Asset 14

'Doem is het overwegen niet waard'

Hoe ziet het leven eruit voor mensen die zonder legale verblijfsstatus in Nederland wonen? Linguïst Mark (58) uit de Verenigde Staten leerde door zijn situatie wat het betekent om hoop te hebben. Deel één in een serie van zes interviews.

'Ik ben graag onder water. Gewichtloosheid is een heerlijk gevoel. Als je je daarna weer gaat bewegen, kun je dat gevoel een tijdje met je meenemen. Als je het kwijtraakt, is het makkelijker terug te vinden wanneer je lichaam niet continu nieuwe input krijgt. Als je stilstaat bijvoorbeeld. Of als er geen geluid is om je heen.
Wanneer ik een tijd gewoon stil sta, dan kan mijn hele lichaam zich blij beginnen te voelen. Het is een fysiek soort blijdschap, een soort van gloeien. Hoe ik dat gevoel ervaar hangt af van mijn interpretatie. Het kan akelig zijn, of juist prettig.
Daar probeer ik aan te denken als het regent en koud is, als mijn vingers gevoelloos zijn: er is geen harde lijn tussen plezier en pijn. Wat pijn doet heeft doorgaans aandacht nodig. Het is gemakkelijk om geobsedeerd te raken met pijn. Plezierige zaken vragen niet om onmiddellijke actie, ze eisen geen aandacht. Plezierige zaken zijn optioneel. Om ze te ervaren, moet je eerst voor ze kiezen.
In dat optionele schuilt vrijheid.
En in die vrijheid schuilt denk ik geluk.'
asielmark300_02
'Ik ben 58, linguïst, en kom uit Zuid-Illinois. Ik leef in een kraakpand. Elke dag dat ik gehuisvest ben is een goede dag. Mijn toeristenvisum heb ik laten verlopen toen George Bush de War on Terror afkondigde, op dat moment knapte er iets in mij. Ik werkte op dat moment als leraar Engels in Taiwan en was op vakantie in Europa. Mijn moeder was net overleden.
Ik ben opgegroeid in de Koude Oorlog. Mijn leven lang zijn slechte dingen steeds erger geworden en kwamen er nieuwe slechte dingen bij, die dan ook weer erger werden. Eigenlijk was ik altijd bang dat de wereld zou vergaan. Toen de War on Terror begon, dook ik in dat doemgevoel. Wat als alles wat je vreest, gebeurt? Ik besloot dat ik kon kiezen. Ik kon de schuld aan onze president geven, aan alle Amerikanen die het met hem eens waren, of ik kon zelf verantwoordelijkheid nemen.

'Toen George Bush de War on Terror afkondigde liet ik mijn toeristenvisum verlopen.'

Weet je, mensen zoals ik hebben gefaald. We zijn er niet in geslaagd anderen te leren om zorgvuldig te communiceren. Als we zouden begrijpen hoe we woorden betekenis toekennen, zouden we taal dan op een minder geschifte manier gebruiken?
Ik liet mijn vliegtuig vertrekken zonder mij. Vanachter mijn laptop richtte ik me op mijn vraag: hoe kunnen we zorgvuldiger communiceren? Terwijl mijn tanden uit mijn mond begonnen te vallen, bleef ik me daarop concentreren.'

'Toen ik begon met het verkopen van de straatkrant vond ik het verschrikkelijk, het voelde als bedelen. Ik was bang. Maar angst is wel zo'n beetje het laatste wat ik wil communiceren. Die zelfgerichte bullshit, die hebben anderen niet nodig.
Wat dan wel? Gewoon, hallo zeggen. Vriendelijk zijn.
Ik ben vrolijk zijn als onderdeel van mijn werk gaan zien. Inmiddels houd ik er van om dankbaarheid te promoten. Ik zie het bijna als iets boeddhistisch, het gaat bij het verkopen van dat blaadje om het zijn in het hier en nu. Er komen kinderen voorbij. Ik deel momenten met mensen.
Hoe voelt het om met een hond te spelen? Welk klank had jouw 'hallo' toen je aankwam? Elke interactie heeft zijn eigen intimiteit. Om die te zien, moet je er ruimte voor maken. Het maken van ruimte voor het plezierige, het oefenen in gelukkig zijn in het hier en nu, zie ik als het doen van mentale push-ups. De gedachten die we tegen onszelf herhalen, zijn de gedachten waarvan de kans het grootste is dat we ze met ons meenemen als we ouder worden.
Ik ben minder met mensen gaan praten, beter naar ze gaan kijken. Sindsdien heb ik meer oog voor onderlinge intimiteit. Ik heb beter contact, warmer en emotioneler. Ik kan prima gelukkig zijn, hier en nu. Ik houd van de sterren. Bergen. De woestijn. Leegte. En waar ben ik? In Amsterdam. Ik ben niet in een woestijn, of op een bergtop. En eigenlijk maakt dat niets uit.
We neigen ernaar onszelf in beslag te laten nemen door dingen die helemaal niets te maken hebben met levensgeluk.'

'Hoop was voor mij een nieuwe gedachte.'

'Op het dieptepunt van mijn doemvlaag was er een vrouw uit Bagdad op tv. Ze werd geïnterviewd door de BBC.
"Hoe ziet u de toekomst," vroeg de journalist.
De vrouw aarzelde, zei toen dat ze hoopvol was.
De interviewer was verbaasd: "Hoe kunt u optimistisch zijn?"
"Nee," schudde de vrouw haar hoofd. "Er is een verschil tussen hoop en optimisme. Optimisme is een berekening. Hoop kan altijd."
Hoop was voor mij een nieuwe gedachte. Ik moest toegeven dat ik niet werkelijk weet hoe het verder zal gaan. Dat het ook zou kunnen dat de wereld niet vergaat. Als je dat accepteert, wordt kiezen voor doem hetzelfde als kiezen tegen hoop. Dat is erger dan zinloos, dat is contraproductief.
Doem is het overwegen niet waard.
Misschien is dit gewoon het donkerste moment van de film. En de helden? Wel, die weten nog niet dat ze helden zijn. Ze weten nog niet dat het uiteindelijk in orde komt.'

De naam van de geïnterviewde is gefingeerd.

Mail

Jantine Wijnja is kunstenaar en schrijfster. In 2014 verscheen haar boek 'Reisgids Den Dolder', over het mentale landschap van een psychiatrische instelling.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer