nieuwsbrief
Asset 14

Lessen voor de klimaattop

Namens hard//hoofd sprak Wester met Guido Schmidt-Traub over wat we kunnen doen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. De conclusie: de technologische vooruitgang moet sneller, willen we overleven.

Mail

Aanstaande zondag, een week voordat de klimaattop in Parijs van start gaat, toont VPRO Tegenlicht de documentaire Een paar graden minder. Het is het optimistische verhaal van econoom Jeffrey Sachs en zijn internationale team wetenschappers van het UN Sustainable Development Solutions Network (UNSDSN). De boodschap waarmee ze regeringsleiders de afgelopen twee jaar bestookten is helder: met de juiste technologie is het meer dan mogelijk om onder de 2 graden Celcius opwarming te blijven.

Het is mode om optimistisch te zijn omdat je zo meer gedaan krijgt. Maar na het lezen van Sachs’ vuistdikke manifest The Age of Sustainable Development, en met de politieke realiteit van de aanstaande klimaattop in het achterhoofd, bleef ik toch met een paar vragen zitten. Want hoe zit het met de politiek? Sachs is super connected, en je verwacht dat hij inzichten heeft in de politieke processen die verandering mogelijk maken, maar precies daar vervalt hij in UN-speak en vaagheden. Hoe komen we uit de politieke impasse waar we al sinds de eerste klimaattop van Rio in 1992 in zitten? Sindsdien zijn emissies wereldwijd alleen maar sneller toegenomen.

De vraag is dus: gaat de politiek leveren? Na eindeloos mailen bleek het onmogelijk om professor Sachs zelf te spreken, maar zijn rechterhand, Guido Schmidt-Traub, Executive Director van UNSDSN, wilde hard//hoofd namens hem wel te woord staan. Ik sprak met hem over de visie van UNSDSN op het tegengaan van de opwarming van de aarde, en we blikken vooruit op de klimaattop in Parijs.

Wat is jouw werkrelatie met Jeffrey Sachs?

Wij werken zeer nauw samen. Hij is mijn directe baas.

Vertel me eerst even kort waar jullie mee bezig zijn

We zijn in 2013 gestart met het Deep Decarbonisation Pathways Project (DDPP), of pathways in het kort. Het zijn als het ware op maat gemaakte decarbonisatieroutes (red.: het verwijderen van koolstof uit de energiesector) die landen kunnen volgen. Het is een complexe set beleidssuggesties waarmee landen de transitie kunnen maken naar een schone economie. Als iedereen de pathways volgt blijven we binnen de 2-gradengrens.Inmiddels hebben zestien landen, die goed zijn voor 70% van de emissies, zich aangesloten. Zelfs China en de VS doen mee. Het laat zien dat de pathways politiek uitvoerbaar zijn.

Wat zijn je verwachtingen voor de klimaattop in Parijs?

Ik ben redelijk positief gestemd. Ik verwacht dat de landen overeenstemming zullen bereiken over hun nationale bijdragen om emissies naar beneden bij te stellen. En ik denk dat men zal besluiten dat elk land een vrijblijvende toezegging moet doen om onder de 2 graden opwarming te blijven in het jaar 2050.

Dat is bescheiden.

Parijs gaat niet alle problemen oplossen. Het belangrijkste is dat COP21 (red.: de Paris Climate Conference) een kader biedt voor de jaren erna. Dit probleem kan niet worden opgelost aan de onderhandeltafel. Landen moeten het eens zijn over het kader en over een paar wetenschappelijke principes. Ze kunnen elkaar geen emissiedoelen opleggen. Dat gaat niet gebeuren. Wat we nodig hebben is een methode om problemen op te lossen. De hoop is dat alle landen de pathways zullen omarmen.

Het belangrijkste is dat hij niet mislukt.

Ja. Als we redelijkerwijs onder de 2 graden opwarming willen blijven moeten we nu beginnen.

Een veelgehoorde kritiek op de Sustainable Development-gemeenschap is dat jullie wel weten waar we heen moeten en dat technologisch allemaal kunnen uitstippelen, maar dat er nog geen duidelijk politiek verhaal  is. Gaan politici leveren?

Dat is een heel moeilijke vraag. De decarbonisatie van systemen is waarschijnlijk het  grootste, moeilijkste, meest complexe maatschappelijke probleem waar de mens ooit mee is geconfronteerd.  Waar het begint is dat niemand zicht heeft op het hele plaatje. Duitsland bijvoorbeeld zet heel zwaar in op zonne- en windenergie. Maar na de sluiting van de kerncentrales een paar jaar geleden  ontginnen ze weer op grote schaal bruinkool. Ondanks de investeringen in schone energie, neemt de CO2-emissie sinds een aantal jaar juist weer toe.

Wat Californië doet is veel effectiever. De staat heeft zich als doel gesteld de uitstoot met 80% te verminderen in 2050. Ze doet dat volgens het systeem van de pathways. Alle grote luchtvervuilers worden aangesproken, en iedereen – het bedrijfsleven, de energiesector en maatschappelijke instanties – beslist in gezamenlijke werkgroepen hoe ze dat doel gaan bereiken. Niet iedereen zal het overal over eens zijn, maar wie kritiek heeft moet met een betere oplossing komen. Dat is het politieke narratief dat wij brengen. We ondersteunen de politiek op de lange termijn, met een amalgaam van concrete kortetermijnoplossingen.

De pathways leunen zwaar op technologie die er nu nog niet is. Sommige oplossingen zijn nu nog niet beschikbaar.

Zeker! Onze analyse gaat zelfs uit van toekomstige technologische vooruitgang. Dat moet wel. Met huidige middelen is er geen kans dat we onder de 2 graden blijven.

Een pessimistische grafiek. Maar het belang van de pathways zit erin dat ambitie later nog kan worden opgeschroefd.

Maar doen overheden genoeg? Investeren we genoeg in het ontwikkelen en verspreiden van ideeën om aan die vooruitgangseis te voldoen?

Het simpele antwoord is nee. We kunnen en moeten veel meer doen. Sommige mensen denken, enigszins naïef naar mijn mening,  dat we nu al over de technologie beschikken om een wereldwijde transitie te maken naar schone energie. Dat is niet zo. De technologie en de mankracht om iets dergelijks te realiseren ontbreken. Duurzame energie is nog bijna overal te duur en dat zal nog jaren zo zijn. De klimaatonderhandelingen zouden zich moeten richten op de vraag hoe we de vooruitgang kunnen versnellen. Er is in de eerste plaats meer internationale samenwerking nodig, zodat technologieën zich sneller kunnen verspreiden.

De grote vraag is: hoe gaan we dat organiseren?

Dat is een van de grote kwesties van onze tijd. Mensen blijven doen wat ze gewend zijn. Ik sprak vanmorgen iemand uit de auto-industrie. Bijna al het onderzoeksgeld gaat nog altijd naar de verbetering van de verbrandingsmotor, terwijl we allang weten dat er geen toekomst voor is.

Hoe kan dat?

Ik heb jarenlang in de fossiele industrie gewerkt. Mensen denken daar als handelaren. Zolang ze risico spreiden, denken ze dat het allemaal wel goed komt. Dat komt omdat de politieke signalen uitblijven. Politici denken maximaal vijf jaar vooruit. Over vijf jaar is er nog een markt voor verbrandingsmotors. In 2035 niet meer. Daarom zijn pathways zo belangrijk: de besluiten voor over vijftien jaar moeten nu al genomen worden.

Wat moeten politici doen?

Technologische ijkpunten vastleggen in de wet. In Zweden is onlangs een wet aangenomen die bepaalt dat in 2030 auto’s geen koolstof meer mogen uitstoten. In de bouwbranche gelden dergelijke regels al op Europees niveau.  Met dat soort wetten gaan de markten wel aan de slag.

Heel veel hangt af van wat politici samen besluiten, terwijl ze niet bepaald een mooie staat van dienst hebben. Een van de belangrijkste onderdelen van de decarbonisatie agenda is volgens velen, ook jouw baas Jeffrey Sachs, een belasting op fossiele brandstoffen. Ik sprak laatst een Europarlementariër die zei dat die belasting er nooit ging komen. Toen ik vroeg waarom niet, zei hij: lobby’s. Hoe gaan politici die technologische ijkpunten in de wet opnemen als de tegenstand blijkbaar zo krachtig is dat het vaak onmogelijk is? 

Ik geloof dat de het traditionele gedrag van de fossiele industrie uiteindelijk gaat veranderen. De vraag is: hoe snel? Verandering gaat zo traag dat het de wereld op een fundamentele wijze bedreigt. Maar ik denk dat er een moment komt dat we tot inkeer komen. Het punt is dat de vooruitgang nu moet versnellen. Hoe we dat het beste kunnen doen, daar bieden de pathways suggesties voor.

Als je wilt weten wat politici volgens Jeffrey Sachs en de zijnen moeten doen om de wereld te redden, kijk dan naar VPRO Tegenlicht op Zondag om 21.05 op Nederland 2.  

Wester van Gaal is freelance klimaatjournalist.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer