Asset 14

Gelukt gezin

Tien jaar geleden ging ik met mijn stiefmoeder en mijn vader op vakantie naar Israël. Aangekomen bij de douane leverden we de formulieren in die we in het vliegtuig hadden ingevuld, met vragen over onze bestemming en het doel van onze reis. Ook werd er gevraagd naar je relatie tot je reisgezelschap; braaf zette ik een kruisje bij het vakje ‘Family’.

Nu is het zo dat ik de achternaam van mijn moeder draag. Niet uit emotionele overwegingen of feministische overtuigingen, maar omdat mijn vader op het moment van mijn geboorteaangifte in Moskou was om te studeren, en hij dus simpelweg niet in staat was mij te erkennen als zijn dochter. Hij had geen enkele moeite met het idee dat ik Spanjer zou heten in plaats van De Boer, de naam die hem onlosmakelijk verbond aan zijn eigen familie, met wie hij nauwelijks contact onderhield.

De douanier keek ons streng en lichtelijk wantrouwend aan. De Boer, Spanjer en Dorrestein; drie achternamen, één familie? Hij vond het een vreemd verhaal, maar liet ons toch maar door. Het is maar goed dat ik niet met mijn hele misjpooche bij de landgrens aankwam, dat zou de verwarring compleet hebben gemaakt. Behalve mijn stiefmoeder heb ik nog een halfbroertje en een halfzus die beide andere vaders hebben; (stief)vaders die ik ook reken tot mijn familie. En een van hen, de vader van mijn zus, kreeg nog twee dochters die ik graag mijn kwartzusjes noem. We delen geen bloedband, maar wel mijn halfzus.

Illustratie: Aart-Jan Venema

Kortom, van een klassiek gezin kun je in mijn geval niet spreken. Mijn vader en moeder verbraken hun relatie toen ik nog heel jong was en ze waren nooit getrouwd, of zelfs maar samenwonend. Toch hebben ze mij gezamenlijk opgevoed, grotendeels in harmonie. Week om week en later, toen mijn schoenencollectie zich uitbreidde, maand om maand wisselde ik van huis, van eetpatroon (mijn vader kookt niet) en van uitzicht. Maar niet van gezin. Het gezin waren wij, de mensen, mijn vader, moeder, ik en alles en iedereen eromheen. Daarvoor hoefde je in mijn beleving niet samen één huishouden te delen.

De bekroonde Amerikaanse serie Modern Family (2009-2012) is een comedy over drie gezinnen die samen een familie vormen. De pater familias is getrouwd met een veel jongere, tweede echtgenote die al een zoon heeft uit een eerder huwelijk; er is een homostel met een adoptiedochter en daarnaast nog een ‘klassiek’ stel met drie kinderen. De serie past in deze tijd: in Amerika eindigt ongeveer 1 op de 2 huwelijken in een echtscheiding en in Nederland gingen in 2012 meer dan 33.000 getrouwde stellen uit elkaar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek telt naar schatting ruim 70.000 (minderjarige) kinderen die per jaar een (echt)scheiding van hun ouders mee maken.

Toch blijft de consensus over hoe een perfect gezin eruit hoort te zien: samenkomen, samen zijn en samen blijven. Modern Family is wat dat betreft een welkome uitzondering op de regel binnen de populaire cultuur, waarin de liefde en het opvoeden van kinderen veelal gerepresenteerd wordt naar oude idealen: trouwen is feest en scheiden is lijden. Zelfs vooruitstrevender series als Sex and the City vervallen in traditionele rolpatronen en verhoudingen. Miranda, een van de vier hoofdpersonages uit de serie, wordt in eerste instantie neergezet als werkende, alleenstaande moeder, maar eindigt toch met de vader van haar zoon in een huis in Brooklyn. Romantisch? Zeker. Realistisch? Nou, nee.

Vader, moeder en kind onder één dak is een ideaalbeeld waar angstvallig aan wordt vastgehouden, terwijl de realiteit vaak zo anders uitpakt. Waarom kleeft er aan scheiden nog zo’n negatieve connotatie? Een gezin ‘valt uit elkaar’ en een huwelijk ‘mislukt’. De laatste tien jaar wordt de omvang van dit falen alleen maar groter. Nog even en bij elkaar blijven is de uitzondering, uit elkaar gaan de norm. Wanneer we dit maatschappelijk (van belastingvoordelen voor getrouwde stellen tot de duoverpakking tartaartjes van de Albert Heijn) en emotioneel (het vieren en bejubelen van oplopende huwelijksjaren tegenover pijn en ongemak bij een scheiding) blijven beschouwen als falen, faalt binnenkort iedereen.

Natuurlijk onderschat ik niet de ellende en het verdriet dat veel mensen ervaren waneer een relatie op de klippen loopt. Hoopvolle verwachtingen veranderen in soms onwerkbare realiteiten en dat is pijnlijk en jammer. Maar daarmee hoeft de scheiding niet per se het einde te betekenen van de relatie die je met elkaar en als gezin hebt opgebouwd. De mal van het echtpaartje boven op de bruidstaart moet enkel worden omgegoten naar een andere vorm, eentje waarbij de bruid en bruidegom met wat afstand naast elkaar kunnen blijven staan, zodat er plaats ontstaat voor nieuwe familieleden.

Om me heen zie ik meer en meer vormen van deze patchwork-gezinnen. Uit elkaar maar nog steeds getrouwd, homo-donorvaders en lesbische moeders, tweede leg en derde leg kinderen bij elkaar in huis, kwartbroertjes, stiefkleinkinderen, hulpvaders, neptantes en peetooms. Geef er de naam aan die je wilt, in mijn ogen maken de personages in bovenstaande scenario’s evengoed kans om met elkaar een gelukt gezin te vormen.

Dit artikel verscheen in het kader van onze faalweek

Mail

Noor Spanjer (Amsterdam, 1982) is freelance journaliste en mediawetenschapper. Als nieuwerwetse minstreel is zij altijd op zoek naar persoonlijke verhalen en daarnaast is ze ideologisch inzetbaar voor feministische zaken en andere nature-nurture kwesties.

Aart-Jan Venema is freelance illustrator en verhalenverteller. Hij werkt onder andere voor NRC.next, de Groene Amsterdammer en hard/hoofd.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer