Deze week: kunstfestival Transmediale in Berlijn, nieuwe manieren om vis te slachten, ambassadeurs op het matje, het kunstonderwijs en Black Swan (die geen Oscar verdient)." /> Deze week: kunstfestival Transmediale in Berlijn, nieuwe manieren om vis te slachten, ambassadeurs op het matje, het kunstonderwijs en Black Swan (die geen Oscar verdient)." />
nieuwsbrief
Asset 14

hard//talk VI

Een beetje New York in Nederland: hard//talk is onze variant van Talk of the town van The New Yorker. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Graag horen we wat u van deze rubriek vindt. Mailt u ons!

Mail

Illustratie: Kathrin Klingner

Commentaar

Transmediale

De twaalfde editie van Transmediale, het Berlijnse festival voor kunst en digitale cultuur, zit er weer op. Net als CTM (Club Transmediale), het partner (party-)festival dat ongetwijfeld bijdraagt aan de populariteit van Transmediale. Van suizende oren en grimmige Klubs tot DIY, conceptual hacktivism en intelligent bacteria. Nieuwe media kunst is ruig, maar hoe kan het nog vernieuwen?
De hedendaagse kunstwereld worstelt al jaren met de term nieuwe media kunst, want nieuwe media worden zo snel al oude media. Hoe kan een kunstenaar ons nog verrassen? We zijn al zoveel gewend. De toename van consumententechnologie en dus de groeiende aanwezigheid van ‘nieuwe media’ (in de lokale winkelstraat, je huis en zelfs je hand) zorgt ervoor dat kunstenaars die werken met nieuwe technologieën ons niet snel zullen imponeren. Nieuwe media kunst is soms obscuur en elitair, vaak passé of ‘te gemakkelijk’. En dat is maar af en toe de bedoeling.
Dit betekent dat ideeën steeds belangrijker worden, en niet de drager of de uitvoering. Als het concept niet sterk genoeg is, dan verveelt de gebruikte technologie snel. Transmediale was dit jaar vooral geïnteresseerd in artistieke praktijken, die niet alleen reageren op wetenschappelijke of technische innovatie, maar vooral reflecteren op de sociaal-culturele, politieke en creatieve impact van nieuwe technologieën op ons leven. Dit jaar ging de Transmediale award naar een Indonesische drankdistilleerderij. Een goede keuze. Want zolang het ruig is, kan het nieuwe ons niets schelen.

Door Annabel Troost

Ver weg

De ambassadeur van Iran

Ik denk dat de uitdrukking ‘op het matje geroepen worden’, exclusief voor diplomaten gebruikt wordt. Misschien dat bepaalde schoolhoofden nog een matje hebben waar je met gebogen hoofd op moet staan terwijl je streng toegesproken wordt, maar het is toch vooral onderdeel van het spelletje tussen ministers en ambassadeurs dat van ontvangstcomités, speciale handdrukken en cables aan elkaar hangt. Ik vermoed dat er op BuZa en in het Torentje speciale matjes in de gangkast liggen, stoffige vernederende matjes die over het prachtige Perzische tapijt gedrapeerd worden zodra een de vertegenwoordiger van een vervelend land ontboden is.
De ambassadeur van Iran werd afgelopen week op het matje geroepen. Op maandag stond hij er en gaf geen kik toen minister Rosenthal hem een veeg uit de pan gaf over de executie van de Nederlands-Iraanse Zahra Bahrami. Later die dag werd de ambassadeur opnieuw geroepen, maar hij kwam niet opdagen. Waarschijnlijk beviel het matje hem niet.
In de diplomatenwereld bestaat bijna alles uit symboliek. Ambassadeurs zijn dan ook blij als ze eens normaal kunnen communiceren. Ik ben met studiereizen op de Nederlandse ambassades in Tunesië, Libië, Bosnië, Syrië en Servië geweest. Soms moesten we met z’n allen het Wilhelmus zingen, maar meestal waren de ambassadeurs leuke, open mensen die grapjes maakten over het land en – off the record – zeer kritisch waren op het Nederlandse beleid. De ambassadeur in Syrië was zelfs zo blij met onze aanwezigheid dat hij in alle joligheid met pak en al in zijn zwembad sprong, gevolgd door enkele jongens.
Of hij daarvoor op het matje is geroepen, is mij niet bekend.

Door Rutger Lemm

Zelf

Vis slachten

Ik heb het altijd al vreemd gevonden, visetende vegetariërs. Niet dat ik me moreel verheven voel, ik ben een carnivoor van het meest onbeschaamde soort. Maar toch kan ik de redenering vaak niet volgen. Visetende vegetariërs eten alleen dieren die niet schattig zijn? Diervriendelijk vlees bestaat niet, maar vis is een ander verhaal? Misschien vinden ze vissen minder belangrijk omdat ze glibberig zijn, of misschien is 'blub' geen meelijwekkend geluid. Hebben we alleen morele bezwaren bij het eten van dieren waar we menselijke eigenschappen aan toe kunnen schrijven?
Maar vissen ervaren wel degelijk pijn en stress, al kijken ze er stoïcijns bij. Aangezien diervriendelijkheid voor veel vegetariërs het streven is – zo’n leuke 'puur & eerlijk' sticker die de prijs van je pangasiusfilet met drie euro opschroeft – is Hans de Vis van Wellfish op zoek gegaan naar visvriendelijke slachtmethoden.
Vissen worden bij het Wellfish-procedé eerst met een stroomstoot verdoofd voordat ze op ijswater worden gelegd, waardoor ze stressloos doodgaan. Kweekvissers en visverwerkers in binnen- en buitenland reageren enthousiast: er is al een volautomatische slachtlijn voor kweekzalm in gebruik. De ene vis is echter de andere niet. Paling moet bijvoorbeeld eerst in zout ijswater worden ‘ontslijmd’ en vergt daarna een extra hoge stroomstoot. Maar ja, dan heb je ook wat.
Uiteindelijk is iedereen blij. Vissen gaan zo ontspannen als een slappe band naar hun eeuwige wateren en visbewuste vegetariërs komen zonder schuldgevoel aan hun eiwitten en omega-3 vetten. Daarnaast raakt er bij die efficiënt gekweekte en stressvrij geëlektrocuteerde vis ook geen vrolijk lachend dolfijntje meer in de netten verstrikt. Dat is mooi, want als Flipper doodgaat, dat is pas ècht zielig.

Door Meredith Greer

De Hofstad

Kunstonderwijs

Het gonst in onderwijsland. Halbe Zijlstra wil dat het studierendement omhoog gaat, net als al zijn voorgangers in de laatste 43 jaar. Om dat te bereiken moeten opleidingen strenger gaan selecteren. Goed plan, zolang je het bij intakegesprekken houdt; voor het algemene niveau hebben we een prima centraal examen. Slechter plan is dat langstudeerders worden beboet; daar gaan ze alleen maar meer van bijbeunen of afhaken. En een nog slechter plan is dat tweede studies nog duurder worden gemaakt. Het ontmoedigt mensen die meer willen leren.
En in de schaduw van deze plannen adviseert de commissie-Brinkman om het aantal kunstvakstudenten met twintig procent terug te brengen. Op zich geen slecht idee, er zijn namelijk zoveel kunstenaars dat ze elkaar arm houden. Tot je concreet gaat maken wáár je dan wilt bezuinigen. Veertig procent zijn ontwerpers, die hebben sowieso niet zo’n slechte positie. De theater- en filmscholen zijn al vrij klein en heel selectief. Kaasschaven helpt niet, dat drukt de onderwijskosten nauwelijks. Dan blijft over het dichtgooien van een paar beeldende kunstopleidingen en conservatoria. En dat gaat van au; een stad zonder kunstopleiding wordt namelijk snel saai. Denk aan Enschede zonder AKI, Breda zonder St. Joost, Arnhem zonder modeacademie, al zijn dat ook niet de eerste gegadigden.
Natuurlijk kan het. Zoals een kunstacademiedirecteur ironisch opmerkte: ‘Laten we meteen de gilden herinvoeren, en alleen een nieuwe kunstenaar opleiden als een oude doodgaat.’ Maar je kunt het natuurlijk ook zien als een investering in een prettig leefklimaat. Anders gaan die studenten toch maar iets economisch nuttigs doen. En managers hebben we in ieder geval teveel.

Door Floris Solleveld

De filmclub

Black Swan

Over het algemeen pas ik me aan de mensen aan, en is mijn culturele smaak geheel conform mijn generatie en sociale klasse. Dus cliché, cliché, cliché! ik hou van Mad Men, Jonathan Franzen en Amélie, en wil graag een tijdje in Berlijn wonen, zelfs al is Berlijn eigenlijk alweer over. Maar soms, heel soms, dan zeggen de mensen 'a' terwijl ik 'b' zeg. De hoeplala rondom Black Swan, het Oscarvehikel waar zowel publiek als critici mee weg lopen, presenteert zo’n geval. En dat komt niet eens doordat ik de film stilistisch vrij grotesk vond, of doordat ik de regisseur graag had betrapt op enig gevoel voor humor of ironie.
De film, waarin een perfectionistische balletdanseres de weg kwijt raakt, zou gaan over het offer dat de ware kunstenaar voor zijn of haar kunst moet brengen. Vorm en inhoud vallen wat dat betreft mooi samen in het uitgemergelde lichaam van Natalie Portman: de actrice is, net als het personage dat ze vertolkt, bereid voor haar vak heel ver te gaan. Maar waar Portman inmiddels weer vrolijk romantische komedies aan het maken is, daar gaat Nina aan haar obsessie onderdoor.
Ik had ooit een vriendje dat depressief was en weigerde in therapie te gaan omdat 'alle grote kunstenaars nu eenmaal depressief zijn.' Dat was een laf excuus. Het feit dat Nina sterft voor de kunst is geen heldendaad, maar tragisch, triest en zwak. Best bevreemdend om te merken dat men zulke zwakte graag beloont met jubelende recensies, hoge bezoekersaantallen en mogelijk een Oscar.

Door Lynn Berger

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer