartikel van de hand van de Israëlische schrijver Etgar Keret (1967) over de escalerende situatie in Israël en Palestina.

Mail

Ik ben dit stuk al een paar weken geleden begonnen te schrijven. Drie Israëlische tieners die nu begraven zijn, hadden toen nog een lach op hun gezicht, en een 16-jarige Palestijnse jongen wiens verschroeide lijk inmiddels ook onder de grond ligt, hing ongetwijfeld rond met zijn vrienden.

Het dagblad Haaretz had me gevraagd om een artikel te schrijven voor de Israëlische Vredesconferentie die de krant organiseerde. Ter ere van dat belangrijke evenement had Abu Mazen, nom de plume van PLO-leider Mahmoud Abbas, een schitterend stuk geschreven en zelfs de Amerikaanse president Obama had een emotionele tekst gestuurd.

Uiteraard heb ik meteen toegestemd om ook iets te schrijven. Net als iedereen hunkerde ik al heel lang naar vrede en in die grimmige weken waarin de vrede verder weg leek dan ooit was schrijven het enige wat ik eraan kon doen. Maar toen ik iets probeerde te schrijven, kwam ik erachter dat het me niet zo gemakkelijk afging als in mijn toptijd, toen ik elke twee maanden zo'n verlangen-naar-vrede-artikel kon produceren voor elke krant die zijn lezers wat hoop voor de toekomst in deze regio wilde bieden. Deze keer kwam er niets in me op toen ik achter de computer ging zitten.

Op het eerste oog leek de veiligheidstoestand stabiel te zijn, maar toen de vredesonderhandelingen afgeblazen waren en de wanhoop zelfs was toegeslagen in het naïeve Amerika - dat blijkbaar ook de hoop had opgegeven dat een diplomatieke oplossing nog mogelijk was in de regio - was het nog maar een kwestie van tijd voor er een moord zou plaatsvinden die weer vergolden zou worden met een andere moord. Tijdens die deprimerende, vochtige dagen vond ik het lastig om een artikel te schrijven zonder me volslagen idioot te voelen, of op zijn minst iemand zonder realiteitszin.

Intussen was de zomervakantie begonnen en ook het WK voetbal. Een paar dagen later barstte de overbekende waanzin in de regio weer los - tegelijk schokkend én voorspelbaar. Terwijl de kanonnen bulderden en Israëlische ministers vurige toespraken hielden, werd de Israëlische Vredesconferentie geopend. Het was een genoegen om de toespraken te beluisteren en de stukken te lezen van de vele welbespraakte, vastberaden mensen die het zonder blikken of blozen bleven hebben over die vurig gewenste vrede, ondanks het feit, of misschien juist wel dankzij het feit, dat de grond onder onze voeten stond te trillen.

Waarom blijven zoveel mensen het zo graag hebben over die ongrijpbare vrede, ook al is er niemand in geslaagd om die ook maar één millimeter dichterbij te brengen?

Een paar maanden geleden nam mijn zoontje van 8 deel aan een ceremonie waarbij alle leerlingen in de klas een bijbel kregen om bij hun Bijbelstudie te gebruiken. Toen de ceremonie voorbij was, klommen alle leerlingen op een podium en zongen een populair lied over het verlangen naar vrede - hoe kon het ook anders? Aan het eind van dat lied, 'God gaf je een geschenk' (op tekst van David Halfon), vroegen de kinderen aan God om hun één klein geschenk te geven: vrede op aarde.

Op weg naar huis dacht ik nog eens na over dat lied. Anders dan in de andere liederen die mijn zoon zingt op Onafhankelijkheidsdag en Chanoeka om de veldslagen te herdenken die hij zonder vrees had gestreden en de duisternis die hij had verdreven met een brandende fakkel, was vrede niet iets wat hij wilde bereiken met bloed, zweet en tranen; hij wilde dat vrede hem geschonken zou worden. Als niets minder dan een geschenk, dus. Dat is kennelijk de vrede waarnaar we verlangen: iets wat we heel erg graag zouden ontvangen als een kosteloos geschenk. Maar in tegenspraak met de gedachte dat wij zelf alleen verantwoordelijk zijn voor onze overleving is vrede volgens dat lied 'God gaf je een geschenk' afhankelijk van de Goddelijke Voorzienigheid.

Ik denk dat mijn zoon tot de tweede generatie, zo niet tot de derde behoort die is geïndoctrineerd met de opvatting dat het Israëlisch-Palestijnse conflict ons van bovenaf is opgelegd. Het is zoiets als slecht weer: we kunnen erover praten, erom huilen, we kunnen er zelfs liederen over schrijven, maar we kunnen er niets aan veranderen.

Twee jaar geleden heb ik, in het kader van een speciaal schrijversproject van Haaretz, de Israëlische premier Benjamin Netanyahu geïnterviewd. Ik heb hem toen gevraagd wat hij deed om het conflict in het Midden-Oosten op te lossen. Netanyahu gaf een heel lang antwoord, waarbij hij inging op de dreiging van Iran en de instabiliteit van andere regeringen in regio. Maar toen ik als een klein kind bleef aandringen op een antwoord op mijn oorspronkelijke vraag, gaf hij toe dat hij er niets aan deed om het conflict op te lossen, omdat het nu eenmaal onoplosbaar is.

Netanyahu, een dappere ex-officier van een elite-eenheid, die in de strijd soms tegen een enorme overmacht had gestaan, bleek net zo over vrede te denken als mijn zoontje en zijn klasgenootjes.

Ik wil de stemming bij mijn premier of bij een groep scholieren niet verpesten, maar ik heb zo'n vermoeden dat God voorlopig niet van plan is om ons vrede te schenken; we zullen dus zelf ons best moeten doen om dit te bereiken. En als we erin slagen, zullen noch wij, noch de Palestijnen de vrede cadeau krijgen. Vrede is namelijk altijd een compromis tussen twee kampen. En voor dat compromis zullen beide partijen een zware prijs moeten betalen, niet alleen in grondgebied of in geld, maar ook in een verandering van hun wereldbeeld.

Daarom zou de eerste stap die we moeten zetten om het vertrouwen te krijgen dat we onze oude fantasie werkelijkheid kunnen laten worden, het afschaffen van dat achterlijke woord 'vrede' moeten zijn. Het heeft namelijk een transcendente en messiaanse betekenis gekregen bij zowel politiek links als rechts. We moeten het onmiddellijk gaan vervangen door het woord 'compromis'. Het is misschien een minder opwindend woord, maar elke keer dat we het gebruiken, herinnert het ons eraan dat de oplossing die we zo vurig zoeken niet ligt in onze gebeden tot God, maar in het najagen van een afmattende en niet altijd even perfecte dialoog met het andere kamp.

Het is weliswaar moeilijker om liederen te schrijven over compromis, vooral van het soort dat mijn zoontje en zijn vriendjes als engeltjes zingen. Het ziet er ook niet zo cool uit op een T-shirt. Maar in tegenstelling tot dat mooie woord dat zo lekker van de tong rolt en niets eist van degene die het uitspreekt, vergt het woord 'compromis' een inzet van iedereen die het gebruikt. Iedereen zal namelijk moeten instemmen met concessies, of sterker nog, iedereen zal bereid moeten zijn om te accepteren dat er nog een andere waarheid bestaat naast de absolute waarheid waarin hij zelf gelooft.

En in de racistische en gewelddadige wereld waarin we leven, is dat niet iets om mee te spotten.

-

Vertaling: Herman te Loo

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer