Een fotograaf deed onderzoek naar de Zweedse rassenbiologie." /> Een fotograaf deed onderzoek naar de Zweedse rassenbiologie." />
nieuwsbrief
Asset 14

Michiel Brouwer

Hard//hoofd selecteert zorgvuldig uit een oerwoud aan mogelijkheden. In 'hard//hoofd kiest' wordt door de beeldredactie een relatief onbekende beeldend kunstenaar uitgelicht, wiens werk het volgens hard//hoofd de moeite waard is om te volgen. Deze keer fotograaf Michiel Brouwer uit Breda.

Mail

Michiel Brouwer (1985) las in een artikel in een Zweedse krant over Sami (een Scandinavisch oervolk) die het skelet van hun oma en opa terugeisten uit een archief. “Dat vond ik zo’n vreemd bericht”, zegt Brouwer in zijn atelier in Breda, “dat ik daar meer te weten over wilde komen.” Het resulteerde in een grootschalig fotografisch onderzoek met de titel Lapponensis - The influence of the Swedish race biology, dat gaat over de invloed van de Zweedse rassenbiologie op de Sami in Noord-Europa.

Michiel Brouwer

Doordat er nooit beelden bij het onderwerp van de Zweedse rassenbiologie zijn gemaakt, leeft het nauwelijks in Zweden, volgens Brouwer. “En hier in Nederland al helemaal niet. Tot op de dag van vandaag ontkent noch erkent de Zweedse regering wat de Sami is aangedaan, terwijl er genoeg bewijs voor is. Mijn doel is dat er beeld komt bij het verhaal van de geschiedenis van de Sami, zodat het publiek beseft hoe erg het is wat er is gebeurd in het verleden.”

Bijna vier jaar deed de in Alkmaar geboren Brouwer research naar de Sami, en hun geschiedenis, in Noord-Scandinavië. Hij begon het project aan het einde van zijn fotografiestudie aan de kunstacademie AKV|St. Joost in Breda. “Zweden was het eerste land ter wereld met een Rassenbiologisch Instituut dat onderzoek deed naar de verschillen tussen rassen. Ver voor de Tweede Wereldoorlog en nog eerder dan bijvoorbeeld Nazi-Duitsland. In Nederland zien wij Zweden als een voorbeeldstaat met zijn sociaal-democratische politiek, maar het land heeft ook een negatieve kant die nogal onderbelicht is.” Zweden was geen onbekende plek voor Brouwer. Zijn ouders, die er nog altijd wonen, namen hem er mee naar toe toen hij drie jaar oud was. In 2005 verhuisde hij terug naar Nederland om te studeren. “Voor mijn afstudeerproject heb ik een aantal maanden door Zweden gereisd. Om mensen te ontmoeten en onderzoek te doen in archieven. Ik wilde plekken fotograferen waarvan de overheid eigenlijk niet wilde dat ik er zou komen.”

Michiel Brouwer

Decennia lang nam de Zweedse overheid maatregelen met als doel om het Sami-ras te scheiden van het Arische Zweedse ras, legt Brouwer uit. Zo werden Sami mannen gecastreerd, gezinnen verplicht om te verhuizen en graven geplunderd om onderzoek te doen naar hun beenderen. “Ik heb beelden bij het verhaal gezocht, zodat bij een breder publiek bekend wordt dat de Sami lange tijd als tweederangs mensen werden gezien. Bovendien gebeurde dit allemaal met behulp van de wetenschap en waren het directe overheidsbesluiten, genomen door sociaal-democratische regering. Het stopte pas in 1958, toen het Rasbiologisch Instituut in Uppsala, nabij Stockholm, haar deuren sloot.”

Een voorbeeld van een plek waar Brouwer eigenlijk niet mocht komen, was de kelder van de universiteit van Stockholm waar lange tijd de beenderen lagen van tientallen overleden Sami mannen en vrouwen. “De eerste keer dat ik daar was, zei ik dat ik studeerde en even wilde rondneuzen. ‘Toevallig’ had ik een camera in mijn tas. Later hielp een contactpersoon mij om daar binnen te komen. In die kelders lagen tot kort geleden de beenderen van Sami die de opa of oma zijn geweest van mensen die nu nog leven. Veel van die beenderen zijn aan het begin van de twintigste eeuw door de rasbiologen geplunderd van begraafplaatsen. Nu zijn er Sami die deze beenderen terugeisen zodat hun voorouders alsnog een respectvolle begrafenis kunnen krijgen.”

Michiel Brouwer

“Doordat ik een soort van boers-noordelijk dialect spreek, maakte ik tijdens mijn reis door Zweden gemakkelijk contact met de lokale bevolking. Dat ik in mijn eentje in een oude Mercedesbus uit ’73 reisde, hielp ook. Vaak bleef ik langere tijd op één plek. Een keer bracht ik een week door bij hetzelfde gezin.” Dat Brouwer net als de Sami ook twee identiteiten met zich meedraagt, namelijk de Zweedse en de Nederlandse, zorgde er volgens hem voor dat mensen hem al snel vertrouwden. “Ik heb mij lang afgevraagd of ik Nederlander ben of een Zweed. Daardoor kon ik denk ik ook iets makkelijker doorvragen tijdens gesprekken met Sami. Ze wisten dat ik net als hen ook in twee culturen leef.”

Michiel Brouwer

Brouwer wil deze zomer een (foto)boek uitbrengen met de resultaten van zijn fotografisch onderzoek. Het idee is dat het boek kan worden uitgebreid op het moment dat er weer nieuwe ontwikkelingen zijn, legt hij uit. “De Zweedse staat neemt nog steeds geen grootschalige maatregelen om nu eens hélemaal uit te pluizen wat er precies is gebeurd in het verleden. Gooi die kelders open, bijvoorbeeld. Speel open kaart. Het is een soort van droom van mij dat, hoe cliché dat misschien ook klinkt, er een eindhoofdstuk in het boek komt dat gaat over het officiële besluit dat alle schedels en skeletten worden teruggegeven aan de Sami. Er liggen nog zo veel beenderen op een graf te wachten. Het lijkt mij bijvoorbeeld prachtig om een begrafenisstoet te fotograferen van een Sami familie die één van haar voorvaderen gaat herbegraven. Voorlopig zit dat er helaas niet in, ben ik bang.”

--
Bemachtig via Voordekunst een unieke publicatie, gesigneerd en wel.

Tekst door Quirinus Martijn

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer