De inboedel van moeder wordt verdeeld via een stickersysteem." /> De inboedel van moeder wordt verdeeld via een stickersysteem." />
nieuwsbrief
Asset 14

Huwelijksbijbel

Anna schrijft elke maand aan de hand van een oproep in de Albert Heijn een kort verhaal. Tijdens de Vlaamse Invasie in de Brakke Grond in Amsterdam werden haar verhalen geëxposeerd en konden bezoekers zelf ook een advertentie op de muur achterlaten. Dit nieuwe verhaal is een reactie op zo'n oproep, van mevrouw Jansen.

Mail

Beeld: Anna van Leeuwen

We liepen door het huis met ieder een vel kleine ronde stickers. Mijn zus en haar man waren rood. Mijn broertje en zijn vrouw hadden blauw. Mijn stickertjes waren bruin. Alles wat niet was gestickerd, zou opgehaald worden, weggegeven of verkocht, dat wist ik niet precies. Mijn broertje regelde het. Bij de dood van zijn schoonmoeder had hij de kunst afgekeken en nu wist hij hoe het moest. Wij hadden geen idee en mijn zwager mocht zich nergens mee bemoeien, want ‘dat lag gevoelig’, had mijn broertje uitgelegd.

Al gauw zaten op de lijst van het schilderij boven de bank drie stickertjes. Ik had de mijne in de hoek linksonder geplakt. Toen ik naar de wc ging, had iemand er een rode sticker naast geplakt. Terwijl ik in de slaapkamer van mijn ouders door de somber gekleurde jurken van mijn moeder bladerde, had iemand in de rechterhoek een blauw stickertje gedrukt. Ik pulkte mijn sticker eraf toen ik het zag. Die viel eerst op de bank, die hoefde ik niet. Vervolgens probeerde ik de bruine sticker terug te plakken op het stickervel, dat lukte niet. In de vuilnisbak hechtte het stickertje moeiteloos op een bananenschil.

“Het is goed zo”, zeiden de anderen vaak. Zelfs de thuishulp scheen dat te kunnen overzien en herhaalde het maar al te graag. “Het is goed zo”, zei ze en legde een hand op mijn schouder die ik eraf veegde alsof het een vlokje roos was of iets anders vies. Ik weet niet wat zij zagen, maar ik zag een oude eenzame vrouw. Een vrouw met pijn, met verdriet.

Ik was zestien toen mijn zus trouwde. Mijn moeder had de hele dag gehuild, de bruiloftsgasten vonden het aandoenlijk, ik schaamde me. Pas ’s avonds begreep ik dat tranen van geluk niet bij haar hoorden. “Zul je oppassen?”, vroeg ze, toen ze even naast mijn bed was komen zitten. “Waarvoor?” “Er zijn weinig goede mannen...”, verklaarde ze.

De grote ruzies kwamen later, toen mijn broertje al uit huis was. Als mijn moeder weg was, kwam steeds vaker een juffrouw op bezoek. Later ging mijn vader soms een heel weekend weg, dan bezochten mijn moeder en ik mijn zus in de stad. Haar man had zijn baard laten staan, hij zag er uit als een zwerver. Mijn zus droeg het vredesteken als oorbel. “Ben je de andere oorbel kwijt?”, had mijn moeder gevraagd. Terug in de trein schudde ze haar hoofd en zei stellig: “Dat is toch niets voor jou, al die drukte.”

Mijn moeder wist wat niets voor mij was. Een man was niets voor mij, kindertjes krijgen was niets voor mij. Ik zag dat ze me een hoop ellende bespaarde. Andere vrouwen werden verlaten door hun man, doordat ze achter juffrouwen aangingen of dood neervielen. Andere vrouwen stierven soms hele dagen van verveling, terwijl ik leerde voor typiste. Mijn vader verliet mijn moeder niet, nooit helemaal tenminste. Ik vroeg me wel eens af of dat iets was om dankbaar voor te zijn.

Na de taart, die mijn schoonzus had meegebracht, mochten we naar huis. De verdeling en de ruzies zouden later volgen, maar eerst had mijn zus een verrassing. Voor mij. “Dat hoeft niet”, zei ik. Mijn ogen en hoofd waren nog moe van het huilen, ik wist dat elke onverwachte beweging genoeg was om me weer aan het snikken te krijgen. Ze pakte uit haar tas een klein boekje. “Kijk eens wat ik vond...” zei ze. Ze overhandigde me een bijbel. “Het is hun huwelijksbijbel”, zei ze plechtig. “Ik heb hem nooit gezien”, verklaarde ik ongelovig. Voorin vond ik hun namen, in sierlijke letters. Achterin was een klein ‘Familie Register’ gemaakt. Mijn moeder had het niet ingevuld. Mijn tranen vloeiden uit tot vlekken op het oude papier, mijn zus zei: “Pas op!”, “Hè toe nou!” en “Geef die maar hier!” Ze stopte de bijbel in mijn tas. “Nou zeg, gaat-ie? Zó mooi is-ie nou ook weer niet hoor...”, zei mijn schoonzus. Mijn broertje gniffelde. Ik huilde.

Anna van Leeuwen is Hard//hoofd-redactielid, freelance kunstjournalist en schrijft korte verhalen. Ze zou graag een alpaca hebben voor op haar balkon. Alvast bedankt.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer