Warning: array_intersect(): Expected parameter 1 to be an array, null given in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200107002828/public/content/themes/hardhoofd6/single.php on line 14
Hard//hoofd - Riot matrrroesjka
tickets
Asset 14

Riot matrrroesjka

Riot grrrl is terug, in een Oost-Europees jasje. Anne volgde de ophef rondom Pussy Riot, herkende de feministische punkstroming die dreigde een relikwie te worden en stelde een playlist samen met het geluid van grrrl power.

Twee jaar in een Goelag-light. Die straf gaan Maria Aljochina en Nadezhda Tolokonikova tegemoet. Vorige week werden de twee Pussy Riot-leden overgebracht naar aparte strafkampen. Nog even kort de feiten, voor wie de afgelopen maanden in een nieuwsvacuüm heeft geleefd: in februari dit jaar bracht band/protest posse/performance art-collectief Pussy Riot een zogeheten punkgebed ten gehore in een Moskouse kathedraal. In het gebed werd de Heilige Maagd Maria verzocht om Rusland van dictator Poetin te verlossen. En om feminist te worden. Drie leden werden opgepakt en na een lang showproces in augustus veroordeeld tot twee jaar in een werkkamp wegens hooliganisme. Die straf is voor twee van hen blijven staan in het hoger beroep dat deze maand diende.

In navolging van een horde dwangmatig geëngageerde celebrities (Madonna, Bono, kortom, de usual suspects) spraken zelfs de Russische premier Medvedev en de Russisch-orthodoxe kerk zich uit tegen de opgelegde straf. Eén van de vrouwen is nu vrijgesproken, omdat ze kon aantonen dat ze de kerk al was uitgezet voordat ze kon deelnemen aan het gebed. Iemand veroordelen voor een protest waar diegene niet bij aanwezig was, is blijkbaar zelfs voor de Russische rechtspraak te gortig. Voor de overige twee heeft het hoger beroep niet mogen baten. Het wereldwijde mediacircus dat zich sinds de arrestatie heeft voltrokken, kan niemand hen echter meer afnemen. Het doel om aandacht te genereren voor een politieke zaak die normaal gesproken in het beste geval naar pagina 13 van de buitenlandsectie zou worden verbannen, is ruimschoots behaald. Pussy Riot is uitgegroeid tot een fenomeen dat verder strekt dan nationale politiek, en het is alles behalve een op zichzelf staand verschijnsel. De Russinnen hebben het stof afgeklopt van een Amerikaanse beweging uit de jaren negentig en het opnieuw uitgevonden. Riot grrrl is terug, in een Oost-Europees jasje.

Illustratie: Jasper Rietman

Twee invloedrijke seconden

In de vroege jaren negentig, toen MTV niet beheerst werd door My Super Sweet 16 and Pregnant maar door Kurt Cobain en de zijnen, ontstond vanuit de grungescene een feministische tak. Door bands als Bikini Kill en Bratmobile op te richten, lieten vrouwen binnen het door mannen gedomineerde post-punkgenre een nieuw geluid horen waarin ze ten strijde trokken tegen seksisme en onderdrukking. Ze sneden moderne thema’s aan zoals seksuele en etnische diversiteit, waar later het label Derde Feministische Golf op zou worden geplakt. De muziek zelf kreeg het stempel riot grrrl, een term die Bratmobile-lid Jen Smith opperde naar aanleiding van rassenrellen in Washington. Aangezien alles wat naar grunge riekte in die tijd op aandacht kon rekenen, werd ook riot grrrl opgepikt door de media. Of, zoals Bikini Kill-drummer Tobi Vail het in een recent interview met Dazed & Confused verwoordde: “The mainstream paid attention to the intersection of DIY/punk culture and feminism for a second or two.”

Die twee seconden waren genoeg om in het culturele geheugen te worden opgenomen en van invloed te zijn op een nieuwe generatie artiesten. De post-riot grrrl-acts waren echter meer apolitiek, terwijl juist het maken van een politiek statement het primaire doel van Bikini Kill et alii was. Dit is waar Pussy Riot de draad weer oppakt. Het Russische collectief gebruikt net als riot grrrl de punkcultuur om zijn protest vorm te geven, waarbij muziek een middel is en niet een doel op zich. Hoewel Pussy Riot net als de meeste prominente riot grrrl bands ook op muzikale erkenning kan rekenen (Volgens The A.V. Club is de groep “more than just a cause ... It’s an excellent band”), maken de leden er geen geheim van dat het hen om het verspreiden van een feministische, antiautoritaire boodschap te doen is. Die boodschap legt in Rusland echter heel wat meer gewicht in de schaal dan in de Verenigde Staten.

“Bikini Kill trad op op poppodia, wij geven guerrilla-concerten”

Hoe groot de overeenkomsten ook zijn, het feit dat de Amerikaanse riot grrrls nooit het gevaar liepen om tot twee jaar strafkamp te worden veroordeeld voor hun optredens vormt een wezenlijk verschil met Pussy Riot. En tegelijkertijd is dat de reden dat er nieuw leven is geblazen in een beweging die een relikwie leek te worden. Een repressieve maatschappij waar letterlijk een patriarch aan het hoofd staat - samen met een dictator - is het ideale recept voor vernieuwd feministisch-anarchistisch protest. Dat dit protest andere vormen aanneemt dan in het ‘vrije westen’ is onvermijdelijk. “Bikini Kill trad op op poppodia, wij geven guerrilla-concerten”, zo noemt Pussy Riot het grootste verschil met één van hun voornaamste inspiratiebronnen. Het houden van guerrilla-acties vormt ook de centrale tactiek van die andere mediagenieke, feministische en Oost-Europese protestgroep, FEMEN. Hoewel dit collectief zich vooralsnog vooral bezighoudt met het ontbloten van borsten in plaats van het maken van punk, lijkt er een trend zichtbaar. De Oost-Europese vrouwen zijn nu aan zet. Kijk uit voor de riot matrrroesjkas.

Playlist

Van de voorlopers, via de canon naar de (post)-riot grrrls van vandaag: de beste grrrl power-nummers op een rij. Luister de playlist op YouTube.

1. The Raincoats – No One’s Little Girl
Deze Britse post-punk band wordt algemeen beschouwd als één van de grootste inspiratiebronnen voor de riot grrrl beweging. Ook Kurt Cobain was fan.

2. The Slits – Improperly Dressed
Nog een Britse voorloper uit de jaren zeventig/tachtig, die met Improperly Dressed een soort Femme de la Rue avant la lettre schetst.

3. Bikini Kill – Rebel Girl
Als riot grrrl niet een punkstroming maar een georganiseerde, hiërarchische beweging was, zou dit het officiële strijdlied zijn. Hoezeer ze zich er ook altijd tegen hebben verzet, Bikini Kill is toch echt het boegbeeld van het genre en dit is hun beroemdste nummer. Zelfs Feminist Ryan Gosling quote het.

4. Bratmobile - Cherry Bomb
Ook Bratmobile speelde een sleutelrol binnen de beweging. In deze cover van The Runaways worden de rollen die de maatschappij klaar heeft liggen voor meisjes en vrouwen sarcastisch bezongen.

5. Hole – Asking For It
Hole wordt meestal niet tot het genre gerekend omdat Courtney Love een uitgesproken hekel had aan de riot grrrl-kliek in het algemeen en aan Bikini Kill frontvrouw Kathleen Hanna in het bijzonder. Maar zowel muzikaal als thematisch past deze band zeker in het plaatje. Love schreef Asking For It naar aanleiding van een stagedive waarbij ze werd aangerand.

6. Peaches – Boys Wanna Be Her
Een van de bekendste post-riot grrrl acts. Peaches zet haar seksualiteit in als gimmick en rommelt graag met genderrollen.

7. The Gossip – Where The Girls Are
Gossip werd opgericht in Olympia, het epicentrum van de riot grrrl beweging. Op het debuutalbum That’s Not What I Heard, toen de band nog als The Gossip door het leven ging, zijn de riot grrrl invloeden duidelijk terug te horen.

8. Pussy Riot – Holy Shit
De riot grrrls 2.0 kunnen natuurlijk niet ontbreken. Dit is het punkgebed waar het allemaal mee begon.

Mail

Anne Elshof

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer