Fotografie: Michel Mees

Het doel is er om het verlangen aan de gang te houden. " />

Fotografie: Michel Mees

Het doel is er om het verlangen aan de gang te houden. " />
Asset 14

Coen Simon

Voor filosoof Coen Simon (1972) is het jaar 2012 een van de vervulde verlangens. In april won hij de Socrates Wisselbeker voor het beste (populair-)filosofische boek. Zijn laatste boek was toen nog geen maand eerder uitgekomen: Wachten op geluk. Volgens de maar al te bekende mantra willen we allemaal zo veel dat we aan ‘keuzestress’ en quarterlifecrises lijden; we zijn nooit tevreden en altijd teleurgesteld. Helemaal verkeerd, stelt Simon. We missen de essentie: het verlangen zelf.

Coen Simon woont met zijn vrouw (filosofe Eva-Anne leCoultre, die onlangs een boek publiceerde over de invloed van Boer zoekt vrouw op de Nederlandse maatschappij) en twee kinderen in een klein dorp in Groningen. Als hij in Amsterdam is voor interviews spreekt hij altijd op dezelfde plek af. De muren van het kleine café aan de Prinsengracht zijn behangen met stukken en foto’s van oud-stamgast en meesterinterviewer Ischa Meijer.

Simon praat uitvoerig en van de hak op de tak. Na een tijdje zet hij zijn iPhone uit omdat hij "anders niet kan nadenken". Hij laat zich fel uit over bepaalde wetenschappers of journalisten die "maar charlatans" zijn, met "kinderachtige theorietjes". Zoals hij in zijn boek veel herinneringen uit zijn jeugd ophaalt, brengt nu elke theorie of gedachte die hij bespreekt een verhaal uit zijn dagelijks leven naar boven. Of een vergelijking met sport of muziek. Overal zoekt hij een beeld bij. Logisch, want wat hij wil vertellen is dat de wereld niet "bij ons verstand begint, maar met verbeelding".

De verbeelding van de wil

Simon: “Anders dan wij geneigd zijn te denken, hebben wij geen objectief zicht op de werkelijkheid. Eerst moet je wat je ziet – met je verbeelding – een visuele vorm of entiteit geven, voordat je er iets met je verstand mee kunt doen. Wanneer we keuzes maken moeten we dan ook onze verbeelding aanspreken, niet het verstand. Het gaat er dan om dat je met die verbeelding vorm moet leren geven aan je wil.”

De wil waar Simon over spreekt is de overal en altijd aanwezige stuwende kracht van de mens, zoals Schopenhauer hem beschreef. De mens wil voortdurend en onophoudelijk en kan niet niet-willen. Verlangens en begeertes zijn verbeeldingen, of afgeleiden, van deze wil. Wanneer de wil zich aan je openbaart, ontstaan je verlangens.

Simon: “Het is dus niet zo, dat wanneer wij ‘iets’ verlangen, dat ‘iets’ het verlangen in ons naar boven gehaald heeft. Hoe logisch dat ook klinkt. Verlangens zijn de manifestatie van de wil. Ik kan alleen maar naar een kopje koffie verlangen omdat ik een wil heb. En wanneer ik een kopje koffie verlang, is dat puur de projectie van mijn wil op het object ‘kopje koffie’. Vanuit het oogpunt van die verlangens bezie je ook de wereld. Elk verlangen van de wil produceert een voorstelling, en al die voorstellingen bij elkaar vormen onze wereld. Je kunt geen zaken verlangen die je je niet kunt verbeelden.”

Het spel met de wil

We leven dus in een theater vol scènes die we zelf produceren en die vorm geven aan onze wil, de abstracte grootmacht waaraan we niet kunnen ontkomen. En gelukkig maar, want een mens die niet meer verlangt, kan niet meer leven. Maar maakt het ons leven niet gedoemd te mislukken als we voortdurend van alles verlangen? We kunnen immers onmogelijk al onze verlangens in vervulling zien gaan, omdat die vermaledijde wil onvermoeid door blijft gaan en zich in nieuwe verlangens manifesteert. Heb je net een iPad – moet je weer een iPad 2. De onverzadigbare mens blijft zijn staart achterna rennen.

Simon: “Nee, dat is nou juist de crux. Het zit ‘m niet in de bevrediging van de verlangens, maar juist in het verlangen zelf – dát is wat je geluk brengt. Iedereen herkent wel die rare mengeling van gevoelens als je iets waar je heel lang naar verlangd hebt, ook opeens hebt bereikt. Er gaat altijd een bepaalde treurnis mee gepaard. Zo ook met deze prijs (de Socrates Wisselbeker, red.). Met de winst komt een beetje teleurstelling, hoewel natuurlijk veel minder dan als ik hem niet gewonnen zou hebben. Het bevredigde verlangen kan nooit recht doen aan de voorstelling die het verlangen in eerste instantie produceerde.

Fotografie: Michel Mees

“Dat we niet meer kunnen kiezen, is trouwens onzin. Dat is ons aangepraat door de loopbaanadviseur. Waarschijnlijk is het makkelijker als je weet waar je bij hoort en niet hoeft te kiezen, bijvoorbeeld als je geboren wordt als kind van de melkboer. Maar dat zit hem niet zozeer in het gebrek aan keuze, maar betekent dat je leven een bepaalde, opgelegde vorm heeft. Een mal die het leven een kunstmatige zin geeft. Lange tijd hebben we die eenheid opgelegd gekregen met de zuilen, maar nu bestaan dat soort maatschappelijke groepen niet meer zo. Je bent nu voortdurend bezig voor jezelf als individu een eenheid te ontwaren in de werkelijkheid, terwijl je maar een klein deel van de werkelijkheid kunt overzien. Dat gebrek aan overzicht is de achtergrond van de keuzestress.

“De loopbaanadviseur leert je kiezen met je verstand. Maar je moet vorm leren geven aan wat je wil. Je moet een spel spelen met je wil. Men gaat er van uit dat de wereld een overzichtelijk geheel is, een etalage met begeerlijke waren waar je uit kunt kiezen. Maar de wereld is als een dansvloer: ze beweegt en verandert continu, en wij zetten voortdurend een stap in het ongewisse. Er is geen overzicht, je wordt meegenomen door de muziek, verplaatst je op het ritme. Daar, op dat kleine deel van de dansvloer, begint je leven. Het begint niet met een objectieve blik van waaruit je de hele wereld en je bestaan kan overzien, want je maakt zelf deel uit van die wereld."

De teleurgestelde winnaar

Iets is alleen maar waardevol als er naar verlangd wordt, zegt Simon. "De waarde van iets bestaat alleen bij gratie van de waardering ervoor, en het verlangen gaat vooraf aan die waardering." Dus de zin van het leven zouden we moeten zoeken in het continue onbevredigde verlangen, lijkt het.

Simon: “Wij gaan er vanuit dat je gelukkig bent als je verlangens vervuld worden. Dan is iets immers ‘gelukt’. Maar dat doel is er alleen maar om het verlangen vorm te geven.

“Neem de Palio in de Italiaanse stad Siena, een paardenrace over het centrale plein die welgeteld 80 seconden duurt. Het hele jaar staat het dagelijks leven voor die mensen (zie John Apple’s documentaire) in het teken van die race. Winnen is weliswaar het doel, maar je ziet aan alles er omheen dat de zin zit in die rituelen zelf, niet in het winnen. Het is een voorbeeld van het verlangen als manifestatie van die wil. Het gaat niet om winnaar willen zijn van die paardenrace. Het willen winnen van die Palio betekent ál die dingen, alle voorbereidingen. Het willen hebben kleurt je leven, het geeft zelf zin.

“Hetzelfde geldt voor voetbal. Je hebt veel meer verliezers dan winnaars. Toch is iedereen er veel mee bezig en ontleent er zelfs bestaansrecht aan. Na negentig minuten is het vaak zelfs nul-nul. Dan doen we uitspraken als ‘als deze erin had gezeten, was het een prachtgoal geweest’ – logisch gezien natuurlijk volstrekte onzin. Deze opmerking heeft zin en we begrijpen het, omdat we van het spel genieten. Blijkbaar hebben we er genoeg aan om er zo over te spreken. Natuurlijk moet er op een gegeven moment gescoord worden, net als er bij de Palio op een gegeven moment geracet moet worden. Maar het doel, het goal, is er alleen maar om het spel gaande te houden. Het is ondergeschikt aan het spel. Het doel is er om het verlangen aan de gang te houden."

Als we aan Coen Simon dus loopbaanadvies zouden vragen, zou zijn devies zijn dat we ons vooral niet druk moeten maken over keuzes. We moeten gewoon maar lekker leven, wachtend op verlangens die zich aan ons voordoen.

Simon: “De vervulling van je leven zit in het wachten zelf. Bovendien weet je dat het wachten oplost, dat er ooit iets gaat komen. Ook verveling, bijvoorbeeld, is heel nuttig. Dan kan je wil zich weer in een nieuw soort verlangen openbaren. En afleiding en luiheid – het zijn ondergewaardeerde toestanden. En schaamte, we moeten ons meer schamen – ons in elk geval niet schamen om ons te schamen. Ik ben van plan te gaan promoveren op schaamte."

Er zit een fotograaf te wachten. Simon informeert of hij met een uitsmijter gefotografeerd mag worden. "Oh fantastisch!", zegt hij. Zijn verlangen klinkt door, totdat hij de eerste hap teleurstelling neemt.

Mail

Brankele Frank

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer