Wat gaat er schuil gaat achter de afschuwelijke make-over van Heidi Montag uit The Hills?" /> Wat gaat er schuil gaat achter de afschuwelijke make-over van Heidi Montag uit The Hills?" />
nieuwsbrief
Asset 14

Monsterlijke maakbaarheid

Heidi Montag is het ultieme symbool van onze drang naar maakbaarheid. En die is niet zo nieuw als je zou denken. Maar waarom zijn de uitwassen ervan nu zo extreem?

Mail

De 23-jarige Heidi Montag uit MTV’s realityhitserie The Hills ging begin dit jaar onder het mes en liet in één keer een eerdere nosejob herzien, haar wenkbrauwen liften, haar oren naar achter pinnen, haar navel naar boven verplaatsen, haar kin kleiner en haar borsten groter maken, botox in haar voorhoofd spuiten en haar rug uithollen. Vet werd weggezogen uit haar nek, middel, heupen en dijen, en bijgespoten in haar wangen, lachrimpeltjes en lippen. In het laatste seizoen van The Hills, nu te zien op de Nederlandse tv, zien we het resultaat. Heidi is veranderd in een groteske versie van Barbie, met gezwollen lippen in een verlamd gezicht en de ogen van een angstige chihuahua boven lachwekkende borsten die zich uit alle macht vastklampen aan haar veel te tengere lijf.

Maanden na de operatie houdt Heidi de internationale pers nog steeds bezig, met als laatste nieuwtje dat ze haar borsten toch kleiner wil. Hoewel we inmiddels gewend zijn aan plastische chirurgie en iedereen op z’n tijd wel houdt van een mooie horrorfilm of opwindende freakshow, jaagt Heidi ons blijkbaar echt de stuipen op het lijf. Dat heeft ermee te maken dat Heidi zichzelf zo gemaakt heeft. God, zo stelt ze, schonk haar niet alleen haar lichaam, maar ook haar plastisch chirurg. Victor Frankenstein schiep een monster, maar Heidi creëerde zichzelf. Montag belichaamt de maakbaarheid van het leven die zo kenmerkend is voor onze tijd, en het ziet er niet mooi uit. In een wereld waarin we gestresst raken door de overvloed aan keuzes, confronteert zij ons met de vraag of we het eigenlijk wel aankunnen om van onszelf te maken wat we willen.

Een lange geschiedenis

Er wordt wel gezegd dat een ster uitdrukking geeft aan collectieve behoeften, dromen, fantasieën en obsessies. Zo bekeken is maakbaarheid ons aller fixatie, want sterren en makeovers zijn verwikkeld in een innige relatie die al lang duurt. Makeovers maken van de gewone mens een ster en van de ster een grotere ster. In 1942 bijvoorbeeld, werd Norma Jean Baker op haar werk ontdekt door een fotograaf. Een mooie brunette, maar niet al te opvallend. Tot ze een paar jaar later het haar lichtblond verfde, een moedervlek aanstipte, haar decolleté liet zien en haar naam veranderde in Marilyn Monroe: een ster was geboren. In de jaren negentig bereikte Oprah Winfrey het hoogtepunt van haar populariteit toen ze tientallen kilo’s afviel en zichzelf omtoverde van dikke talkshowhost tot lichtend voorbeeld van het maakbare lijf. Koning der sterren Michael Jackson kreeg het voor elkaar om in een blanke te veranderen.

Onze obsessie met maakbaarheid is van alle tijden, maar er is een groot verschil tussen de maakbaarheid van toen en die van nu. Een pukkeltje hier en wat gebleekt haar daar is heel wat anders dan het menselijke knutselwerk dat Heidi Montag heet. Maar, zegt Heidi, “If Cleopatra were alive now, I’m sure she would have triple D’s and all the works done.” Er is nu simpelweg meer mogelijk. Toch zijn de extreme gevallen van de plastische chirurgie slechts een deel van de monsterlijke vormen die het idee van het maakbare leven de laatste jaren aanneemt.

Maakbaarheid is in de mode

We leven in de veronderstelling dat we alles zelf kunnen en moeten maken. In de sportschool maak je je eigen strakke lijf, bij de therapeut maak je je eigen gelukkige ik en op tv maak je van jezelf een beroemdheid. Dankzij het eigentijdse fenomeen realityshow geniet zelfs een oversekste Hagenees ongekende roem door zich voor de camera vol te gieten in Chersonissos. Heidi maakte van zichzelf een ster door haar deelname aan The Hills. Ze is eigenlijk niet eens echte ster, maar een realityster, een do-it-yourself beroemdheid in een tijd waarin we geloven in de kracht van The Secret. Eigen schuld, dikke bult als het slecht met je gaat. Had je maar wat positiever moeten denken.

Maakbaarheid viert zege en een gewone makeover is al lang niet meer genoeg. De makeover van onze tijd is een extreme en we zijn er gek op. In 2002 gooide Extreme Makeover nog hoge ogen door in één aflevering het leven en uiterlijk van een deelnemer totaal te veranderen, inmiddels nemen we met minder geen genoegen. Xzibit zorgt dat je je auto niet terug herkent en Extreme Makeover Home Edition sloopt gewoon je huis en zet een nieuwe neer. Zelfs politici zijn eraan: een facelift, geverfd haar en politiek incorrect gedrag maakten van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi “Rockstar dell’anno 2009” volgens Rolling Stone Magazine.

Er zijn grenzen

De sterren van nu laten ons de gruwelijke vormen zien die keuzevrijheid heeft aangenomen. Michael Jackson bleef zijn uiterlijk maar bijstellen tot er niet veel meer van hem over was dan een zacht kinderstemmetje. Heidi had beter kunnen weten, zou je denken, maar nu vertelt ze met datzelfde zachte stemmetje aan Access Hollywood dat ze de operatie bijna niet had overleefd: “I had too much demerol, like Michael Jackson did.” En dan klinkt vanuit haar excessief pruilende lippen nog eens de positieve kant van deze pijn en vernedering: “The beauty of modern science and this life that we’re born in, and free will.” We hoeven er slechts voor te kiezen om er zo uit te zien. En, zegt Heidi, “It’s a beautiful thing in my opinion, that we have that choice.” Mooi? Het lijkt we of er geen grenzen meer zijn aan keuzevrijheid en de macht om van onszelf te maken wat we willen, en dat vinden we doodeng.

Maar zo bang hoeven we ook weer niet te zijn. Als we verder kijken dan de plastic oppervlakte dan kunnen we ons afvragen of het leven tegenwoordig wel echt zo maakbaar is als Heidi zelf gelooft. Gaat het hier niet gewoon om Heidi’s onvermogen te accepteren hoe ze is? En is dat niet van alle tijden? Over Greta Garbo, een van de eerste supersterren in de geschiedenis, gaat het verhaal dat zij de veroudering van haar uiterlijk zo vreselijk vond dat ze zich na haar 43e nooit meer voor een camera heeft vertoond. Heidi vertelt haar interviewer dat ze het geweldig vindt dat ze later tachtig is in het lichaam van een vijftigjarige. Maar hoe ze er tegen die tijd ook uitziet, vijftig zal ze niet zijn. Eigenlijk doet ze gewoon hetzelfde als Garbo: ze verstopt zich. Niet zoals Garbo in een appartement in New York, maar achter een masker gemaakt van botox.

Uiteindelijk moeten we allemaal geloven aan onze imperfecties, hoe hard we ook doen of het leven vandaag de dag volledig maakbaar is. Michael Jackson’s neus viel eraf, Oprah weegt inmiddels weer 90 kilo en naast Lady Gaga waren Cher’s 64 jaar er toch wel af te zien op de VMA’s. Heidi begrijpt dat niet, maar legt het ons haarfijn uit. Door haar botoxmasker op te zetten toont ze niet alleen onze obsessie met maakbaarheid, maar benadrukt ze ook dat er wel degelijk grenzen zitten aan die maakbaarheid en dat we het echt allemaal niet zo in de hand hebben. Niemand is perfect, ons lichaam is onderhevig aan verval en niets wat wij doen, geen keuze die wij maken, geen make-over waar we ons in storten, kan dat fundamenteel veranderen. Gelukkig maar.

Een gastbijdrage van Kelli van der Waals

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer