nieuwsbrief
Asset 14

Mark Rutte in Zomergasten

Je kon de afgelopen dagen geen krant openslaan of er stond gedrukt dat de VPRO Mark Rutte een podium gaf voor de start van de campagnestrijd. En oké, ik geloof best dat de fragmenten uitgekozen zijn door de partij. Maar tussen de regels door was er toch voldoende te leren over de man die drie uur lang in beeld was. De uitzending werd vooral interessant als je erop lette wat Rutte niet vertelde, niet wist en niet begreep. Wat je dan zag waren niet de zorgvuldig afgewogen politieke boodschappen, maar de gaten daarin.

Mail

“Het liefst gebruikte hij zoveel mogelijk woorden zonder consequentie”

De bedoeling was uiteraard dat zoveel mogelijk mensen zich met Rutte en zijn standpunten identificeerden. Hij liet zich bijna nergens over uit, in ieder geval niks waar kijkers en kiezers aanstoot aan konden nemen. Het liefst gebruikt hij woorden waarin iedereen zich herkent, zoals het bekende ‘de hardwerkende Nederlander’ (iedereen die kijkt denkt: dat ben ik) en zoveel mogelijk andere begrippen zonder consequentie.

Dit ligt er zo dik bovenop dat het toch nog veel zegt. Bijvoorbeeld Rutte’s opvatting van wat een taboe is. Hij vertelde over zijn familie, die hij uiterst liberaal vond, en waarin er geen taboes waren: er werd gewoon niet gesproken over de homoseksualiteit van zijn broer. Kennelijk is het liberaal om te doen en laten wat je wilt, zolang niemand het erover heeft. En dat maakt het volgens Rutte geen taboe, er wordt gewoon gedaan alsof het er niet is.

Dit wordt in de volksmond ook wel wegkijken genoemd. Hoezeer dit woord ook besmet is door onhebbelijk gebruik, ik wilde het toch hanteren om te beschrijven hoe Rutte over multiculturalisme praat: ‘het woord multiculturalisme, een woord dat ik echt háát, een woord dat ervan uitgaat: laat iedereen maar een beetje zijn gang gaan.’

“Het is natuurlijk makkelijk om een hekel aan een woord te hebben zonder er praktische gevolgen aan te verbinden.”

Het is natuurlijk makkelijk om een hekel aan een woord te hebben zonder er praktische gevolgen aan te verbinden. Hoe moeten we dan omgaan met de verschillende etnische en culturele groepen in de samenleving? Als we Rutte’s opvattingen over liberalisme en taboes volgen zou een situatie waarin iedereen zijn eigen gang gaat juist ideaal zijn. Het verschil tussen wat hij hiermee wil zeggen (ik ben geen wegkijker) en wat hij daadwerkelijk doet (wegkijken) zou erg grappig zijn als het niet zo treurig was.

Wie wel wegkijkt volgens Rutte, is ‘de elite’. Dit is wel interessant, want zijn eigen vader zat op een hoge positie in koloniaal Indonesië. Zelf is Rutte minister-president en woont hij in Benoordenhout. Maar ‘de elite’, dat zijn de anderen.

Als Rutte zo graag niet tot de elite gerekend wil worden, moet hij nog goed oefenen met praten over de problemen in de samenleving en de oplossingen daarvoor. Hij worstelt bijvoorbeeld zichtbaar om niets te zeggen over zijn opvattingen over vluchtelingen: ‘Ik snap dat er dingen niet goed gaan, met vluchtelingen, onze waarden, daar moeten we aan werken.’ Wat er niet goed gaat met vluchtelingen, en hoe we daaraan moeten werken, blijft onbesproken. Ook bevestigt Rutte graag misvattingen waarvan hij weet dat ze in het collectieve geheugen gewoon een feit zijn. Zoals zijn opmerking dat het in Keulen tóch vluchtelingen waren geweest, die door Erdbrink onweersproken bleef. Al is dit niet zo gek, dit gebeurde ook in De Slimste Mens, en zonder Maarten van Rossem was het ook daar onweersproken gebleven.

Wat Rutte ooit bedoelde met zijn uitspraak: ‘Visie is als de olifant die het uitzicht beneemt’ werd duidelijk met het fragment van de toespraak van toenmalig Labour-leider Neil Kinnock. Over het fragment zei Rutte, net als Kinnock in het fragment zelf, dat de dogma’s van de partij hun beeld van de realiteit in de weg zaten, waardoor de hele partij klem liep.

“Volgens mij denkt Rutte dat een dogma hetzelfde is als een visie.”

Volgens mij denkt Rutte dat een dogma hetzelfde is als een visie. Zou Rutte echt niet zien dat hij en zijn partij last hebben van precies hetzelfde als wat Neil Kinnock over Labour zegt? Uitgangspunten die het beeld van de realiteit in de weg zitten? De participatiesamenleving, het privatiseren, de eigen risico’s, de rücksichtsloze bezuinigingen, alles wordt uitgevoerd volgens neoliberale dogma's, en dit houdt niet op nu de effecten in de samenleving zichtbaar zijn geworden. Wat Rutte al jaren het uitzicht beneemt is een teveel aan dogma's en een gebrek aan visie.

Still uit Zomergasten

Suzanne Schönbeck is bureauredacteur bij Sdu Uitgevers en eindredacteur bij Hard//hoofd.

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer