Ook Kasper wilde het uitschreeuwen op 4 mei. Maar hij deed het niet." /> Ook Kasper wilde het uitschreeuwen op 4 mei. Maar hij deed het niet." />
Asset 14

De schreeuw

Op 4 mei ben ik altijd braaf twee minuten stil. Ik probeer aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog te denken, ik probeer het zo erg, maar het lukt me nooit. In plaats daarvan denk ik aan wat ik deze week nog allemaal moet doen, zoals een T-biljet invullen, de wc schoonmaken, mijn moeder bellen, mijn column schrijven. En als ik die gedachten heb kunnen verdrijven begin ik te piekeren over mijn verdere toekomst. En aan het verleden, maar dan wel mijn eigen onbetekenende verleden, dingen die ik anders had moeten aanpakken. In de verte hoor ik vogels fluiten en een auto opstarten. God, wat duren twee minuten toch lang. Hoeveel tijd is er nog over om toch nog even aan die slachtoffers te denken? Het is toch vreselijk dat me dat maar niet lukt? Zo direct beginnen de toeters te schellen en is het te laat, dan is het mij dit jaar wéér niet gelukt.

Het is niet zo dat ik ongevoelig ben voor wat er in de jaren ’40 – ’45 is gebeurd. Ik trek het me juist heel erg aan, wanneer ik er een boek over lees, of een film over zie. Dan kan ik er nachten van wakker liggen. Maar op het moment dat het zou moeten, kan die oorlog mijn gedachten maar niet binnendringen. Het komt denk ik ook door het ritueel, de symboliek. Ik kan daar moeilijk in meegaan. Ik ben diep van binnen een zwaar religieus persoon, maar zodra ik bij mensen voor het eten moet bidden, heb ik het idee dat God scheten onder de tafel laat. Terwijl ik juist zo graag mee zou gaan in die verbinding van geestelijke sereniteit. Op begrafenissen pers ik hard om te kunnen huilen, omdat dat zo mooi zou staan. En omdat het toch ook gewoon heel mooi ís dat je je liefde voor een dierbare die je voor altijd zal moeten missen publiekelijk mag uiten. Maar in plaats daarvan kan ik alleen aan smerige moppen denken en moet ik met alle kracht van de wereld een grijns van mijn gezicht – of nog erger: een aanval van de slappe lach - tegenhouden. Ik ben een ernstig persoon, maar zo gauw ernst van mij verwacht wordt – omdat iedereen ernstig is en dat zo hoort, omdat je er simpelweg respect mee toont – voel ik mij een onuitstaanbare puber die overal tegenaan wil trappen, alles kapot wil maken. En dat terwijl ik juist hartgrondig neerkijk op dat soort infantiele recalcitrantie.

Om heel eerlijk te zijn kan ik mij er geen voorstelling van maken dat iemand in die jaarlijkse twee minuten daadwerkelijk op een betekenisvolle manier kan denken aan het leed dat de mensheid zichzelf heeft toegebracht. Maar voor hetzelfde geld zijn er mensen die juist het ritueel nodig hebben om te kunnen gedenken, die pas in het stilzwijgende collectief toegang tot hun diepte weten te vinden, tot hun verbondenheid met de wereld en de geschiedenis. Ik voel mij geconfronteerd in de stilte met een niets, dat ik spastisch probeer op te vullen met niet ter zake doende egocentrische terzijdes. En ja, wanneer ik me daar dan weer bewust van raak, moet ik een schreeuw onderdrukken. Ik heb herrie, chaos en paniek om mij heen nodig. Dan pas voel ik mij verbonden.

Toch ben ik allerminst een tegenstander van het 4 mei-ritueel, zoals ik ook geen tegenstander van begrafenissen of het gebed ben. Zelfs als iedereen zou zijn zoals ik, en niet kan stilstaan in de stilte, is de verwachting die we van elkaar hebben en die wellicht een onmogelijke verwachting is, in zichzelf waardevol. De schreeuwer overschreeuwt zijn angst, zijn leegte, maar daarmee ook zijn menselijkheid. Want de stap die mij weerhoudt om totale anarchie te veroorzaken is schaamte. En die schaamte is er niet voor niets. Die schaamte is wat ons misschien wel allemaal verbindt, omdat het laat zien dat we zijn wat we zijn doordat we nooit kunnen zijn wat we willen zijn. Daar doorheen breken vergt moed, maar het is een destructieve moed, een moed zonder enkele gerichtheid. Er is geen alternatief voorhanden. Je bent een verstoorder van de openbare orde, veroorzaker van lichamelijk letsel, een ‘on-mens’. Dat was natuurlijk allemaal nou ook weer niet de bedoeling, maar je motieven doen er niet meer toe als het reeds te laat is en de pleuris is uitgebroken. Je bent een alcoholistische gek en het wordt net te gretig als een opluchting ervaren dat je ontoerekeningsvatbaar blijkt te zijn. Je bent de mogelijkheid die ons constant verleidt en die we daarom moeten verwerpen.

Het onderdrukken van een schreeuw is misschien wel de enige gepaste en oprechte manier waarop we onze doden kunnen herdenken.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer