nieuwsbrief
Asset 14

Scott Walker

Het is een klassieke vraag die neurotisch aangelegde muziekliefhebbers zoals ondergetekende tot diepe waanzin kan drijven: welke vijf* platen neem je mee naar een onbewoond eiland? (Degene die zegt liever een goed gevulde usb-stick in z’n hutkoffer te stoppen heeft er weer eens geen reet van begrepen.) Wanneer mijn hoofd bezig is zichzelf voor de zoveelste keer te kwellen met dit onzinnige tijdverdrijf, komen usual suspects als The Beatles, Beach Boys, Radiohead, Dylan, Waits en Bowie voorbij. Soms is er ruimte voor een minder voor de hand liggend meesterwerkje, van Eels bijvoorbeeld, of Talk Talk. Maar het enige album dat in mijn steeds veranderende lijstje van een vaste plaats verzekerd is, is het relatief obscure Scott 4 van Scott Walker. Eigenlijk is het schandalig dat deze plaat niet de status heeft van een Pet Sounds of OK Computer, want qua toegankelijke bijzonderheid en overrompelende schoonheid doet het nauwelijks voor zulke Grote Namen onder.

Mail

In het midden van de jaren zestig was Scott Walker heel even een tieneridool, als bassist en voornaamste leadzanger van The Walker Brothers (die geen broers waren en waarvan ook niemand Walker heette; Scott’s echte achternaam is Engel). De Amerikaanse band was vooral immens populair in Engeland en bestormde de hitlijsten met covers, zoals Make It Easy On Yourself en The Sun Ain’t Gonna Shine Anymore, die in hun orkestrale zwijmeluitvoeringen onsterfelijk werden. Scotts fluwelen bariton, balancerend tussen melancholie en sensualiteit, was het geheime wapen van de groep. De beste nummers die de groep voortbracht zijn naar mijn smaak niet de obligate hits, maar Scotts eigen schrijfsels, zoals Mrs. Murphy en Orpheus. Met hun complexe arrangementen en mysterieuze teksten tonen deze songs een glimp van een wereld die Walker weldra verder zou verkennen op zijn eerste reeks soloplaten, Scott (‘67), Scott 2 (’68), Scott 3 (’69) en Scott 4 (’69).

Dat laatste deel mag dan mijn onbetwiste favoriet zijn, de rest van dit overzichtelijk getitelde kwartet is ook zeer de moeite waard. Op die eerste drie platen wisselt Walker zijn barokke liedjes nog af met vurige vertolkingen van naar het Engels vertaalde Jacques Brel-chansons. Scott 4 is de eerste plaat die uitsluitend uit eigen composities bestaat. Het is een album dat meteen vertrouwd klinkt, met een prachtig warm geluid om diep in weg te zakken. En na honderden keren draaien blijf je er nieuwe dingen op ontdekken. Het is dan ook zo’n bizar rijk werk, met weelderige strijkers, statige mannenkoren, jazzy ritmes en teksten die verwijzen naar films, boeken en historische gebeurtenissen. Toch klinkt het nergens bijeengeraapt, maar juist als een uiterst ongedwongen eenheid.

Het grote publiek had echter zijn interesse in Scott Walker verloren en Scott 4 werd een gigantische flop. Zijn platenmaatschappij dwong hem vervolgens tot het maken van commerciëlere platen, wat resulteerde in een aantal elpees met huisvrouwenmuzak. (Alleen op ‘Til The Band Comes In (‘70) staan nog wel een paar aardige nummers). Halverwege de jaren ’70 kwamen The Walker Brothers weer bij elkaar, om in eerste instantie voor nog meer middle-of-the-road verschrikkelijkheid te zorgen. Echter, op hun definitieve zwanenzang Nite Flights (‘78) begon Scott te experimenteren met bevreemdende geluiden en texturen en zette daarmee de tweede helft van zijn artistieke carrière in gang. Zijn muzikale koortsdromen werkte hij verder uit op Climate Of Hunter (‘83), een plaat die typisch eighties maar ook volstrekt eigenzinnig klinkt. Het is zijn eerste echte meesterwerk sinds Scott 4.

In de film 30 Century Man (‘06) vertellen artiesten als David Bowie, Brian Eno, Jonny Greenwood en Damon Albarn hoe zij door Scott Walker beïnvloed zijn. De fascinerendste figuur in deze documentaire is zonder enige twijfel Walker zelf. Hij komt over als een doodnormale man en toch hangt er een zweem van mysterie om hem heen. Hij laat zich tegenwoordig dan ook bijna nooit in de openbaarheid zien en doet vele jaren over het maken van nieuw werk.

De drie platen die na Climate Of Hunter volgden - Tilt (‘95), The Drift (‘06) en het vorige week verschenen Bish Bosch - werden steeds extremer. Popmuziek kan je deze groteske geluidstukken - Scotts necromantische gecroon galmend tussen dissonante orkesten, gebeuk op varkenskarkassen, slijpende Samuraizwaarden en, echt waar, scheten - onmogelijk nog noemen. Bij gebrek aan een passender genre worden ze maar in het bakje ‘avant-garde’ geplaatst. Negenenzestig jaar is dit fenomeen nu, maar aan innerlijke rust lijkt hij nog lang niet toe. Ik vermoed dat hij juist alleen nog maar onnavolgbaarder gaat worden.

Het late werk van Scott Walker is mij dierbaar zoals mijn gestoordste nachtmerries mij toch dierbaar zijn. Toch zou ik er geen seconde over piekeren om een van deze platen mee op reis te nemen, want ik zou me binnen een dag uit pure angst aan de eerste de beste palmboom opknopen. Maar wegdromend bij Scott 4 overleef ik niet alleen, ik hoef zelfs niet meer gered te worden.

*Of drie, of acht, afhankelijk van de spelregels die je toepast.

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer