Asset 14

Dwangriten en Prodent

Soms lijkt dit in een tijd waarin niks moet en alles mag. Joyce weet wel beter: ritueeltjes zijn er om het heelal niet in te laten storten en om te verzekeren dat je moeder de nacht overleeft.

In de badkamer, staand in mijn pyjama aan de wastafel en met de tandenborstel in de aanslag, zing ik een liedje. Het reclamedeuntje voor Prodent: 'Ik poets met Prodent, ik poets met Prodent, ik poets met Prooohooodééééént!' Dan kan het tandenpoetsen aanvangen. Mijn broer lacht besmuikt en mijn moeder geeft hem een tik op het achterhoofd. “Niet lachen”, sist ze.

In bed leest mijn moeder het verhaaltje voor dat ik van buiten ken en woord voor woord mee opzeg. Vervolgens zegt zij dat het tijd is om te gaan slapen. Ik maak mij op voor het afscheidsritueel. “Bie”, zeg ik. “Bie”, antwoordt zij. “Baa”, zeg ik nu harder, ze is al op de gang. “Baa”, zegt zij terug. “BIEHIE!”, roep ik, nu is ze op de trap. “Biehie”, zegt zij kalmpjes terug.

Foto: David Street/Flickr

Nu moet ik haast maken, mijn moeder is bijna aan de huiskamerdeur, waarachter ze onverbiddelijk zal verdwijnen. Voor die tijd moet ik nog drie keer 'tot morgen' zeggen. Zij moet nog drie keer hetzelfde antwoorden. Zo niet, dan sterft zij vannacht.

Als dat achter de rug is, moet ik nog meer werkzaamheden verrichten: er moet gebeden worden. Ik lig op mijn buik en richt me half op, mijn vingers in elkaar gevlochten. Eerst bid ik voor alle arme kinderen, om God niet te ontrieven. Hij moet weten dat ik mijn eigen nietigheid besef, dat ik mijn geluk niet boven dat van Zijn schepping stel. Dan komen de dieren aan de beurt. Dat niemand ze mishandelt, en dat dierenproeven afgeschaft mogen worden. Ten slotte mag ik aan mijn eigen familieleden beginnen, ik heb nu wel genoeg altruïsme getoond. Ik bid dat mijn moeder en mijn broer deze nacht mogen overleven en bestendig mijn gebed met twintig keer amen.

Amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen.

Als ik de tel kwijtraak moet ik opnieuw beginnen.

Wij gingen thuis nooit naar de kerk; wij noemden Jezus grappend 'je zus'; zelfs mijn oma vond God flauwekul. Maar ik bad toch. Omdat het moest. Omdat precies net die keer dat ik het niet zou doen, het onheil zou geschieden.

Mijn moeder heeft mijn dwangneuroses altijd liefdevol 'ritueeltjes' genoemd. Het ritueel heeft volgens Van Dale, naast de maatschappelijke betekenis van het woord, nog een andere betekenis: 'het geheel van onbelangrijke bezigheden die te vaak en/of met veel ostentatie uitgevoerd worden'. Dat had mijn moeder dus goed verwoord. Maar dat ik die rituelen moest uitvoeren om haar in leven te houden, dag in dag uit, met de zwaarte van een voltijdse betrekking, dat kon ze niet weten. Ik mocht er immers met niemand over praten, deze last moest ik in mijn eentje dragen.

Het geloof in God is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan.

Obsessief schoonmaken, alles tellen, handen wassen, kastjes open en dicht doen, vragen stellen, aan je oorlel trekken als je een hond ziet, tegels ontwijken, knipperen in ritmes, voortdurend slikken, lichten aan en uit, haar uittrekken, twintig keer je gat afvegen, alles dubbel doen, eerst links dan rechts en nog eens opnieuw: het geeft grip op het leven van de angstige mens. Maar eens een dagje vrijaf nemen van deze innerlijke opdrachten, dat kan simpelweg niet. Als ze je leven gaan beheersen, wordt het een psychiatrische aandoening. Het geloof in God, en vooral de angst voor de toorn van God, is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan. Maar laat ik niet afdwalen.

Een vriend met wie ik een tijdje samenwoonde, hoorde ik op een avond plots wild uit bad springen en er na een halve minuut weer in plonzen. Later biechtte hij mij op dat hij zichzelf altijd even moest straffen voor het genot en het privilege te kunnen baden in een heerlijk warm bad. Verplicht een halve minuut eruit, op de koude badkamertegels.

Rafael Nadal, jarenlang nummer één in de tenniswereld, is een wandelende compulsieve stoornis. Waterflesjes angstvallig nauwgezet langs de lijn ordenen, oorlel aanraken, links, rechts, aan de neus trekken, handdoek over het gezicht halen en nog een keer, haar glad strijken, en zo werkt hij een ritueel van twaalf stappen af.

David Beckham heeft drie koelkasten: een voor sla, een voor ander eten en een voor drankjes. Alles moet symmetrisch gerangschikt staan, in even getallen. Leonardo Di Caprio keert soms op zijn schreden terug om de tweede keer ‘correct’ over de rand van de stoeptegels te lopen. Hij moet zich vaak beheersen om niet meerdere keren door dezelfde deur te gaan en heeft een zwak voor kauwgom op de stoep: daar moét hij overheen wandelen.

Woody Allen koketteert met zijn dwangneuroses en zet ze om in fantastisch neurotische films. Het lijstje succesvolle sporters en kunstenaars met compulsieve afwijkingen is wellicht nog veel langer.

Met de tijd ben ik van mijn rituelen afgeraakt. Of tenminste: gedeeltelijk. De relatief onschuldige dwanghandelingen die overbleven, kan ik nu perfect verbergen. Welke dat zijn ga ik niet vertellen, ik hou ze graag voor mezelf. Soms dreunt het Prodentdeuntje nog wel eens door mijn hoofd, maar het geeft niet, want ik weet: ik ben in goed gezelschap.

Dit is een gastbijdrage van Joyce de Badts (1981), ze studeerde taal- en letterkunde in Gent en woont nu in Antwerpen.

Mail

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer