nieuwsbrief
Asset 14

'Deze tijd leert me om dicht bij de zwakken te zijn'

Hoe ziet het leven eruit voor mensen zonder legale verblijfsstatus in Nederland? Een student uit Congo (27) blijft op afstand vechten voor vrijheid en democratie in zijn land. ‘Geef mij liever geen naam, dan kan ik staan voor iedereen zonder naam.’

Mail

‘Ik kook graag. Smaak is een goede ingang voor een gesprek. Als mensen iets proeven worden ze nieuwsgierig. 'Heb ik Congolees gegeten? Wat is dat voor een land?' Of: ‘Hoe is de situatie van vrouwen en kinderen daar eigenlijk?’ We hebben in Congo niet alleen maar oorlog. Ook cuisine.
Soms vinden mensen me irritant. Als ik begin van: 'Vrijheid in Congo!', zegt iedereen: 'Jajaja…' Maar als je eet: je zweet een beetje, het is een beetje scherp, en daar komt het gesprek.

In Congo probeerden we jongeren meer politiek bewust te maken

Kijk, dit is mijn tas. Mijn laptop zit erin, mijn studieboeken. Mijn waardevolle spullen draag ik altijd bij me. Je weet nooit wat er gebeurt. Tot maart vorig jaar zat ik in vreemdelingendetentie. In september ben ik opnieuw met mijn studie begonnen. Maar afgelopen donderdag werd ik weer aangehouden, zomaar. Maandag moet ik me melden bij de vreemdelingenpolitie, en wie weet wat er dan gebeurt. Misschien weer detentie, weer een tijd niet kunnen studeren.’

‘Ik heb gekeken naar hoe de politie zich gedraagt. Het zijn gewone mensen, maar hun gedrag wordt bepaald door de regels van de machtigen.
Het breken van die regels is wat we probeerden te doen in Kinshasha.
In Congo zat ik bij de FDJ, de 'Kracht der vooruitgang van jongeren'. Wij wilden een mentaliteitsverandering onder intellectuele jongeren teweeg brengen. We organiseerden demonstraties. We zeiden hen: dit is jullie land, jullie hebben recht op álles. Verkoop je stem niet voor wat rijst, twee vissen of een t-shirt. Neem de vis, eet de rijst, draag het t-shirt. Maar als je daarna het stemhokje ingaat, stem dan hoe je wilt.'
hh-r-v-raffe-chefkok-3'Sinds 2011 ben ik in Nederland. Ik studeer aan de universiteit en doe daarnaast vrijwilligerswerk. Mijn inkomen haal ik uit koken, Frans en wiskunde doceren, en huizen schilderen. Op dit moment ga ik mijn vierde asielprocedure in. Ik zou graag willen dat mijn recht erkend wordt en dat ik erkend word. Samen met een nieuwe advocaat ben ik aan het kijken: wat kan er nog? We hebben medisch onderzoek van mijn littekens aangevraagd. Intussen probeer ik mijn tentamens te halen.
Ik zit in Nederland omdat Nederland een tussen haakjes ‘democratisch' land is. Democratie is relatief: het is een kleine utopie, en veel van hoe 'democratie' er op een bepaalde plek uitziet, hangt af van door wie het land democratisch is verklaard. Maar ik kan hier radio maken en zeggen wat ik wil. Ik blijf doen wat ik deed in Kinshasha: me inzetten voor de Congolezen. Ik zou graag zien dat elke Congolees vrijuit kan praten en dat het land zich kan ontwikkelen. Het is een rijk en mooi land, bomvol grondstoffen, toch is het één van de armste landen ter wereld.'

‘Deze tijd leert me om dicht bij de zwakken te zijn. Ik begrijp de mensen die niet naar het ziekenhuis durven omdat ze bang zijn dat ze worden opgepakt.

Ik weet nu hoe het is om een vies boek te zijn

Laten we eerlijk zijn: mijn familie is geen arme familie. Ik kon vroeger zelf mijn syllabus kopen, kleren kopen, chillen met vrienden. Als mijn familie arm was geweest had ik nog in de gevangenis gezeten. Of ik was gewoon doodgegaan. Ik had nooit verwacht op straat terecht te komen, nooit verwacht dat ik ergens illegaal zou zijn.
Als jij een vies boek krijgt, ga je het dan lezen? Mensen hebben geen zin om een vies boek te openen. En een illegaal is een vies boek. Mensen kijken niet naar wat er in staat: ze gooien het ongelezen weg. Ze zien niet dat de verhalen die er in staan misschien bijzonder zijn, of dat er misschien nog heel wat lege pagina's zijn.
Ik weet nu hoe het is om een vies boek te zijn.’

‘Ik heb geleerd dat een situatie nooit 'slecht' is. 'Slecht' is hoe wij kijken naar of omgaan met die situatie. Je kunt ervoor kiezen om met een gevaarlijke situatie goed om te gaan. Je weet: hoe pijnlijk het ook is, het gaat weer gewoon worden. Als dat je lukt, dan bijt wat er gebeurt je niet meer aan. Als je de realiteit wel neemt als zijnde slecht, dan bijt het je wel aan. Dan word je gek.
Toen ik in Nederland aankwam dacht ik: hier pakken ze het leven anders aan, en begrijpen ze mijn situatie. Het is niet zoals ik dacht. Qua vrijheid, qua democratie. Tussen hier en de Congo zit keihard verschil. Dag en nacht. In alles. Maar mensen blijven mensen. Dat heeft me stil gemaakt. Ik ga heus wel door met leven, maar: mensen blijven mensen.
Daar kan ik niet zoveel aan doen.’

Jantine Wijnja is kunstenaar en schrijfster. In 2014 verscheen haar boek 'Reisgids Den Dolder', over het mentale landschap van een psychiatrische instelling.

Robert van Raffe is stripauteur, illustrator en student filosofie. Tijdens zijn studietijd aan de kunstacademie ontwikkelde hij een fascinatie voor het dandyisme waar hij nooit meer helemaal van is genezen. Hij verwierf enige bekendheid met het feit dat hij nooit sokken draagt.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer