Het is een leuk spelletje om de betekenis van alle symbolen in deze gravure te raden." /> Het is een leuk spelletje om de betekenis van alle symbolen in deze gravure te raden." />
tickets
Asset 14

Teneergeslagen

Elke dag verschijnt op hard//hoofd het fameuze woord van de dag. Bij één van deze woorden zoekt Mila elke maand een passend beeld uit de kunstgeschiedenis. Deze maand de mysterieuze gravure van de geniale Albrecht Dürer, uit 1514.


Albrecht Dürer, Melencholia I (1514)

Albrecht Dürer (1471-1528) wilde kunst maken die los van het ‘ambachtelijke’ stond; hij ging meer creatief artistiek te werk. Hij liet zich hiertoe inspireren door Italiaanse renaissancekunstenaars zoals Andrea Mantegna (van de heilige Sebastiaan, zie eerder woord van de maand). Bijzonder was dat hij zich toelegde op zelfportretten, indertijd iets ongewoons. Voor het eerst werd het 'ik' met al haar psychologische diepgang als uitgangspunt genomen. Door deze zelf-distantie kon iemand als Dürer tot de verbeelding komen.

Deze gravure wordt door veel mensen gezien als een zelfportret. Uit brieven en dagboeken blijkt dat Dürer een aanleg tot zwaarmoedigheid had. Dit melancholische temperament had voor hem echter een positief effect, aangezien hij er gebruik van kon maken als onderwerp van zijn werk. Aan de andere kant werkte het hem ook tegen, omdat het zijn productiviteit in de weg stond. Deze twee kanten van zijn melancholische aanleg kun je terugzien in de gravure: aan de ene kant de sombere en wat gefrustreerde houding van de engel (dus van Dürer) en de manier waarop zij de passer vasthoudt, en aan de andere kant het felle licht op de achtergrond.

Dürer was niet alleen kunstenaar, hij was ook meetkundige. Hierdoor was hij een kunstenaar met oog voor wetenschappelijke verworvenheden. Meetkunde was voor hem een serieuze discipline en kennisvorm. Hij kon deze vaardigheid in zijn kunstenaarschap gebruiken bij bijvoorbeeld onderzoek naar perspectief. Dit maakte hem mede tot een groot kunstenaar.

De engel (man of vrouw, dit is niet helemaal duidelijk) staart peinzend voor zich uit. Om haar heen staan allerlei voorwerpen die met mystiek en alchemie, wetenschap en ambacht te maken hebben. Daarnaast zien we een hond en een baby. Het barst van de vaak onduidelijke symbolische verwijzingen, zoals bijvoorbeeld het magische vierkant achter de engel. Als je de vier cijfers in het vierkant bij elkaar optelt is de uitkomst altijd 34, zowel horizontaal als verticaal en diagonaal. Er bestaan talloze theorieën over wat de cijfers betekenen. Maar het blijft vooral speculatie die leidt tot Lord of the Rings-achtige kitschtheorieën. Zo gebruikte Dan Brown het magische vierkant uit Dürers gravure voor zijn boek The Lost Symbol.

Het is moeilijk wat over de symbolen te zeggen; iedereen ziet er toch iets anders in. Dürer was 43 toen hij de gravure maakte, misschien vond hij het grappig om de '4' en de '3' om te draaien? Maar waarom zou hij dat doen? De hond aan zijn voeten zou staan voor ‘trouw’, het zou best kunnen dat Dürer die achterliggende betekenis in zijn hoofd had. De zandloper is natuurlijk een iets duidelijker symbool voor onze eindigheid, maar wat betekent die rare steen naast hem dan? Het gissen naar betekenis is een leuk spelletje, maar het is beter om het niet te serieus te nemen. De compositie van de voorwerpen an sich, het mysterieuze karakter en Dürers geniale techniek zijn mijns inziens de interessante eigenschappen van de gravure. Het heeft tot op heden talloze kunstenaars, schrijvers en filmmakers geïnspireerd.

Mail

Mila

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer