nieuwsbrief
Asset 14

Panda-eiland

Historicus Maarten van Riel bezocht Sicilië. Wat hij daar aantrof? Vooral Fiat Panda's.

Mail

Sir, believe me, this is a real good offer. The best offer I can give you and the best you can find on the island.” Het pasgetrouwde stel naast ons aan de balie van het autoverhuurbedrijf overlegt over de aanbieding en bijbehorende overschrijding van hun kostenberaming. De streng ogende baliemedewerkster draait zich om en wisselt enkele woorden met haar collega. Een besmuikt lachje volgt. De tortelduifjes stemmen in met de huur van de cabriolet: een huwelijksreis is bijzonder en bovendien is het een offer you can’t refuse.
Sicilië heeft een gevreesde reputatie wat betreft de Cosa Nostra en de weggebruikers. Beter trek je de portemonnee voor een aanvullende autoverzekering en laat je een upgrade van je rental achterwegen – als je de reisgidsen moet geloven tenminste. In iedere reputatie schuilt een kern van waarheid, zo ook in deze. De verkeersborden zijn als oleanders en cactussen: decoratiemateriaal langs de weg. De eerste dagen verbaasde ik me over de inhaalacties (bij voorkeur in een bocht) en het negeren van alle geldende verkeersregels. Maar voor je het weet slinger je zelf als een Siciliaan over het eiland – adapt or perish. Een hartelijke ontmoeting met twee Carabinieri aan de rand van Palermo is het enige wat mij ten deel is gevallen nadat ik me had overgegeven aan de lokale gewoontes.

Naast het eigenzinnige weggebruik van de gemiddelde eilandbewoner is er nog iets dat opvalt als je over Sicilië rijdt: je komt bovengemiddeld veel Fiat Panda's tegen. Niet heel vreemd als je op Wikipedia leest dat er tussen 1980 en 2003 zo’n 4,5 miljoen exemplaren in 114 verschillende uitvoeringen werden geproduceerd door de Turijnse autogigant. In tien dagen tijd fotografeerde ik 81 Panda’s en zag ik al rijdend een veelvoud passeren of in straten geparkeerd staan. Witte, groene en rode, soms dienstdoende als viskraam op een kademuur, maar meestal bestuurd door grijze mannen die dagdroomden over Sophia Loren of Claudia Cardinale. Je zou kunnen stellen dat het Siciliaanse straatbeeld wordt gedomineerd door gelateria, cactussen, oude mannen, mooie vrouwen en Fiat Panda’s.

De vader van de Fiat Panda, Giorgetto Giugiaro (1938), stond met zijn creatie niet alleen aan de wieg van ‘de stadsauto’ maar bleek bovenal over het juiste fingerspitzengefühl te beschikken. In de tijd van de oliecrisis was er veel animo voor een auto met een gunstig brandstofverbruik – die bovendien goedkoop in aanschaf en onderhoud was. De Italiaan was zo succesvol dat hij persoonlijk verantwoordelijk werd voor het Europese straatbeeld van midden jaren tachtig. Niet alleen ontwierp hij de Fiat Panda, ook de Audi 80, Volkswagen Golf, Lotus Esprit en Zastava Koral (Yugo) kwamen uit zijn pen. Ze werden in miljoenenaantallen geproduceerd. Daarnaast prijken er op zijn palmares camera’s, horloges, vuurwapens, motoren, treinen, een basketbal en zelfs een pasta.

Van de door Giugiaro ontworpen Volkswagen Golf 1 (1974-1983) en de Golf II (1983-1992) werden bijna 13 miljoen stuks geproduceerd, een veelvoud vergeleken met de Fiat Panda. Maar waarom zie ik die Golfjes amper rondrijden in Duitsland? Wellicht schuilt er een verklaring in de economische opleving van de Zuid-Italiaanse economie in de vorige eeuw en de huidige economische crisis waarin het land zich bevindt. Eind jaren zestig van de vorige eeuw werden nabij Napels, Porto Torres, Cagliari en Brindisi enorme fabrieken gevestigd van onder andere Alfa-Romeo en Olivetti. Op Sicilië verrees nabij Gela een ENI raffinaderij en in de buurt van Palermo werd een productiefabriek van Fiat geopend. Het zorgde voor een (relatieve) verbetering van de gemiddelde levensstandaard op het eiland, met name in de hoogtijdagen toen er dagelijks 3200 arbeiders in de Fiat-fabriek werkten. Vanaf 1970 werden er in Termini Imerese diverse Fiat-modellen geproduceerd, waaronder de befaamde Fiat Panda 4x4. Maar in 2011 ging de fabriek dicht en werd de havenstad een verzamelplaats voor failliete bedrijven. Een jaar later betitelde The New York Times Sicilië als het Griekenland van Italië: het eiland heeft structureel geldgebrek vanwege haar omvangrijk ambtenarenapparaat (zo zijn er bijvoorbeeld 26.000 boswachters in dienst) en de armoede is duidelijk zichtbaar. De tienduizenden Fiat Panda’s die op Sicilië werden geproduceerd hebben misschien nooit het eiland verlaten en blijken in tijden van economische crisis een goedkoop en betrouwbaar vervoersmiddel.

Voor de ultieme Sicilië-ervaring raad ik u aan om een Panda 4x4 te huren. Bij voorkeur uit 1986 in het pistachegroen.

ps. Één van de gefotografeerde auto’s is geen Fiat Panda, maar een Seat Marbella (Jeans). De Spaanse autobouwer had een licentieovereenkomst met Fiat waardoor in Spanje van 1980 tot 1986 de Seat Panda werd geproduceerd. Nadat de licentieovereenkomst eindigde, werd de Seat Marbella in productie genomen, een auto die makkelijk verward kan worden met de Fiat Panda.

-

Maarten van Riel (1982) is historicus, schrijver en fotograaf en in het dagelijks leven betrokken bij het opsporen van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog bij Saricon.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer