Oprecht, hoopvol en kritisch: dat gaat niet vaak samen in het hedendaags theater." /> Oprecht, hoopvol en kritisch: dat gaat niet vaak samen in het hedendaags theater." />
Asset 14

Wie had dat gedacht?

◊ entrée

Entrée

Gedurende het hele jaar zal hard//hoofd in het kader van zogenoemde Late Night Café's wederom samenwerken met Entrée. De zes edities van het Late Night Café zijn elk gekoppeld aan een eigen thema. Elke editie wordt aan twee van onze redactieleden de opdracht gegeven een bijdrage te leveren, geïnspireerd op het thema van de betreffende avond. Het resultaat hiervan verschijnt op onze website en zal op de Late Nights eveneens onderdeel uitmaken van het programma. Deze keer (vrijdag 27 januari) is het thema 'Verwachting'. Roos Euwe schreef over de verwachting tussen acteurs en publiek.

In de nieuwste voorstellingen van Laura van Dolron en Marjolijn van Heemstra gaan de makers tegen de verwachting in door hun onwaarschijnlijke oprechtheid en door hun optimisme. Oprecht, hoopvol en kritisch; dat gaat niet vaak samen in het hedendaags theater.

Simpel gezegd heb je optimisten en pessimisten, en daar tussenin een groot grijs gebied waar de meeste mensen in vallen. Ik ben niet graag pessimistisch, maar dat is best lastig in het Nederland van vandaag. In geëngageerde of maatschappij-kritische theatervoorstellingen worden de huidige crises vaak pijnlijk blootgelegd; pijnlijk omdat we er zelf natuurlijk net zo goed onderdeel van zijn. Ik ben vaak opgelucht als theatermakers hun vingers precies op de zere plek weten te leggen; de louterende werking maakt mij alert, actief en is inmiddels iets dat ik van theater verwacht. Maar na twee voorstellingen waarin ik niet op de pijnbank wordt gelegd maar een oprechte, optimistische boodschap voorgeschoteld krijg, zijn mijn verwachtingen behoorlijk gedraaid.

Volgens Wouter Hillaert, redacteur van het tijdschrift rekto verso, is optimisme één van de laatste taboes in het land van het artistieke, gesubsidieerde theater. “De wereld is in crisis en gaat gigantisch naar de kloten, terwijl de mens innerlijk verscheurd is en niet tot samenleven in staat blijkt. Andere mens- en wereldbeelden wordt de toegang ontzegd.” schrijft Hillaert in het laatste themanummer over geboden in de kunst. Daarbij, vervolgt hij, wordt er van theatermakers niet verwacht dat ze met oplossingen komen. “De roeping van de theatermaker is te tonen wat niet werkt, te deconstrueren en te ontmaskeren.” Theatermaker Laura van Dolron gooit volgens hem in haar laatste voorstelling Wat nodig is deze en andere ongeschreven theaterregels overboord door in een oprecht verhaal, en op een aardige maar moralistische toon te vertellen hoe we het allemaal veel beter kunnen doen.

Bijzonder aan deze voorstelling is dat ze een spel speelt met de verwachtingen van de toeschouwers – niet alleen wat betreft de regels van het theater, maar ook met de verwachtingen die we zelf als mens, en over de wereld om ons heen hebben. Laura van Dolron, de “stand-up filosoof” die vorig jaar veel succes oogstte met haar voorstelling Sartre zegt Sorry, staat met Oscar van Woensel op het speelvlak. Zij vertellen ons geduldig hoe we beter voor onszelf kunnen zijn en de wereld om ons heen. Hoe we rust kunnen vinden, als ware het een boeddhistische sessie. Van Woensel, ooit de wilde, non-conformistische theatervernieuwer van Dood Paard, is inmiddels afgekickt van een verslaving.

Toen ik “non-conformistisch” was, was ik de droom van elke marketingfiguur, een ideale antikapitalistische topconsument. Ik rookte, ik dronk, ik droeg “non-conformistische” kleren, net zolang tot ze in de mode waren, dan propte ik ze vol verachting in een vuilniszak om op zoek te gaan naar een nieuwe avantgardisctische outfit. Ik praatte over vrijheid met een sigaret, een biertje en een mobieltje in mijn hand. Blijkt nu dat vrijheid discipline is! Wie had dat gedacht? ... Oh, nou, ik niet.

Hun oprechtheid maakt dat deze boodschap niet tenenkrommend is. In eerdere voorstellingen nam Van Dolron je mee in haar gedachten over wat er mis is met de mensen en de wereld – om vervolgens de situatie om te keren en zichzelf ook nog eens onderuit te halen. Theater op de pijnbank. In Wat nodig is is de pijnbank ingewisseld voor een zacht stoeltje en komt er geen omkering. Ze spelen zichzelf, of zijn zichzelf in een spel; het is maar hoe je het bekijkt, maar zeker is dat ze ons wil laten geloven dat ze oprecht is, en dat lukt goed. Ik geloof namelijk echt dat ik een oprechte Laura en Oscar heb gezien en dat ze me echt wilden vertellen dat het niet zo snel en gejaagd hoeft. Ze kennen de verwachtingen van de toeschouwer, het cynisme en de pijnbank, maar willen deze keer een pleister plakken op de wonden die normaal alleen getoond worden.

Van Dolron is bovendien niet de enige. Ook bij de laatste voorstelling van Marjolijn van Heemstra ontbreekt de pijnbank en is er ruim baan voor optimisme. In Mahabharata vertelt Van Heemstra hoe ze twee jaar geleden op zoek ging naar leeftijdsgenoten over de hele wereld, omdat ervan overtuigd was dat er “iets” was dat mensen verbindt. In India ontmoette ze Satchit Puranik, een acteur met wie ze besloot deze voorstelling te maken. Samen vertellen ze, in alle oprechtheid, met humor en zonder opsmuk over hun zoektocht naar dat “iets” dat ons verbindt, over de vooroordelen over elkaar die ze moesten overwinnen. Over hoe ze op hun negende dachten dat de wereld er uit zou kunnen zien als een Benetton-reclame met lachende blanke, rode, gele en zwarte mensen. Hoe ze daarin teleurgesteld werden, maar boven alles willen proberen cynisme de baas te blijven. In combinatie met de wederom onwaarschijnlijke oprechtheid van hun verhaal, kan je als publiek mee in hun verwachting of hoop naar een mooiere, betere wereld. Wat een opluchting.

Satchit Puranik en Marjolijn van Heemstra

Bijna twee jaar geleden schreef ik in dit artikel over nieuw engagement. Over hoe veel maatschappelijk betrokken makers geen eenduidige ideologische kijk of een kant-en-klaar antwoord geven op het hedendaags individualisme, op globalisering of rechts populisme, maar een situatie tonen en oproepen tot reflectie en nuance. “Geëngageerd theater zonder moralisme,” daarin lag de vernieuwing, betoogde ik. Dat is nu niet ineens verdwenen; Wunderbaum (Natives I en II) en Eric de Vroedt (Mightysociety 8 en 9) maakten voorstellingen waarin de verschillende standpunten scherp tegenover elkaar worden gezet, zonder eenduidige oplossing.

Naast deze vorm van engagement blijkt er nu nog een manier, namelijk in de oprechte en betrokken verhalen van Laura van Dolron en Marjolijn van Heemstra. Zij willen wel een antwoord geven en doen dat op een bewonderenswaardige, oprechte manier die bovendien niet naïef is. Ze willen, tegen de verwachting in, de toeschouwers overtuigen van hun verhaal of missie, zonder dubbele bodems of opsmuk. Daarbij geven ze ook hoopvolle verwachtingen terug aan de toeschouwer; dat het goed kan komen met ons, met de wereld. Het is crisis en hoog tijd voor optimisme.

Mail

Roos Euwe

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer