Foto: Kris Dewitte

Indrukwekkende theatervoorstellingen en films over de ervaring met een vreemde omgeving. " />

Foto: Kris Dewitte

Indrukwekkende theatervoorstellingen en films over de ervaring met een vreemde omgeving. " />
nieuwsbrief
Asset 14

Lotte van den Berg

Hard//hoofd selecteert zorgvuldig uit een oerwoud aan mogelijkheden. In ‘hard//hoofd kiest’ wordt door de muziek- en beeldredactie twee keer per maand een relatief onbekende muzikant, band of beeldend kunstenaar uitgelicht. Het is een keuze uit het werk van iemand die volgens hard//hoofd het waard is om te volgen. Deze keer theatermaker Lotte van den Berg (1975).

Mail

Van den Berg studeerde in 2001 af in regie aan de AHK en maakte veelgeprezen voorstellingen bij onder meer het Noord Nederlands Toneel, Compagnie Dakar en van 2005 tot 2009 bij het Toneelhuis in Antwerpen. Daarna startte ze haar eigen gezelschap OMSK in Dordrecht. Haar eerste voorstelling met OMSK was Het verdwalen in kaart, waarin ze met een groep bewoners vragen stelde over hoe je kan verdwalen in bekende omgeving, en hoe je thuis komt op een onbekende plek. Op 14 april ging Les Spectateurs in première, de voorstelling die ze maakte naar aanleiding van haar een verblijf van vier maanden in Kinshasa, de hoofdstad van Congo.

Les Spectateurs (2011). Foto's: Kris Dewitte

Hoe verbeeldt je de ervaringen die je in Congo had, naar een zaalvoorstelling voor Nederland?
"Ik kan die ervaringen niet helemaal verbeelden, maar wel een aantal dingen die mij hebben gefascineerd. Namelijk: hoe verhoud je je tot een vreemde plek? Hoeveel afstand heb ik tot wat er gebeurt, of kan ik hierin opgaan? Ik was vooral erg onder de indruk hoe mensen in Congo gezamenlijk leven, hoe ze samen hun pijn en hoop delen, want dat kan niet alleen. Het verschil tussen het individueel gerichte perspectief hier in Nederland en het gezamenlijke leven in Congo vond ik heel confronterend. Die gezamenlijkheid is het beste zichtbaar in religie; toen ik in een kerk tussen alle mensen stond die vol overgave met elkaar hoop zochten, voelde ik me heel alleen.

Voor mij gaat theater ook over de gezamenlijke en individuele ervaring. Hier zitten we met z'n allen op de tribune, maar ik zit alleen op mijn stoel. Achteraf praat je er met iemand over de voorstelling, of denk je er nog over na terwijl je onder de douche staat. In Congo is de ervaring met elkaar delen, de discussie die er wordt gevoerd nog belangrijker dan het kunstwerk zelf. Ik wil me samen met de toeschouwers afvragen wat het betekent om samen en alleen ergens naar te kijken.

Wat we nu hebben gemaakt is geen voorstelling over Kinshasa, maar over de beweging van huis, naar Congo en weer terug. De periode in Congo heeft me doen inzien dat het zo moeilijk is om ergens anders te aarden, en dat de vanzelfsprekendheid die je eigen plek heeft, er eigenlijk nooit kan zijn."

Les Spectateurs (2011). Foto: Kris Dewitte

In Congo werkte je in de open lucht, midden in de stad. In Dordrecht werkte je vervolgens weer in de repetitieruimte. Kun je iets vertellen over je werkwijze?
"In Kinshasa hebben we bij een fietsenmaker en handelaar die we hadden ontmoet, een open atelier opgezet waar we korte projecten deden. In een dag maken en uitvoeren, net zoals de tijdelijke handeltjes die je daar ziet. Iemand legt z'n waar uit, en aan het eind van de dag wordt het weer meegenomen. Ik wilde meegaan in die economie, in die wereld die van dag tot dag wordt opgebouwd en afgebroken. Alles wat we in het open atelier maakten werd als vanzelf een performance, een moment, doordat iedereen zo nieuwsgierig was en direct reageerde. Het contact met het publiek vind ik heel spannend. Kijken hoe het publiek reageert, wat het teweegbrengt en direct de reactie van de ander voelen. Ik was ook heel blij dat ik de afgelopen weken in een afgesloten ruimte, met een kleine groep heel geconcentreerd aan deze voorstelling heb kunnen werken. Concentratie is een luxe. Het is een luxe om de tijd te nemen voor het plaatsen van bijvoorbeeld een woord of beeld."

Stills uit Eiland in de Noord (2009). Beeld: Willem Weemhoff

In je werk is de verhouding tussen mens en omgeving, tussen de mens en de ander een fascinatie?
"De belangrijkste vraag is inderdaad voor mij: hoe verhoudt je je tot de omgeving, tot het vreemde? Het is het dilemma wanneer je op een onbekende plek te gast bent; enerzijds wil je erin opgaan, maar toch kan je er nooit helemaal deel van uitmaken. Op het moment dat je andere onbekende plekken en culturen leert kennen, word je geconfronteerd met je eigen perspectief, met die zogenaamde eigenheid. Te gast zijn in een andere wereld is, nog voordat je gaat denken, al een fysieke ervaring van je lichaam in een andere omgeving, waarin je op een andere manier beweegt. Ik merkte toen ik terug kwam en de wind, de herfst, en geuren herkende, hoe je als mens verbonden bent met een grond. Het brengt rust om een basis te hebben van waaruit je kan zijn."

Een oefening in sterven (2010). Foto's: Kris Dewitte

Wiens werk bewonder je?
"Zowel voor mijn theatervoorstellingen als films raak ik geïnspireerd door het werk van de Russische filmmaker Andrei Tarkovski; door de film Gerry van Gus van Sant over twee mannen die een wandeling maken in de woestijn; en Code Inconnu van Michel Haneke. Het is een bepaald soort concentratie die me in deze films aanspreekt, de stilte en ruimtes."

Les Spectateurs speelt komende maanden nog in binnen- en buitenland. Kijk hier voor alle speeldata.

Een Eiland in de Noord wordt op vrijdag 6 mei vertoont op Stadserf RoodNoot in Utrecht. Zie voor meer informatie en reserveringen hier op hun de website.

Roos Euwe

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer