nieuwsbrief
Asset 14

Pfauth en De Botton

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Over Alain de Botton en zijn Post-Its in Het Rijksmuseum.

Mail

Gisteren kwam Ernst-Jan Pfauth op De Correspondent in het geweer tegen de storm van kritiek die Het Rijksmuseum te verwerken kreeg naar aanleiding van de samenwerking met filosoof en schrijver Alain de Botton. De critici, zegt Pfauth, moeten eens stoppen met hun eigen, vaak hoogdravende en goed geïnformeerde beleving op te leggen aan een grote groep museumbezoekers die wel degelijk behoefte heeft aan alledaagse, concrete en prikkelende interpretaties van kunstwerken. In plaats van je er enkel aan te vergapen, kan je, citeert Pfauth De Botton, Vermeers 'Straatje' ook zien als “een ode aan 'de Nederlandse bijdrage aan het universele begrip geluk,' te weten: 'dat het voldoende is om de bescheiden taken uit te voeren die van ons allen worden verwacht.'”
Nu ben ik het met Pfauth eens dat kunstkritiek en de informatie in musea te vaak gevangen blijven in een ivoren toren, door gebruik te maken van een voortdurend kunstmatig rondgepompt vertoog waaraan alleen kunsthistorici en grote kenners een boodschap hebben. En toch vind ik de oplossing van De Botton zo mogelijk nog ergerlijker. Niet zozeer vanwege zijn idee van kunstkritiek, maar vanwege zijn eindeloze vertrouwen in het idee van “zelfhulp.”
Natuurlijk kan kunst je iets leren over jezelf, over de wereld en over het leven. Kunst is bij uitstek de plek waar de vraag naar de “condition humaine” telkens opnieuw gesteld wordt. Maar bij De Botton wordt die vraag volkomen leeg. Waar de schier oneindige hoeveelheid ‘zelfhulpboeken’ ons voortdurend een beeld van optimisme, zelfverbetering en eindeloze mogelijkheden voorschotelt, toont veel kunst ons juist dat de wereld niet zelden een grimmige, onduidelijke en onaangename plek is. Vermeers Straatje kan je immers ook confronteren met het besef dat het dagelijks leven oneindig saai en frustrerend was, en is.
Er is niets mis met meer ruimte voor een subjectieve en minder hautaine kunstbeleving, maar wat De Botton levert heeft uiteindelijk maar weinig met kunst, laat staan met kunstkritiek te maken. Pfauth kan nog zo hard roepen dat de ‘toevoegingen’ van De Botton een andere interpretatie van of verhouding tot het werk niet in de weg staan, en natuurlijk kan je zijn post-its prima negeren, maar het is onzin om te beweren dat ze de werken in kwestie niet reduceren tot nogal eendimensionale spreekbuizen. Kunst is in sommige gevallen een prima therapie, maar als er compleet voorbij wordt gegaan aan het feit dat het ook grenst aan waanzin, depressie en pijn, dan verhoudt Rembrandt zich ineens tot de menselijke emotie zoals Vijftig Tinten Grijs tot erotiek.

Melle Kromhout

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer