Asset 14

Wrong Time Wrong Place, Bravehearts

Nog nauwelijks hersteld van de eerste docutrialoog waagden Stephane en Emy zich aan een nieuwe sessie, ditmaal bijgestaan door Noor. Gedrieën zagen ze twee documentaires: John Appels Wrong Time Wrong Place (de openingsfilm van IDFA) en Kari Anne Moe’s Bravehearts. Beide films gaan over de massamoord op het Noorse eiland Utøya, maar qua benadering hadden niet ze verder uit elkaar kunnen liggen.

Trailer Bravehearts

Stephane: Noorwegen ziet er wel uit als de ideale vakantiebestemming....

Noor: Ja! Nou daarmee hebben we alle vrolijkheid wel gehad. Wat een intens heftige films. Maar dat kan natuurlijk niet anders met zo’n onderwerp.

Emy: Maar eigenlijk ging Wrong Time Wrong Place helemaal niet speciaal over Utøya. Het centrale thema was het toeval. Hebben jullie het Volkskrant-interview met John Appel gelezen?

Stephane: Nee, vertel.

Emy: Appel zegt daarin: “Het had in principe elk groot drama kunnen zijn.” Hij wilde vooral kijken welke toevalligheden ervoor zorgen dat bij een ramp sommige mensen wel overleven en anderen niet. Vandaar dat hij de drie jongeren heeft geïnterviewd die zich in een wc-hokje verscholen waar Breivik toevallig niet op schoot.

Noor: Die willekeur komt vaker terug in Appels films. Hij heeft bijvoorbeeld Het Beloofde Land gemaakt, een documentaire over een man die onopgemerkt al een hele tijd dood in zijn huis lag. Van tevoren wist Appel niet over wie die film zou gaan. Hij is toen gewoon afgegaan op het eerste nieuwsbericht dat hij tegenkwam over zo'n geval.

Stephane: Volgens mij scheelt het hier dat John Appel zelf niet uit Noorwegen komt en dus geen directe band heeft met het onderwerp. Niks lastiger dan films maken over een ramp in je vaderland. De Amerikaanse films over 9/11 waren stuk voor stuk verschrikkelijk. En De Storm over onze watersnoodramp schijnt nog erger te zijn.

Emy: Ik vond de keuze voor Utøya eerlijk gezegd niet de meest handige als je een film over toeval wilt maken. Dit is een ramp met een duidelijke dader. Sommige van de geïnterviewden waren het ook niet met Appels toevalsvisie eens. Dat leverde een sterk moment op met de ouders van de Georgische Tamta. Haar moeder zegt: “Als ze thuis was gebleven, was ze hier gestorven, want als het je tijd is, is het je tijd.” Waarop Tamtas vader zowel tegen het idee van voorbestemming als tegen het idee van toeval in gaat: “Ze is dood vanwege die moordenaar.”

Noor: Ik word weer helemaal neerslachtig nu we het erover hebben. De meest ijzingwekkende scène zat in de film Bravehearts, waarin de politieke activiteiten van de jongeren centraal staan. Het meisje Johanne doet minutieus uit de doeken wat er gebeurde. Zonder montage, een scene van ruim tien minuten, waarbij ze recht in de camera vertelt hoe ze zich verstopte in een schuilplaats die geen schuilplaats was en op een gegeven moment oog in oog staat met Breivik. Ik had verwacht dat de maker ervoor zou kiezen om de ramp in ‘echte’ beelden te laten zien, maar uiteindelijk was dit beeld via de woorden van het meisje vele malen enger.

Stephane: Klopt. En ‘ijzingwekkend’ is het goede woord. Het was ook ijzingwekkend dat je in Bravehearts af en toe een shot van het vrolijk lachende meisje Tamta zag, terwijl in Wrong Time Wrong Place uitgebreid haar dood werd beschreven.

Emy: De scène met de vertellende Johanne maakte Bravehearts heel indrukwekkend. Verder zat hij niet zo vakkundig in elkaar.

Stephane: Bravehearts is chronologisch gemonteerd. De documentaire zou in eerste instantie gaan over politiek actieve jongeren in Noorwegen. Dus de eerste drie kwartier is er niks aan de hand, is het een beetje saai, en daarna komt die ramp keihard aan. En vervolgens wordt alles weer als vanouds, behalve dat de racisten iets minder racistisch zijn.

Noor: Het is wel cru dat je dan als documentairemaker opeens goud in handen hebt.

Emy: Een beetje saai… Misschien wel, al hoeft een documentaire over politiek bewuste jongeren dat niet te zijn. Het begin deed me denken aan de documentaire Follow the Leader, over drie conservatieve Amerikaanse tieners met politieke ambities. Maar je kijkt hier toch anders naar omdat je weet dat Utøya eraan komt. Je zit te wachten op de ramp. In vergelijking daarmee zijn de doorsnee perikelen van scholieren supersaai.

Noor: Ik vond het begin ook langdradig, het naderende onheil werd pas voelbaar toen ze op de boot zaten op weg naar Utøya. Misschien wilde de maker geen gebruik maken van geforceerde spanning uit respect voor het onderwerp, waar ik me ook wel iets bij kan voorstellen. Maar ja, het oorspronkelijke uitgangspunt van de film, dat is natuurlijk in een keer van de baan, en het is best gek dat ze er niet voor kozen om alles om te gooien. Daardoor werd het geen geheel.

Stephane: Dat is heel raar! Die film werd gewoon gemonteerd alsof het filmplan nageleefd moest worden! Totaal absurd!

Noor: Voor mij gingen beide films ook over hoe je zo’n ramp overleeft. De ouders van Tamta bijvoorbeeld, waren alleen maar bezig om hun dochter te herinneren en in ere te houden. Dan overleef je wel, maar leef je nog nauwelijks. Zo verdrietig.

Emy: Ja, de ouders van Tamta zorgden voor de meest ontroerende scenes van Wrong Time Wrong Place. Maar toch bleef ik me dan bewust van de filmmaker en dacht ik: die mensen heb je knap opgespoord, John Appel! Juist omdat Bravehearts knulliger was, deed die documentaire me meer. Tot tranen aan toe.

Noor: Ik hield het ook niet droog. Het leven is echt vreselijk. Ik ga zo mijn psycholoog maar weer eens bellen voor een afspraak. Of bier drinken in de kroeg, dat mag ook wel eens helpen.

Stephane: (knikt instemmend en pinkt een traantje weg)

Wrong Time Wrong Place en Bravehearts draaien op IDFA, maar van John Appels film zijn alle voorstellingen uitverkocht. Je kunt deze documentaire nog wel in de bioscoop zien.

Mail

Redactie

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer