nieuwsbrief
Asset 14

Verzet

Mijn overgrootvader, brigadier Anthonie Dirk van der Haar uit De Bilt, weigerde als een van de weinige politiefunctionarissen in de oorlog Joden op te halen. Zijn zoon, Rein van der Haar, voerde de Utrechtse Knokploeg aan onder de schuilnaam Frits. Mijn oma, Catharina Agatha van der Haar, ontvluchtte Arnhem met twee kleine baby’s tijdens Operatie Market Garden en doorkruiste in het holst van de hongerwinter stiekem met fietstassen vol melk en brood het boerenland. Mijn opa van moederskant, Hendrik Lenting, bevoer op D-Day met zijn schip de Duurswold de kust van Normandië om gewonde soldaten naar hospitaalschepen te transporteren. En mijn oom Bert verstopte twee meisjes op zolder (ook in oorlogscontext, goddank).

Mail

Helaas is dit heldhaftige type van verzet geen erfelijk materiaal in mijn familie; in ieder geval is die lijn bij mij gestopt. Wanneer ik naar het verzet in mijn leven kijk, is dat veelal kwetsend voor anderen geweest en volledig egoïstisch.

Dat begint eigenlijk al bij mijn conceptie. Mijn ouders kenden elkaar drieënhalve week; ze waren na een contactadvertentie in Vrij Nederland - die rubriek was een beetje het Tinder van toen - met elkaar gaan wandelen in de Weerribben en hadden allerminst plannen om binnen een maand of negen al een kind op aarde te toveren.

Maar hee.

Een jaar later ongeveer zei ik mijn eerste woord. Dat was niet papa of mama, maar sef. Dat betekende ‘zelf’, waarmee ik bedoelde: ga toch weg met dat bananenprakje, laat het me in vredesnaam zelf doen.
En vanaf dat punt doorliep ik, zoals ieder gezond mensenkind, vele fasen van verzet. De fase van niet naar bed willen, die geruisloos overging in niet uit bed willen komen. Net zo lang doorzeuren tot ik een cavia bezat (die ik om onverklaarbare redenen Geertje noemde) maar vervolgens niet de volgekeutelde kranten uit zijn hok willen halen.

Op mijn elfde was sprake van een bescheiden hoogtepunt. Tijdens de avondmaaltijd schraapte ik plechtig mijn keel - mes en vork in twee vuisten recht omhoog - en kondigde aan dat het allemaal wel lang genoeg geduurd had.
‘Wat heeft lang genoeg geduurd?’ vroegen mijn ouders vol oprechte interesse.
‘Ik heb nu elf jaar lang naar jullie geluisterd,’ legde ik uit, ‘vanaf nu ga ik mijn eigen zin doen.’
Waarop mijn vader zei: ‘Prima, maar natuurlijk lieve Laura wat een stoer idee! Ik ben alleen wel reuze benieuwd hoe je dat dan gaat doen met woonruimte, en inkomsten bijvoorbeeld?’
Hoe ik dat heb opgelost kan ik me niet meer herinneren, maar ik weet wel dat ik - tot mijn brandende woede - op mijn veertiende nog steeds thuis woonde. Thuis was het helse domein waar ik me aan allerlei kansloze regels diende te houden. Van de koelkastdeur dichtdoen tot afmelden ’s nachts, vóór de ochtend natuurlijk, en de muziek niet op maximaal en geen Mars vlak voor het eten en braaf ‘Oh when the Saints' oefenen voor saxofoonles bij Hansje die zo onmenselijk hard uit haar mond stonk.

Er leek geen uitweg uit dit keurslijf, behalve doorlopend rekenen welke van de twee kwaden het ergst was: de straf voor mijn actie, of de actie afblazen. Een hele week nablijven voor een gespijbelde donderdag bleek al gauw twintig minuten minder binnen de schoolmuren dan die dag niet spijbelen. En vier weken geen zakgeld was nog steeds lucratief na het jatten van een flesje CK One. Ik werd een ster in vergelijkingen (en slaagde zelfs met een 9 voor wiskunde, iets wat niemand ooit voor mogelijk had gehouden).

Maar mijn verzet werd grimmiger. Of iets mocht was al gauw van geen enkel belang meer, en daar zat een duidelijk stijgende lijn in. Van een stiekeme sigaret en af en toe wat bessenjenever ging het naar knockout-blowen en comazuipen. Van te laat thuiskomen naar niet meer thuiskomen. Van het eerste lesuur missen naar nooit meer op school verschijnen.

Stijgende lijnen bereiken uiteindelijk een punt van verzadiging. De S-curve heet dat, weet ik uit mijn wiskundetijd. Die S-curve is duidelijk zichtbaar bij dierengemeenschappen, die zich blijven uitbreiden tot de maximale omvang binnen hun habitat bereikt is. Dan volgt massale sterfte, en hebben de overgebleven exemplaren weer genoeg ruimte en voedsel. Een S, dus. Gekanteld.
Bij ons stierf niemand, maar ik werd wel van school gestuurd. En uit huis gezet.

Toen ook het RIAGG mij als ‘moeilijk opvoedbaar’ had bestempeld, verhuisden mijn ouders van de stad naar een boerengehucht, en kreeg ik de keuze: meegaan naar no man’s land, of achterblijven in woede.
Achterblijven op je vijftiende klinkt aanvankelijk beter dan het is. Achterblijven op je vijftiende betekent namelijk Begeleid Wonen, met een Diederik die controleert waar je bent en wat je doet (en met wie). Het betekent met ranzige onbekenden een douche delen in een gang betimmerd met hardboardplaten. En het betekent boven alles: ie-de-re dag zelf je afwas doen.

Dit was het punt waarop mijn verzet brak. Ik capituleerde, boog mijn hoofd en vertrok met mijn familie naar de Achterhoek.

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer