Warning: array_intersect(): Expected parameter 1 to be an array, null given in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200107002828/public/content/themes/hardhoofd6/single.php on line 14
Hard//hoofd - Anorexia Het gevaar van de magere cirkel." /> Het gevaar van de magere cirkel." />
tickets
Asset 14

Anorexia

Het ideale voedingspatroon lijkt algemene kennis. Gewoon de schijf van vijf, 200 gram groenten en fruit per dag, geen snoep en vette dingen, op geregelde tijden eten. Klaar! Maar zo werkt het helaas niet in de praktijk. Iedereen heeft wel eens een vreetbui, al dan niet geïnduceerd door sfeerverhogende middelen. Met een beetje doorzettingsvermogen krijg je er wel een zak chips doorheen op een luie zondagavond. Even zo vaak heeft men voornemens dit onbeschaafde eetpatroon radicaal te veranderen en de broekriem weer wat aan te trekken. Niets aan de hand, zolang deze gewichtsconjunctuur in balans is. De extremen aan beide kanten van de beruchte jojo zijn echter niet zo onschuldig. Als je je constant volvreet en je eten er daarna op alle mogelijke manieren weer uit laat komen, heb je Boulimia nervosa. Als je je daarentegen pertinent onthoudt van voedsel en een obsessieve angst hebt om aan te komen, heb je Anorexia nervosa. Deze stoornissen hebben grote lichamelijke en geestelijke consequenties - anorexia heeft het hoogste sterfteaantal van alle psychiatrische stoornissen. Eat that.

"O ik heb echt ZO veel gegeten vandaag, nee ik hoef nu echt niets meer," "Ja ik heb gister OOK een rol koekjes opgevroten, zo stom, ik moet vandaag echt even wat minder eten" en "Je MOET me meenemen naar de sportschool, ik kan zo echt niet in m’n bikini verschijnen." Het zijn hele herkenbare redenaties die anorexiapatienten aandragen om hun opvallende gebrek aan eetlust te verklaren. Sowieso praten ze extreem vaak over eten, alsof het discours de afwezigheid van daadwerkelijke consumptie kan compenseren. En om het te verbloemen voor de buitenwereld natuurlijk. De meeste patienten vinden zelf dat er absoluut niets met hen mis is, maar hebben wel door dat de omgeving daar soms anders over denkt.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik anorexia vaak afdoe als een luxeziekte, iets wat je je alleen kunt permitteren als je al genoeg hebt. Het feit dat je jezelf als welgesteld en onderwezen persoon moedwillig uithongert om te voldoen aan een illusionaire perfectie, en daarbij je lichaam volledig ruïneert, gaat er bij mij niet in. Sterker nog, ik vind het walgelijk en ondankbaar. Ik denk altijd, stel je niet zo aan en eet gewoon normaal, maar dat blijkt dan weer niet te kunnen. Maar is het echt alleen de torenhoge sociale druk die jonge meisjes ertoe leidt het pad van die ene appel per dag te kiezen? Zijn het wel de Holland’s Next Top Model programma’s en de Pro Ana websites die ons gezonde verstand doen bezwijken en de afvalrace richting ‘size zero’ instigeren?

Anorexia komt bij ongeveer 0,3% van de vrouwelijke bevolking voor. Aangezien men in sommige landen wel wat beters te doen heeft dan de prevalentie van anorexia te onderzoeken, zijn deze getallen voornamelijk op de Westerse wereld toepasbaar. In het licht van het heersende mode-ideaal à la ‘meetlat zonder gezichtsuitdrukking’ lijkt dit best weinig. Toch zijn er alleen al in Nederland zo’n 180.000 mensen met anorexia - en dat zijn alleen nog maar de gevallen die onder behandeling zijn. Dit kunnen echter niet puur slachtoffers van de huidige modetrends zijn, aangezien anorexia enkele eeuwen geleden ook al voorkwam.

Om gediagnosticeerd te worden met anorexia nervosa moet je ondermeer een extreem laag gewicht hebben (tot 85% van een normaal gewicht, of een Body Mass Index (BMI) lager dan 17,5), een obsessieve angst om aan te komen en een verstoord lichaamsbeeld. Belangrijke kenmerken zijn ook perfectionisme, ontkenning van de ziekte, lusteloosheid, een verhoogde pijngrens en het uitblijven van de menstruatie. Dit laatste is een directe oorzaak van de ontregeling van je hormoonhuishouding en een ernstig tekort aan bepaalde voedingsstoffen. Behandeling is lastig omdat patiënten vaak ontkennen dat er iets mis met ze is en daarom geen motivatie hebben beter te worden. In de spiegel zien patienten zichzelf veel dikker dan ze in werkelijkheid zijn. Dit komt niet omdat er iets mis is met hun waarnemingsvermogen, maar de beoordeling van de verkregen informatie in de hersens gaat verkeerd. Soms beseffen mensen het pas na het bekijken van foto’s van zichzelf; fototherapie wordt steeds vaker ingezet. 'Say cheeeese!'

Hoewel er nog geen consensus is over de biologische oorzaken van anorexia, worden enkele feiten algemeen erkend. Meer dan de helft van de ziekte wordt door erfelijke factoren bepaald. Dat is evenveel als bij psychiatrische stoornissen als schizofrenie en manische depressie – een reden om anorexia als biologische stoornis te beschouwen.

Er is ontdekt dat veel mensen met anorexia al vroeg in de kindertijd last hadden van angst- en depressiestoornissen en 'obsessive compulsive disorder.' Volgens de meest gangbare theorie raakt men verstrikt in een vicieuze cirkel. In een poging de, wellicht onbewuste, angsten te verminderen, wordt voedsel vermeden. Serotonine speelt bij dit proces een cruciale rol. Serotonine is een stof die betrokken is bij veel psychiatrische ziektes, bij je humeur, eetgedrag, angst en obsessief gedrag. Hoe minder koolhydraten je binnenkrijgt, hoe minder serotonine je hersens aanmaken, waardoor je angsten automatisch onderdrukt worden. Het niet eten levert zo een tijdelijke opluchting van de negatieve gemoedstoestand en voelt dus 'prettig'.

Het gewichtsverlies en de ondervoeding hebben op hun beurt echter weer allerlei effecten op je hormoonhuishouding, wat uiteindelijk resulteert in méér angsten en depressies. Om deze nieuwe angsten en depressies tegen te gaan, wordt er nog minder gegeten, en zo ontstaat de magere cirkel. De relatie tussen eten en angst wordt nog verder bevestigd door het feit dat patiënten verhoogde angstreacties vertonen wanneer ze met eten in aanraking komen – ook als ze er alleen maar naar kijken. Het lijkt er op dat mensen met anorexia uithongering nastreven in een poging aan de negatieve consequenties van eten te ontkomen.

De hoeveelheid serotonine wordt nog eens extra beïnvloed door de hormonen die vrijkomen wanneer meisjes gaan menstrueren. Deze hormonale veranderingen in combinatie met alle psychosociale druk maken dat je in de puberteit erg kwetsbaar bent om anorexia te ontwikkelen. Bij jongens zijn deze hormonale veranderingen verschillend, en dat verklaart ten dele het sekseverschil - slechts ~10% van de anorexiapatiënten is mannelijk.

Het lijkt er op dat mijn scepsis plaats moet maken voor de acceptatie van gedegen biologische antwoorden. Zeker gezien het feit dat de ziekte zich zo lang geleden al voordeed, is de conclusie simpel. Óf het mode-ideaal is de afgelopen eeuwen niet veranderd en Rubens zat er met zijn muzes helemaal naast, óf anorexia is gewoon een psychiatrische ziekte. Het huidige milieu heeft hier waarschijnlijk wel een negatieve invloed op, maar is er niet de directe oorzaak van. Zolang de verschijning van het kijkcijferkanon 'the Anor-Xfactor' nog even op zich laat wachten, komt het vast allemaal dik in orde!

Mail

Brankele Frank

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer