nieuwsbrief
Asset 14

Amour

Wie wil er niet oud worden als voormalig pianodocenten Anne (Emanuelle Riva) en Georges (Jean-Louis Trintignant)? Ze zijn de tachtig gepasseerd, wonen in een prachtig appartement, houden nog steeds veel van elkaar en verkeren in goede gezondheid. Totdat Anne een beroerte krijgt. Ze glijdt af, wil niet meer. Het leven blijkt broos en afscheid nemen moeilijk. Michael Hanekes nieuwste stelt de vraag: wat is liefde als de ander eigenlijk dood wil?

Mail

Julia: Je weet hoe het afloopt, maar het is toch verrassend. Net als het echte leven. Ontroerend.

Boy: Er rolde zelfs een paar keer een traan over m'n wang. De laatste keer dat me dat gebeurde, kan ik me niet eens herinneren – tijdens een film althans. Gelukkig kon er af en toe ook gelachen worden, waardoor de film een warmte kreeg die bij Hanekes eerdere werk ontbreekt.

Emy: Ik las dat critici dit zijn “meest tedere” film noemen. Ik vind hem echter wreder dan ooit.

Julia: Wat is er dan zo wreed aan? Mensen krijgen toch beroertes? Ze gaan toch dood? En dat is gewoon niet mooi. Dat stinkt.

Emy: Helemaal waar, maar los van de vraag of je dat ook op deze manier in beeld moet brengen, vind ik het voornamelijk wreed op psychologisch vlak. Anne, de vrouw die de beroerte krijgt, wil helemaal niet meer verder leven. Haar man Georges gijzelt haar met zijn zorg, en dat wordt (in mijn ogen) een steeds naarder spel tussen die twee. Maar misschien zag ik het te veel in traditionele Haneke-termen.

Boy: Huh? Gijzelt met zijn zorg? Maar vooral: traditionele Haneke-termen? Wat bedoel je?

Emy: Door films als Funny Games, La Pianiste en Caché ben ik het gewend dat mensen in zijn werk wrede spelletjes met elkaar spelen. Eerst dacht ik dat dat hier niet zo was en was ik stiekem jaloers op die twee oude mensen die nog zoveel liefde voor elkaar voelen. Toen bleek dat zij eigenlijk wil sterven en hij haar per se in leven wil houden dacht ik: van iemand houden is ook diegene belemmeren, omdat je wilt dat hij of zij bij je blijft.

Julia: Ik zie het heel anders. Georges kan gewoon niet eerder accepteren dat het voorbij is. Dat ze eigenlijk al weg is gegaan. Iedereen is egoïstisch in de liefde.

Boy: Inderdaad, en Georges is daarvan de imperfecte, buitengewoon menselijke verpersoonlijking. Hij is mijn nieuwe held: vol liefde voor degene van wie hij houdt, draagt hij het leed waardig en is hij, uiteindelijk, bereid tot het uiterste.

Julia: Anne vertelt Georges dat ze niet meer wil. Als hij daaraan geen gehoor geeft, vraagt ze hem alleen er niets meer over te zeggen. Want ze weet dat ze niet meer van hem kan verlangen.

Emy: Dat bewijst mijn punt toch? Je kunt gijzelen een sterk woord vinden, maar feit is dat zij niet meer wil, maar voor hem maar een beetje door blijft lijden.

Julia: Dat heet dus liefde.

Emy: Ja, precies, dus wat dat betreft vond ik het als vrijgezel wel troostend.

Boy: Hahaha.

Julia: De film verbeeldde de vraag 'waarom leef je?' in die zin heel mooi. Want zo duidelijk is het niet. Je wilt dat het leven doorgaat. Maar wat is dat dan, leven? Ademen? Liedjes zingen? Voordat het misging was de kwaliteit van Georges' en Anne’s bestaan overduidelijk. Op welk punt moet je besluiten dat het het niet meer waard is?

Boy: Dat is een goede en moeilijke vraag, maar waar jullie aan voorbij lijken te gaan, is dat er ook zoiets is als een buitenwacht. Die vindt nog altijd dat je ondraaglijk moet lijden voordat er euthanasie aan te pas mag komen. En op eigen houtje je vrouw omleggen, dat is heel andere koek. Liefdevolle koek in dit geval, maar toch.

Emy: Maar die vraag kwam helemaal niet aan de orde.

Boy: Dat Haneke het niet expliciet aan de orde brengt, betekent niet dat het niet aan de orde is. Waarom denk je dat Anne niet naar een ziekenhuis wil? Natuurlijk, omdat ze bang is en het leven haar daar verschrikkelijk lijkt, maar ook omdat er geen uitzicht op een einde is. Niet als het aan keurig binnen de lijntjes kleurende dokters ligt in ieder geval. Zeker in Frankrijk, waar actieve euthanasie nog altijd verboden is.

Julia: Het was bovendien ook een dokter die haar beroerte veroorzaakte, zo wordt tussen neus en lippen door verteld. Er was 5 procent kans dat het mis zou gaan bij haar operatie. En het ging ook mis.

Emy: Dus is deze film eigenlijk een aanklacht tegen de medische zorg?

Julia: Dat vind ik een nogal heftige uitleg. Uiteindelijk heeft de buitenwereld er geen klap mee te maken. Die zuster die onbeschoft en vervelend is, wordt er uitgebonjourd en zelfs de kinderen komen amper aan bod. Het pathetische gehuil van de dochter lijkt haast onrealistisch. Sterven doe je alleen. En soms een beetje met zijn tweeën.

Boy: Over alleen sterven gesproken, ik zag deze film in m’n eentje. Is het dragelijker als er iemand naast je zit die af en toe je hand vastpakt?

Julia: Nou ja, ik ben er met mijn verloofde heen geweest. Daarvan hoop je toch dat hij ook nog van je houdt als je oud bent en kwijlt. Maar hij vond het walgelijk. Bij elke close-up van een door de ouderdom getekend gezicht, keek hij weg.

Emy: Zullen we dan later maar samen in hetzelfde bejaardentehuis gaan zitten en elkaars kwijl wegvegen?

Julia: Dan mag jij de filmlijst samenstellen.

Boy: En luisteren we de hele dag naar het verfijnde pianospel van Alexandre Tharaud.

Redactie

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer