nieuwsbrief
Asset 14

Helmgras​duinen

Kort verhaal: Helmgras​duinen

Een man reist af naar een eiland om reclamebeelden te maken voor een campagne van een drankmerk. Maar op zoek naar inspiratie beginnen spoken uit zijn verleden hem al snel parten te spelen. Een kort verhaal van Martin van Noortwijk.

Mail

De veerboot komt met een schok tot stilstand tegen de kade. Ik sta op het dek, wachtend tot de klep naar beneden is gezakt en ik als een koe in de wei losgelaten wordt op het eiland. Plukken helmgras golven mee op het briesen van de wind. Het is minder groen dan zes jaar geleden, toen alles bloeide. Precies zes jaar. Het toeval.

Een taxichauffeur brengt me naar mijn hotel, hij staat al te wachten als ik de kade op loop. Het eiland is klein, het hotel is op loopafstand, maar alles is in het teken gesteld mij te ontzien van iedere belasting. Ik vraag me af wat hij hiermee verdient. Hoeveel mensen moet je op dit eiland naar een hotel brengen om een gezin te onderhouden?
We praten weinig. Op de radio wordt een nummer van de Stones gedraaid. We doen alsof we aandachtig luisteren, alsof we het nummer nog nooit gehoord hebben. Als het nummer is afgelopen, vraagt hij naar de opdracht waaraan ik werk. Ik vertel hem wat ik iedereen vertel: voor het internationale drankmerk maak ik reclamebeelden voor een nieuwe campagne. De beelden moeten schilderachtig zijn, romantisch. Tegenovergesteld aan alle andere reclames met haarscherpe beelden van knappe, gelukkige mensen. Daarom hebben ze mij gevraagd. Ik hoor mezelf zeggen dat het goed verdient. De chauffeur kijkt niet op van de weg. Hij slaat af. ‘We zijn er,’ zegt hij, terwijl hij het parkeerterrein oprijdt en de wagen recht voor de draaideuren van het hotel stopzet. Hij opent zijn portier. Ik stap ook uit, hij heeft de kofferbak al opengedaan en mijn bagage gepakt. ‘Bedankt,’ zeg ik, ‘ik neem het zelf wel mee.’

*

Ik ontmoette Lize in een club in het centrum van de stad. Het was druk, ik was mijn vrienden verloren maar kende, zoals altijd, de helft van de mensen. Lize stond op het podium, ze danste met haar ogen gesloten op de inspiratieloze techno die werd gedraaid. Ze zag er jong uit. Ik had al veel gedronken.

Die nacht ging ik met haar mee naar huis. Ze woonde in een klein appartementje dichtbij de club. Het schortte ons niet zozeer aan lust, als wel aan de benodigde voorbehoedsmiddelen. De dag erna zou ze een morning-afterpil gebruiken. Ergens halverwege de volgende middag – ik was allang weer vertrokken, had mijn telefoonnummer achtergelaten – ontving ik haar berichtje: ‘Ik heb je kind vermoord.’
Ik sliep destijds vaker bij meisjes dan in mijn eigen bed. Meestal waren die avonturen eenmalig, maar met Lize was dat anders. We spraken vaker af. We dronken, we kookten, we keken films en dronken nog meer, tot het onverantwoord werd om alleen naar huis te fietsen. Een halfjaar nadat zij op het podium had gedanst, gingen we naar dit eiland. Samen.

Ik sla het schrift dicht, laat mijn vingers over de aangetaste kaft glijden. Zonnestralen vallen verlegen de kamer binnen, over de tafel waarop ik mijn spullen heb geordend. Recht voor mij liggen twee A3-vellen van dik papier, waarop ik de uiteindelijke tekening zal maken. Daar bovenop ligt het schriftje waarin ik schetsen terug kan vinden van de vorige keer dat ik hier was. Een verkapt dagboek.

De marketing manager van het drankmerk had me alles uitgelegd. Wat ik moest doen, hoe het eruit moest zien. Hoeveel het betaalde. Ik hoefde het beeld eigenlijk alleen nog maar te tekenen, hier, op dit eiland. Ik dacht aan Lize. Voor het eerst sinds jaren werd ik gedwongen weer aan haar te denken. Ik vroeg me af of ze nog studeerde. Of ze nog woonde in het kleine appartement. Of ze nog steeds een groot shirt van Jungle Book aantrok als ze ging slapen. Ik dacht aan haar blonde haren in de wind, aan haar rode lippen op haar witte gezicht. Fel als een vuurtoren.

*

De avond is gevallen zoals alleen de avond dat kan. Ochtenden vallen niet. Ik wandel door de duinen. Soms, als ik hoog genoeg ben, zie ik over de laatste heuvel heen het water, niet meer dan een donkergrijze plas oneindigheid. De drank brandt in mijn keel. In mijn linkerhand heb ik de hals van de whiskyfles geklemd, met mijn rechterhand voel ik aan het aantekeningenschriftje van zes jaar geleden. Toen ik na de afspraak bij het drankmerk in mijn atelier kwam, heb ik het opgezocht. Mensen romantiseren het beeld van de kunstenaar: ateliers vol slingerende kwasten, ezels en spiegels. Depressieve mannen die zonder alcohol geen verf op het doek krijgen. Maar chaos werkt niet. Orde is het belangrijkste vereiste voor kunst. Aandacht. Je moet een machine worden. Ik wist waar het schriftje lag, in welke lade in de stellingkast, onder zes andere schriften vol herinneringen. Ik wist dat de foto van Lize er bij het oppakken uit zou vallen.

Ze had een polaroidcamera mee naar het eiland. Ze fotografeerde alles. Ik schetste de omgevingen, zij maakte de foto’s, alsof ze voor eeuwig wilde registreren of ik wel secuur genoeg was, of ik geen detail over het hoofd had gezien.
Op de laatste avond op dit godvergeten eiland gingen we met een fles whisky de duinen in. Het was al donker buiten. De paden door de duinen waren niet verlicht. Na een tijdje stopten we, gingen we zitten in het gras. We kusten, dronken van de whisky. We hadden seks. Harde, zanderige seks, dat weet ik nog.
Over wat er daarna gebeurde heb ik lang nagedacht. Na een jaar besloot ik het te vergeten.

Het pad loopt naar boven, de zee is steeds langer zichtbaar, de vuurtoren verlicht eens in de zoveel tijd de duinen en het water voor mij.
‘Wat doe jij hier?’ zegt een schorre stem dicht in de buurt. Ik probeer de man te vinden. Aan mijn rechterhand zie ik een silhouet staan, vijf meter bij me vandaan. Ik kijk naar de zwarte vorm.
‘Wat bedoel je?’
‘Je moet hier niet zijn. Er gebeuren hier rare dingen,’ zegt het silhouet. Ik herken de stem vaag.
‘Ik loop hier gewoon. Van mij zul je geen last hebben,’ zeg ik, en ik loop door, de fles nog steviger in mijn handen geklemd, om uit te halen als het moet. De laatste zin dreunt door in mijn hoofd. Van mij zal niemand last hebben. Na een paar meter versnel ik mijn pas, naar boven, de duinen op.

Lize huilde. We waren weer naast elkaar gaan zitten, ze had haar benen opgetrokken en verborg haar gezicht tussen haar knieën. Ik zei dat ze uitgeput was. Ik trok een pluk helmgras uit de grond, liet de sprieten door mijn handen gaan, gooide ze weer neer. Toen begon ze te praten.
‘Je snapt er niets van,’ ze wende haar gezicht af. ‘Er is niets wat je van me weet. Er is niets wat ik van jou weet. We leven in een schijn en het maakt je geen zak uit. Waarom laat je nooit iets van jezelf zien?’
Ik keek haar aan. Ik had geen flauw idee wat ik moest zeggen.
‘Zeg iets.’
‘Wat wil je dat ik zeg?’
‘Iéts. Weet ik veel.’
Er liep een traan over haar wang. Ik kende dit gezicht niet. Ik kende haar niet.
‘Wat als ik die morning-afterpil niet heb genomen?’
Ik snapte niet waar ze naar toe wilde. ‘Waar heb je het over?’
‘Die eerste keer.’
Ze fluisterde het, alsof het beter was dat ik het niet zou horen. De traan bungelde aan haar kaak. Mijn maag keerde zich om. Ik had overal kippenvel. Kotsen. Schreeuwen. Slaan. Wat ik zei weet ik niet meer, wat ik deed ook niet. Ze rende weg. Ik bleef een tijd zitten. Misschien had ik toen achter haar aan moeten gaan, maar ik kon niet meer bewegen. Ik zat daar nog uren. Daarna ben ik naar de tent gegaan. De fles whisky was op. Ik wilde wakker blijven, wachten tot ze kwam. Ik had de zinnen die ik zou zeggen voorbereid.

De vuurtoren komt steeds dichterbij. Af en toe kijk ik om, om te controleren of de man me niet achtervolgt. Het ene moment vraag ik me af welke rare dingen hij bedoelde, het andere moment denk ik dat ik de man verbeeld heb, dat ik het zelf was. Nog één pad en ik ben er. De vuurtoren staat op de hoogste duin van het eiland. Terwijl ik er naartoe loop, voel ik in mijn jaszak. Het schriftje voelt oud, er zitten kreukels in de kaft. Rood. Wit. Rood. Ik ben er.

De zon brandde op het tentdoek, ik zweette mezelf wakker. Ik had geen idee hoe lang ik had geslapen, maar de dag was in ieder geval begonnen. Ik keek naast me. Haar slaapzak lag er nog, maar zij was weg. Er lag een polaroid naast me, ik pakte hem op. Hij was donker, die nacht gemaakt. Op de linkerkant van de foto was het rood en wit van de vuurtoren van dichtbij te zien. De rest toonde het water, verscholen achter de donkere duinen, minimaal verlicht door de ronddraaiende lamp van de vuurtoren. Ze had gewacht, geklikt op het moment dat de lamp zover was gedraaid dat hij de foto zou belichten. Op het witte kader van de polaroid stond ‘Ik ben weg’ geschreven. Ik vond dat enigszins pathetisch, maar het was in ieder geval geen leugen. Een dag lang struinde ik het eiland af. Ze was nergens te bekennen. Het begin van die avond stond ik alleen op de veerboot terug naar het vasteland. Ik weet nog dat de meeuwen zo hard krijsten dat ik vermoedde dat ik de hel binnenwandelde. Toen ik thuis kwam, had ze haar spullen al uit mijn huis gehaald en de sleutels op het aanrecht achtergelaten. Mijn telefoontjes en berichtjes negeerde ze. Ook met het bellen ben ik na een jaar gestopt. Ik heb haar nog een paar keer gezien, op de fiets, in de stad. We groeten. Meer niet.

Ik pak het boekje uit mijn jaszak, blader naar de foto. Ik kijk ernaar in het kunstmatige licht van de vuurtoren. Ik kijk naar voren, over het eiland, de zee. Iedere tien seconden toont het licht van de vuurtoren me hetzelfde uitzicht als Lize vastlegde. Ik kijk weer naar de foto. Dit is het beeld, zie ik dan. Ik hoef het alleen nog maar te tekenen.

Martin Van Noortwijk bestaat niet. Dat maakt het schrijven van deze biografie vrijwel onmogelijk.

Annelien Smet is een Gentse illustratrice wiens werk is verbonden met muziek. Voor elk werk luistert ze onophoudelijk naar één nummer om in een sfeer te blijven. "Een nummer dat goed gemixt is, genoeg 'ademt' en mijn binnenste met een diepe bas doet daveren. Dat inspireert."

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer