nieuwsbrief
Asset 14

Keer je Facebookvrienden de rug toe

Ron ontsnapt aan de tirannie van Facebook en ontvolgt zijn 423 vrienden. Vrijheid! Productiviteit! Maar de echte gevolgen zijn niet te overzien.

Mail

Augustus 2014. Via een verre Facebookkennis die ik nooit in real life zag, beland ik op een website. Daar lees ik een lumineus advies. Vier woorden: ontvolg iedereen op Facebook. Het slaat in, ontploft in de zenuwbanen van mijn verwarde kop.

Whoa! Dit zocht ik. Klik, klik klik klik klik. Razendsnel jaag ik vooruit. Ik zweef boven de werkelijkheid. Weg oppervlakkigheden. Nooit meer dagen lang gapen naar dronken foto’s, de meisjes of jongens met hun labradors en kattenluikjes, de zinloze berichten van wie welk dom filmpje leuk vindt.

Tijdlijn gezuiverd: ik ben vrij! Voor eens en altijd ontketend, ontsnapt aan de tirannie van Facebook. Oh, de heerlijkheid: wel nog bevriend met een paar honderd vage kennissen, maar er niets meer van zien. Eindelijk weer tijd voor de essentiële zaken. Productiviteit!

Het blijft bij deze ene zenuwbaanexplosie. Ik vergeet door te pakken. Ik ben dan wel van de ruis van berichtjes af, maar er komt niets voor in de plaats. Ik huppel als een Pavloviaans getraind aapje naar de lege voederbak. Grijp nog eens tastend in mijn broekzak, als waren er nog berichten waarnaar ik staren kan. Het blauwe schermpje houdt me gevangen, werpt me nog verder de leegte in. Ik kak in.

Dit wezenloos voor me uit staren duurt een half jaar. Berichten van buiten komen niet tot me. Ik waan me in een wereld waarin alleen ik een leven met hoogte- en dieptepunten leef. Een wereld waarin ik de enig denkbare protagonist ben in de enige epische vertelling die ooit verteld zal worden. Zelfs de valse pretentie dat een ander ook wel eens iets beleeft, heb ik als ondenkbaar terzijde geworpen.

Illustratie: Lisa-Marie van Barneveld

Op een zeker moment, ik kan niet meer achterhalen wanneer, merk ik dat er iets niet klopt. Ik maak me zorgen. Want als ik zo razend interessant ben, zo wonderwel belangrijk, als ik zulke prachtige gedachten en daarmee zinnen produceer (en dat is immers zo), dan moet het schaarse beetje wat ik op die website plaats wel een helder, warm baken zijn in het oerduister.

Het ligt in de lijn der verwachtingen dat men massaal naar mijn briljante verkondigingen hunkert. Alles he-le-maal kapot liket, zoals je een vagina tot bloedens toe kapot kan schuren. Maar Facebook bloedt niet. De werkelijkheid lijkt eerder op het gedicht Geen Sinterklaas meer (2015) van Bart Smout, waarin hij schrijft over ouder worden:

Meestal is ouder worden

niets anders dan dit:

laag na laag van illusie wordt afgepeld

totdat er niets anders overblijft

dan rekeningen, een handvol bazen,

een baan, televisie voor de avonden,

een licht afgrijzen bij het opstaan.

De uren starend naar het blauwe scherm zijn leeg. De minuten op het toilet. De secondes in de rij voor de kassa. De uren en uren thuis, op het werk, voor de tv, aan tafel. En ik eet niet eens aan een tafel. Het allesverzengende niets. De leegte voor het welterusten zeggen. Niks te doen, daar op Facebook.

Geloven in mijn fantastische idiosyncratische persoonlijkheid doe ik steeds minder. Veel positieve bevestiging voor het bestaan van mijn geniaal ego krijg ik namelijk niet. Niemand liket mijn berichten nog. Plaats ik een spitsvondig mopje, of een klein dichterlijk zinnetje: Facebookstilte.

De keer dat iemand iets leuk vindt, is het pas na achtendertig minuten. Als ik geluk heb volgen er nog twee of drie likes. Waarschijnlijk uit medelijden. Was een heel leuk bericht in mijn hoogtijdagen nog het acceptabele aantal van 30 tot 90 likes waard, inmiddels mag ik verheugd zijn bij twintig.

Het is zonneklaar. Wie niet liket, maakt dat ‘ie wegkomt. Ik ben verworden tot een arrogante kluizenaar die niet meedoet aan het sociale spel. Weg solidariteit. Alle sociale steunpilaren onder mijn voeten vandaan geslagen.

En dan opeens weer die blik. Ik kreeg ‘m al een half jaar geleden, mijn vriendin wierp me ‘m toe. Maar ik was toen nog op het hoogtepunt van mijn naïef geloof. Niet voor rede of rationaliteit vatbaar. En nu dus weer: het treurige, ongelovig stemmetje, de korte pauze, de totaal ontstelde ogen, als van een kind dat net te horen heeft gekregen dat Sinterklaas niet bestaat: “Maar… volg je míj ook niet meer dan?”

Ik sidder om wat ik geworden ben. Een paria. Dit kan zo niet langer. Ik moet actief leuk doen op Facebook. Mensen haten me, omdat ik nooit meer iets like. Ik vraag om aandacht, maar geef niets terug. Zo werkt het niet. Ik móet iets doen. Misschien kan ik hun respect terugwinnen. Misschien bestaat er zoiets als een herkansing. Misschien is het nog niet te laat.

Februari 2015. Ik heb me bekeerd, net als vijf jaar geleden toen ik nog geen account had. Toen ik eigenlijk ook al niet mee wilde doen op die website. Maar ik realiseerde me: de werkelijkheid is er om gehanteerd te worden, niet om te ontlopen. Het duurde een half uur, maar ik volg inmiddels weer netjes al mijn 423 vrienden.

Ik ververs mijn browser. Mijn hartslag zweeft. Ik ben Neo die de Matrix voor het eerst weer binnenstapt: vreemd, ongewenst. De missie is helder: ik gá het leuk vinden dat Benedicte een plaatje van Dagobert Duck plaatst, ik gá het leuk vinden dat Ernst een foto plaatst van ijsjes, en ik gá het leuk vinden dat mijn nicht Manon op de foto staat met de éénjarige dochter van mijn andere nicht. Want dat is eigenlijk ook best wel leuk.

Eenmaal terug onder de vrienden kijk ik vertwijfeld naar mijn tijdlijn. Waar blijven de berichten? Waarom zie ik berichten zonder likes en reacties? Het lijkt… uitgestorven.

Een week later ben ik gerustgesteld. Mensen plaatsen nog steeds dingen op Facebook, dus mijn hereniging lijkt verstandig te zijn geweest. Zelf iets plaatsen, durf ik nog niet zo goed. Eerst wat kapitaal bij elkaar sprokkelen. Klik klik klik, klikkerdeklik. Vind ik leuk, vind ik leuk, vind ik…

Ik denk aan het gedicht van Bart en probeer mijn onbestemde gevoel te vangen in zijn structuur. Het lukt niet goed – ik ben afgeleid door de tijdlijn die zichzelf automatisch ververst. Steeds weer even kijken, met een verwrongen gezicht:

Meestal is Facebook openen

niets anders dan dit:

laag na laag van illusie wordt afgepeld

totdat er niets anders overblijft

dan lachende, verdrietige mensen

supergezellige, eenzame zielen

serieuze artikelen, die niemand durft te liken

likes en reacties, een gooi in ‘t duister

een licht afgrijzen bij het scrollen.

 

Ron Vaessen (1987) schrijft aan zijn debuutnovelle en is redacteur bij het Tilburgs universiteitsblad Univers.

Lisa-Marie van Barneveld is editorial illustrator. Ze houdt van korte deadlines en moeilijke onderwerpen. Haar geheime superkracht is meer verf op haar handen/kleren/tafel/kat krijgen dan op het papier.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer