Een Chinese kunstenaar wiens werk net zo mooi is als zijn naam." /> Een Chinese kunstenaar wiens werk net zo mooi is als zijn naam." />
nieuwsbrief
Asset 14

Ai Wei Wei

De Chinese regering was niet blij met de Nobelprijs voor de Vrede dit jaar. In China wordt Liu Xiaobo zoveel mogelijk buiten de media en het openbare leven gehouden (hij is vorig jaar veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf), maar nu kent ineens de hele wereld deze kritische hoogleraar. De partij werd nerveus, voelde zich geschoffeerd en noemde de prijs obsceen. Waarmee het haar reputatie in de Westerse wereld niet bepaald verbeterde.

Mail

Beeld: collectie Ai Wei Wei ©

Er was afgelopen maand voor de Chinese Communistische Partij nog meer reden om nerveus te zijn. Een kritische kunstenaar met de naam Ai Wei Wei, niet geheel toevallig een goede vriend van Liu Xiaobo, verscheen in de media over de hele wereld. Wie? Ai Wei Wei, een prachtige naam die bij ons westerlingen net zo vloeiend over de tong zou moeten gaan als ni hao en tjap tjoy. Enkele dagen na de Nobelprijsuitreiking opende zijn indrukwekkende installatie in de turbinehal van het Tate Modern in Londen. Ai Wei Wei’s zee van miljoenen porseleinen zonnebloemzaadjes die op de vloer liggen uitgespreid is prachtig om te zien, maar al snel ontvouwt zich de politieke lading van zijn werk. Alle zaadjes zijn met de hand gemaakt in de Chinese stad Jingdezhen, dat al eeuwen beroemd is om zijn porselein. Made in China, waar ouderwets handwerk en moderne massaproductie een wrange combinatie kunnen zijn.

De werken van Ai Wei Wei zijn altijd politiek. Soms overduidelijk, zoals het werk Remembering over de aardbeving in de provincie Sichuan in 2008, dat gemaakt was van kinderrugzakjes. Soms subtieler, zoals de miljoenen zonnebloempitten, of de installatie die hij maakte van Forever Bikes, al generaties het meest populaire fietsenmerk in China.

Beeld: collectie Ai Wei Wei ©

“Alles wat ik doe is politiek. Maar ik heb nooit de juiste gereedschappen gevonden om mijn ideeën uit te dragen. Tot ik kunstenaar werd,” vertelde hij vorig jaar aan het NRC (20 november 2009). Aan het begin van de jaren '80 vertrok Ai Wei Wei met 30 dollar op zak naar New York en leerde Marcel Duchamp's ready-mades en de pop-art van Andy Warhol kennen. Toen hij zo'n tien jaar later terugkeerde naar zijn vaderland combineerde hij de conceptuele kunst uit de westerse traditie met de Chinese geschiedenis. Bijvoorbeeld door een Coca Cola-logo op een vaas uit de Han-dynastie (206 v. Chr - 26 n. Chr) te zetten. Of door eenzelfde antieke vaas met genoegen in stukken te laten vallen, daarbij Mao aanhalend die eens zei dat men met het oude tijdperk moet breken om aan iets nieuws te beginnen.

Alles wat hij doet is politiek. Terug in China trekt hij op met andere kritische personen die pleiten voor politieke hervormingen, voor openheid en democratie. Het mondde onder andere uit in een veelgelezen (en verboden) blog. In het manifest Charta 08, mede ondertekend door Liu Xiaobo. En het leidde tot de foto van Ai Wei Wei’s eigen arrestatie in augustus vorig jaar, die dankzij het internet binnen enkele minuten de hele wereld over ging.

Een uniek beeld uit een land waar de regering steeds moeilijker controle kan uitoefenen op kritische burgers. Dankzij het internet en zijn positie als kunstenaar blijft Ai Wei Wei meestal buiten schot van censuur. Zijn bekendheid is vooral te danken aan zijn doorzettingsvermogen, opoffering en het rotsvaste geloof dat de kunst verschil kan maken. Zijn positie als internationaal gevierd kunstenaar kunnen hem een zekere veiligheid geven, toch blijft het altijd onzeker, zo liet hij in een recent interview weten (NRC, 16 oktober 2010):

“Zoiets kan het motief zijn om mij mijn gang te laten gaan. Maar ik weet ook dat niemand in het Westen mij werkelijk kan beschermen als iemand hier besluit dat het wel genoeg is geweest met de grote bek van Ai Wei Wei. Wat kan ik daar aan doen? Ik lig er niet wakker van. Ik weet namelijk ook niet waar de grens ligt van wat wel gezegd kan worden en wat niet.”

Zonder te pessimistisch te zijn, moeten we het werk van Ai Wei Wei vooral ontdekken en waarderen zolang het nog kan. Want de intelligente, kritische en kunstzinnige geesten die buiten het Rijk van het Midden hun kunst kunnen tonen zijn schaars.

www.aiweiwei.com

Roos Euwe

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer