Asset 14

Vrijdenkers versus vetjes

Maite doet in Londen onderzoek naar een obscure Nederlandse filosofe. Ze zit met haar hoofd in de negentiende eeuw wanneer drie luid klappende vrouwen in Primark-jurkjes haar weer terugbrengen naar de onze.

Ergens midden in Londen, aan de rand van de wijk waar Virginia Woolf woonde met haar jonge schrijversvrienden, staat een relikwie van het bruisende intellectuele leven van de Engelse metropool: Conway Hall. Sinds 1929 is het een verzamelplaats voor allerhande vrijdenkers: atheïsten, humanisten, dissidenten en feministen. Het adres van het gebouw is net zo Harry Potteresk als zijn uiterlijk: 25 Red Lion Square. Het heeft een prachtige zaal met balkon en boven alles, op de eerste verdieping, een kleine bibliotheek met een eeuwenoude collectie vrijdenkersboeken. Daar, aan een klein tafeltje, zit ik.

Illustratie: Liesbeth De Feyter.

Een stuk of twintig negentiende-eeuwse portretten kijken me zelfverzekerd aan. Ze hangen boven de eikenhouten boekenkasten vol met oude blauwe, bruine en groene banden die drie kanten van de kamer beslaan. De vierde muur bestaat uit een ouderwets glas-in-loodraam waar felle stralen zonlicht door naar binnen schijnen. “De Verlichting”, bedenk ik me grinnikend. Ik kijk op naar één van de wijze mannen aan de muur. Een buste van Socrates staart me streng aan vanuit de hoek.

Dit is niet om te lachen, lijken ze te zeggen, dit is een serieuze zaak.
De sierlijke houten tafel waar ik aan zit, draagt een koperen plaatje met het volgende opschrift:

‘The favorite writing table and fellow prisoner for more than nine years of Richard Carlile during his struggle to obtain the freedom of the Press 1816 to 1834’.

Ik googel ‘Richard Carlile’. Dat blijkt een man van formaat: niemand minder dan één van de belangrijkste voorvechters van algemeen kiesrecht en persvrijheid van de eerste helft van de negentiende eeuw. In het kort: Richard Carlile was bij de beroemde Peterloo Massacre in 1816, een bloedig neergeslagen massademonstratie voor democratische vrijheden in Manchester, schreef er een woedend verslag over en werd talloze malen gearresteerd voor het publiceren van radicale pamfletten. In 1829 creëerde hij chaos in talloze Engelse steden (waaronder Cambridge, waar ook de jonge student Charles Darwin totaal van de kaart raakte) door het verkondigen van zijn republikeinse en atheïstische ideeën. Uiteindelijk moest hij zoveel boetes betalen voor blasfemie, opruiing en smaad dat hij in 1842 straatarm stierf.

Ik kijk naar het tafeltje en stel me voor dat er een dappere, boze radicaal met een pandjesjas en een kroontjespen aan zit te schrijven, ook al weet hij dat de zinnen die hij schreef hem de kop kunnen kosten. Eerbiedig aai ik het verweerde naamplaatje.

Ikzelf ben hier om onderzoek te doen naar een andere dappere radicaal, en wel één met een prachtige naam: Geertruida Agneta Kapteyn-Muysken. Haar boeken liggen in stapeltjes om me heen. Deze Nederlandse filosofe en feministe woonde tussen 1880 en 1900 in Londen en nam geen genoegen met de taken die haar als vrouw eind negentiende eeuw waren toebedeeld (verzorging van de kinderen en het huishouden). Ze las eindeloos veel boeken en dacht na over mens en maatschappij. "Mijn geest voeden", noemde ze het. Met pijn en moeite wist ze zich tussen de wijze Londense heren te knokken om op basis van gelijkheid met ze in discussie te gaan. Ze stierf in 1920 als een bekend vrijdenkster en voorvechter van vrouwenrechten. Haar ideaal was een wereld met goed onderwijs, solidariteit, bedachtzaamheid en vrijheid, voor iedereen.

Deze slimme, moedige vrouw; radicalen als Carlile die onverschrokken tegen tradities ingaan; dwarsdenkers, vernieuwers en mensen die alles op het spel zetten voor erkenning als volwaardige burgers – ze waren door mijn hoofd als een wervelstorm, en even waan ik me in hun gezelschap, luisterend naar hun driftige discussies, hier in Conway Hall.

Dan klinkt er plotseling van beneden luid applaus en gejuich. Verstoord sta ik op, loop naar de deuren die naar het balkon leiden en duw één deur een klein stukje open. Op het podium in de zaal staan drie dames in hippe felgekleurde Primark-jurken, die enthousiast klappen voor een vierde, die wat ongemakkelijk op een kruk in het midden zit. De zaal staat bomvol Britse vrouwen van middelbare leeftijd. Er hangen grote banners aan weerszijden van het podium. Op de banners staat met koeienletters: "Weight Watchers – together is better!

In de negentiende eeuw vochten vrouwen hier voor gelijke rechten en de vrijheid om zich te mengen in het publieke debat; anno 2013 strijden ze tegen kipfiletjes en muffin tops.

’s Avonds loop ik in het schemerdonker langs universiteitsgebouwen vol studenten in felverlichte ruimtes en het huis van Virginia Woolf aan Gordon Square. King’s Cross doemt op in de verte. Aan ons brein zal het niet liggen, concludeer ik bij mezelf, maar een beetje van Carlile’s vechtlust kan geen kwaad.

Mail

Maite Karssenberg is schrijfster, historica en programmamaker. Ze houdt van vergeten geschiedenissen en idem reisbestemmingen, de zee en zelfreflectie. Maar het meest nog houdt ze van boeken lezen.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer