Kasper bespreekt zijn helden: Batman, Robin Hood, James Bond, Teun van de Keuken." /> Kasper bespreekt zijn helden: Batman, Robin Hood, James Bond, Teun van de Keuken." />
nieuwsbrief
Asset 14

Een held

Een tijdje terug zat ik met een half oog naar KoffieMAX te kijken, het programma dat bedacht werd om de staatsgevaarlijke hysterica Myrna Goossen van de straat te houden. Opeens schrok ik op. Had ik goed gezien voor wie er bonen werden gemaald? Jawel, het was Teun van de Keuken, de programmamaker die al zo’n tien jaar met zijn norse blik een brede glimlach op mijn gezicht weet te toveren. Van de Keuken is voor mij een held, een moderne cowboy die ten strijde trekt tegen bureaucratie, bedrog en uitbuiting. Het is mij een raadsel waarom er nog geen standbeeld voor deze man is opgericht. Als iemand in de afgelopen tien jaar Nederland ten positieve veranderd heeft moet het Van de Keuken toch zijn.

Mail

Zijn invloed is op vele fronten merkbaar. Neem nou de zoetigheid die in onze schappen ligt. Op de repen van Verkade staat tegenwoordig vermeld dat het ‘fairtrade’ is, geheel te danken natuurlijk aan Van de Keuken die acht jaar terug in De Keuringsdienst van Waarde zichzelf bij de politie aangaf omdat hij door het eten van chocola medeplichtig zou zijn aan slavernij. Vervolgens zette hij Tony’s Chocolonely op de mark, de eerste officieel slaafvrije chocolade. Toen klonk dat nog gek, maar inmiddels is elke reep zonder zo’n keurmerk verdacht.

En in zijn nieuwste programma, De Slag om Nederland, zoekt Van de Keuken onder meer uit hoe het toch kan dat in tijden van economische crisis zoveel monsterlijke kantoorkolossen en gemeentepaleizen uit de grond blijven rijzen, terwijl andere kantoorkolossen en gemeentepaleizen doelloos worden achtergelaten. Hij roept bestuurders en projectontwikkelaars ter verantwoording voor leegstand en lelijkheid en komt daarbij vele stinkende vriendjespolitieke spelletjes op het spoor. Het levert televisie op die de ogen opent, omdat het op z’n minst je ergste vermoedens bevestigt.

Illustratie: Tejo Verstappen

Wat ik aan Van de Keuken bewonder is dat, hoe nors zijn blik ook staat en hoe vasthoudend hij ook is, hij toch altijd uiterst redelijk en beschaafd blijft. Wanneer hem bijvoorbeeld wordt gezegd dat hij ergens niet mag filmen zal hij zich, in tegenstelling tot wat men van een moderne televisieridder zal verwachten, daar niet tegen verzetten, of met een verborgen camera proberen binnen te dringen. Dat er ergens niet gefilmd mag worden zegt immers al genoeg. Hij weet – excuses voor deze kotsterm - ‘spannende televisie’ te maken zonder per se de confrontatie op te willen zoeken, maar puur door nieuwsgierig te zijn naar hoe bepaalde zaken werken. En zijn nieuwsgierigheid toont nu eenmaal mechanismen die alleen kunnen werken wanneer ze verborgen blijven.

De combinatie van Teun van de Keuken en Myrna Goossen had iets onwerkelijks, bijna absurdistisch. Te midden van haar gesponsorde decorstukken vindt Goossen alles ‘ééééénig’ en ‘gewèèèèldig’. Op Teun’s vraag wat Myrna de lelijkste plek van Nederland vond, antwoordde ze gierend ‘daar ben ik veel te positief voor hoor’. Even werd ik bang dat het nog gezellig zou worden. Dat ik een andere kant van Teun te zien zou krijgen, de mens Teun van de Keuken, die misschien wel heel lekkere lasagne en aardige aquarelletjes kan maken. Daar wil ik natuurlijk niets van weten. Al menig superheld is mij de afgelopen jaren op deze manier ontnomen. Zo konden wij van James Bond en Batman in hun laatste paar films zien hoe zij werden wie zij zijn. Maar door de psychologisering ontstaat een ontmythologisering. Ik wil Teun van de Keuken kunnen bewonderen zonder er ooit achter te hoeven komen wie hij is. Misschien bedriegt hij zijn vrouw, misschien kan hij heel mooi panfluit spelen. Wie weet stamt hij af van slavenhouders en leeft hij zijn leven lang onder het juk van een schuldgevoel, of heeft hij ooit van zijn boomhut afscheid moeten nemen omdat het rustieke bos plaats moest maken voor een zwemparadijs. Hoe beter ik Teun van der Keuken zal leren kennen en hem begrijpen, hoe minder hij een held zal kunnen zijn.

En aan echte helden is wat mij betreft een groot tekort. Vandaar dat ik voor het gemak maar even negeer dat Van de Keuken zijn programma’s helemaal niet alleen maakt, maar altijd samen met andere grote talenten. Dat ‘De Keuringsdienst’ ook wel eens de plank misslaat en in de loop der jaren misschien een wat zeurderig toontje gekregen heeft. En dat Teun van de Keuken ook maar gewoon bij mevrouw Goossen aanschuift omdat hij zijn product moet verkopen. Gelukkig duurde het gesprek maar vijf minuten en was het daarna tijd voor een item over gezichtsmaskers. Ik kon weer rustig ademen. Zolang ik deze man niet hoef te kennen, kan ik hem zien als de Robin Hood, James Bond of Batman waar mijn jongenshart recht op heeft. Een superheld in een universum van kastjes en muren.
--------
(Dit was voorlopig de laatste column van Kasper. Hij gaat werken aan zijn roman. Maar niet getreurd, hij keert terug, in een bepaalde vorm.)

-Erfgoeddag 2012 staat in het teken van Helden. Het Vlaams-Nederlands cultuurhuis deBuren organiseert een wedstrijd. Stuur tot en met 31 maart 2012 een foto, tekening of 1-minuut-filmpje over uw held of heldin in, vergezeld van een korte tekst (vijf regels) waarin u uw keuze uiteenzet. Mail uw bijdrage naar info@deburen.eu. De juryprijs is een geldprijs van € 200 en een op maat geschreven en gesigneerd heldendicht van schrijfster Saskia de Coster. De publieksprijs is een heldenboekenpakket.-

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer