nieuwsbrief
Asset 14

Aandachtsstijl

Sportpsycholoog in spe Vincent Siderius schrijft aan een penaltygids. Hierin gaat hij in op de mentale aspecten van het nemen van een strafschop, opdat we allemaal leren presteren onder enorme druk. Vandaag deel III: Hoe richt je je aandacht op een beslissend moment?

Mail

Je fietst door de stad en het baart je zorgen dat je misschien te laat komt (1). Door je hoofd maalt de presentatie die je zo moet geven (2). En passant haal je het trage grut in dat zich dezelfde kant op beweegt als jij. Zonder te kijken steekt er ineens een toerist over (3). Je moet vol in de remmen en stuurt je fiets behendig over de tramrails heen. De rails schiet onder je door en de trilling in je zitvlak vertelt je dat je achterband een beetje zacht is (2). Je nadert een druk kruispunt, maar hebt geen tijd om op het groene licht te wachten en besluit over te steken. Je hebt wel haast, maar geen doodswens, dus je houdt goed in de gaten welk moment het beste is om te gaan. Hierbij probeer je al het verkeer in één oogopslag te zien (4). Het volgende stoplicht nadert, en je probeert overzicht te creëren van het verkeer dat van links en rechts komt, maar je hebt geen zicht op de gehele weg (4). Op het laatste moment zie je uit je ooghoek dat het stoplicht op groen springt (3) en je trapt gestaag door. Aangekomen bij je bestemming voel je opluchting omdat je op tijd bent (1).

Op tempo door het centrum van Amsterdam fietsen is net topsport. Je aandacht schiet van de ene plek naar de andere en doet dit zonder dat je je daar heel bewust van bent. Tijdens sportwedstrijden gebeurt precies hetzelfde, vooral bij dynamische sporten. Je moet letten op de bal, de tegenstanders, je medespelers, eventueel de wind of de regen, en daarbij beweegt alles en iedereen continu. Wanneer je al voor een lange tijd een sport beoefent, gaat het verdelen van je aandacht heel natuurlijk, maar stel je eens voor dat je aan een nieuwe sport begint. Waarschijnlijk weet je van gekkigheid niet wat je overkomt, omdat je geen idee hebt waar je op welk moment moet kijken en handelen.

Je kan het richten van aandacht zien als het schijnen van de lichtbundel van een zaklamp

Er zijn verschillende plekken waaraan je aandacht kunt schenken en manieren waarop je dat kunt doen. Je kan de aandacht binnen (intern) of buiten (extern) je lichaam plaatsen, en op een specifiek gedeelte richten (smal) of er overzicht mee proberen te creëren (breed). Zo zijn er in totaal vier verschillende soorten aandacht van elkaar te onderscheiden: (1) intern-breed, (2) intern-smal, (3) extern-smal, en (4) extern-breed. In een sportwedstrijd volgen deze vier manieren elkaar razendsnel op, net als in de fietstocht hierboven. Je kan het richten van aandacht zien als het schijnen van de lichtbundel van een zaklamp. Het licht kan binnenin je lichaam schijnen of daarbuiten, en het kan met een smalle bundel gericht zijn op een specifiek onderdeel of met een brede bundel een heel gebied omvatten.

Iedereen heeft een voorkeursstijl. Dat is de aandachtsstijl waar jij het meest comfortabel in opereert. Ben je van nature meer introvert? Dan ben je waarschijnlijk het meest op je gemak wanneer je je aandacht intern richt. Ben je eerder extravert? Dan is externe aandacht prettiger voor je. De mate waarin je gestructureerd bent kan een indicator zijn voor een voorkeur voor een smalle of een brede aandachtsstijl. Plan je bijvoorbeeld graag vooruit, dan komt dat overeen met een smalle voorkeur, omdat je je daarmee richt op aparte afspraken. Zie je wel hoe plannen lopen, dan bedien je jezelf doorgaans liever met brede aandacht, omdat je hierdoor alle opties openhoudt. Bedenk wel: dit zijn geen harde richtlijnen, maar handvatten; de praktijk is altijd leidend. Oefen eens met een dood spelmoment naar keuze waarbij je telkens een andere aandachtsstijl gebruikt. Op deze manier voel je snel genoeg aan wat voor jou het beste werkt.

Op momenten dat je veel druk ervaart kan je doorschieten in jouw voorkeursstijl. Dit betekent dat als jij je aandacht doorgaans extern-breed richt, dat de lichtbundel van jouw aandacht op het moment dat je een penalty moet gaan nemen nog breder wordt. Als jij gewoonlijk vlak voor het nemen van een strafschop zicht hebt op de bal, het doel en de keeper, kan je tijdens het nemen van een penalty onder druk ineens ook het publiek horen joelen. Onder normale omstandigheden sluit je je daar volledig voor af, maar nu heeft het publiek ineens jouw aandacht te pakken. Deze ongewenste factor zorgt voor afleiding en een slechtere prestatie op de te nemen penalty.

Als je merkt dat je doorschiet in jouw voorkeursstijl moet je ervoor zorgen dat je je aandacht weer binnen jouw comfortabele zone krijgt. Dit doe je door je te richten op de aandachtsstijl die lijnrecht tegenover jouw voorkeursstijl ligt. Ben je extern-breed, zoek dan intern-smal op. Hierdoor manoeuvreer je de doorgeslagen stijl terug naar je default. Wanneer je bijvoorbeeld heel hard in je vuist knijpt vlak voordat je een penalty gaat nemen, richt je je aandacht op een smal gedeelte binnen je lichaam. Dit heft de extreem brede aandacht op die het publiek buiten je lichaam opeist en laat je weer alleen de essentiële zaken belichten: de bal, het doel, en de keeper. Aandacht is een vanzelfsprekende term, maar als je wat meer aandacht aan je aandacht schenkt, zal je daar de vruchten van plukken.

Vincent Siderius is prestatiepsycholoog en helpt sporters door te kijken wat ze nodig hebben om op het juiste moment al hun vaardigheden ten volste te benutten.

Nastia Cistakova is een illustrator. Ze is boos op de wereld dus probeert ze met een hoge dosis humor, absurditeit en brutale uitspraken mensen wat langer stil te laten staan bij diverse onderwerpen. Haar hart gaat sneller kloppen van t-shirtteksten, mensen in scootmobielen, knalblauw en de ‘shhh-oorlog’ in de stiltecoupé.

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer