nieuwsbrief
Asset 14

Gezondheidsmanie

Ooit lachte hij samen met zijn vriend Rob om de gezondheidstrend die hun omgeving leek te overspoelen, zeven jaar later is Rutger bekeerd. Zoals het een bekeerling betaamt, is hij fanatieker dan zijn geloofsgenoten. Totdat hij een Green Smoothie door een rietje probeert op te slurpen.

Mail

In de krant stond dat Paul Verhoeven op zoek was naar “extreem magere” figuranten voor een concentratiekamp-scène in zijn film Zwartboek. Ik scheurde het bericht uit, schreef er pesterig “Iets voor jou?” bij en liet het achter op de keukentafel. Het was 2005. Mijn huisgenoot en goede vriend Rob deed verwoede pogingen om aan te komen. Hij was zo dun dat het medisch onverantwoord begon te worden, maar nog belangrijker was het feit dat meisjes over het algemeen niet in katzwijm vallen bij het zien van een prominente ribbenkast. Vrouwen vallen op sterke mannen, en geven er niet om dat je met een knokige elleboog een vijandige leeuw nog verrassend doeltreffend kunt verwonden.

Rob had jarenlang weinig aandacht aan zijn voedsel besteed en regelmatig een maaltijd overgeslagen wanneer hij intens geconcentreerd over zijn gitaar gebogen zat. Nu besloot hij het grondig aan te pakken en van zijn lichaam een project te maken. Hij schepte elke dag na zijn bezoek aan de sportschool poeder uit een enorme plastic pot van het merk ‘Mammoth’ in de blender en dronk zijn huisgemaakte proteïneshake rechtstreeks uit de kan. Zijn diëtiste raadde hem aan om meer tussendoortjes te eten, dus stelde hij pakketjes met goed vullende producten samen.

Zuivel-fruit tussendoortje

De supermarkt was echter niet gericht op mensen die dikker wilden worden, maar juist exclusief op de deelnemers van de grote afvalrace. Alle producten hadden nu “10% minder vet!” en prezen zichzelf aan als “gezond en voedzaam”. Zelfs als dat helemaal niet geloofwaardig was. Fruitella noemde zichzelf opeens “Het heerlijke zuivel-fruit tussendoortje” en chocola was ontzettend goed voor je – zo bleek uit wetenschappelijk onderzoek van Nestlé. Rob vertelde me dat hij lang moest zoeken, maar uiteindelijk zijn niche in de codetaal vond: “Producten die zeggen: ‘lekker vol van smaak’ of ‘echt genieten’, dat zijn de dikmakers. Die vetzakken moet ik hebben.” We lachten samen om de gezondheidstrend die onze omgeving leek te overspoelen.

Illustratie: Floris Solleveld

Overal verscheen plotseling het label “gezonde keuze”. Toen ik het voor het eerst zag, op de verpakking van mijn halfje bruin, dacht ik: “Krijg ik nu, als volwassen man, een pluim voor mijn beslissing om een brood te kopen? Dank u wel voor het compliment, meneer plastic zakje.” Zelfs snackbars lieten hun eigen groene gezondheidslogo ontwerpen.

Fruit en crackers en postmodern hippiedom

Mijn ex-vriendin was intussen bekeerd tot het postmoderne hippiedom, compleet met yoga-verslaving en periodes van veganisme. Ze at noten, fruit en crackers uit een lunchtrommeltje terwijl ze me stralend vertelde over de rainbow gathering in een Duits bos die ze onlangs bezocht had. “We aten letterlijk van de bomen. Het was fantastisch!” Ik had haar nog nooit zo gelukkig gezien, maar tegelijk leek ze gehypnotiseerd. Toen ik grappen begon te maken, keek ze me aan met blik vol medelijden.

Mensen die met bijna academische interesse het etiket van hun Crystal Clear bestudeerden, waren niet dik.

De euforische staar in haar ogen deed me denken aan de roman Happiness (2003) van Will Ferguson, waarin een allesomvattend selfhelp-boek alle mogelijke problemen oplost en iedereen in een soort intens gelukkige zombie verandert. Wat was er aan de hand? Overgewicht was een groeiend probleem in Nederland, maar de mensen die nu met bijna academische interesse het etiket van hun flesje Crystal Clear bestudeerden, waren niet dik. Ze waren gezonde, imperfecte mensen, en ze leken gek geworden. Ik wist een ding zeker: ik zou me verre houden van deze hysterie.

Zeven jaar later was ik onderweg naar yoga, terwijl ik nog snel een van mijn twee stuks fruit van die dag (een nectarine) naar binnen werkte. In anderhalf uur herstelde ik door middel van verschillende onmogelijke poses de balans tussen lichaam en geest. Eenmaal thuis schonk ik wat biologische muesli in mijn bakje met halfvolle biologische yoghurt en slikte mijn vitamine B12-pil van De Tuinen. Dit alles vulde ik trouw in op mijn Eetdagboek dat ik sinds een week bijhield op de website van het Voedingscentrum – ik wilde toch eens weten wat ik allemaal precies binnenkreeg - en nam een slokje van mijn biologische camillethee. Namaste.

Een schouderklopje van Moeder Natuur.

Zoals wel vaker was mijn eerste verontwaardiging over een hype langzaam maar zeker in kracht afgenomen en was ik in slaap gesust door mijn eerdere vijand, om uiteindelijk mijn verzet om te zetten in een volledige overgave. Zoals ik ook lang had geweigerd de Harry Potter-boeken te lezen, om uiteindelijk verslingerd te raken aan de wereld van dreuzels, professor Perkamentus en zwerkbal. Gezond eten bleek erg lekker te smaken en het gevoel goed voor jezelf te zorgen werkte verslavend, als een groot schouderklopje van Moeder Natuur. Ik had me gewillig laten hypnotiseren door deze geile geluksbelofte.

Tot vorige week dinsdag. Ik liep na de yogales een biologisch, alles-huisgemaakt-lunchcafé binnen en bestelde bij het lieve meisje achter de kassa een koffie met biologische melk en een biologisch broodje met biologische kaas. Op het bord naast de kassa stond “Nieuw! Green Smoothie – goed voor de stofwisseling”. Ik wees erop en zei tegen het meisje: “Doe er ook maar zo een.” Zij boog zich onzeker naar voren om het bord te bekijken en knikte toen weer, met een stralende glimlach.

Een beetje prei

Even later zat ik intens tevreden aan mijn tafeltje. De koffie was goed, het broodje was lekker en de Green Smoothie was… Interessant. De dikke groene substantie kwam nauwelijks door het rietje naar boven en het geheel smaakte wel erg groente-achtig. Maar ik was toch geen kind meer, dat geheel tegen de behoeften van zijn eigen stofwisseling in, producten op smaak beoordeelt? Dus zette ik me schrap en worstelde me door de Green Smoothie. Na een tijdje liep een andere serveerster langs en vroeg me of het smaakte. Ik knikte bevestigend, maar zei: “Wel heftig, die Green Smoothie. Wat zit er eigenlijk in?” Zij lachte en zei: “Appel en aardbeien, en een beetje prei.” “Ah, vandaar de groentesmaak.” Ze liep door, maar draaide zich opeens om, wierp een blik op mijn glas en zei: “Ai, ik zie het al. Ze heeft je de erwtensoep gegeven.”

Ik had, omwille van mijn ‘gezondheid’, een half glas koude erwtensoep opgedronken. Door een rietje. Ik, een jongeman van 26, 1 meter 78 lang, met al eeuwenlang een gewicht van 65 kilo. Het was alsof ik wakker werd geschud. Waar was ik in godsnaam mee bezig?

Selenium

Bijna gooide ik mijn biologische Macbook uit het raam de biologische gracht in.

Thuis zette ik mijn laptop aan en checkte de resultaten van mijn Eetdagboek. Een week lang intens gezond eten moest toch op zijn minst de autoriteiten kunnen bekoren. Maar nee. Hoewel ik goed scoorde met vezels, natrium en vetten, had ik toch nog een zwaar tekort aan foliumzuur, zink en selenium. Bijna gooide ik mijn biologische Macbook uit het raam de biologische gracht in. Selenium?! Ik had maandenlang als een neuroot mijn maaltijden samengesteld, twee-ons-groente-en-twee-stuks-fruit als een mantra herhalend terwijl ik koortsachtig de schappen van de Albert Heijn afzocht naar fysieke volmaaktheid. En nu gooide selenium roet in mijn eten. Terwijl ik geen flauw idee had wat selenium was.

Ik herinnerde me hoe ik mijn ex-vriendin trots over mijn Eetdagboek had verteld en zij me spottend had aangekeken. Zij was inmiddels over haar eerste euforie heen en kon haar nieuwe idealen wat beter relativeren. “Jij? Een Eetdagboek? Waarom?” had ze gezegd. Ik dacht dat ze jaloers was en legde uit dat het niks voorstelde, dat ik het “gewoon wel interessant” vond. Ze knikte, maar met opgetrokken wenkbrauwen. Bij het afscheid wenste ze me grinnikend succes met mijn ‘eetstoornisje’. Ik schudde mijn hoofd meewarig. Maar ze had gelijk. Ik was volledig doorgeschoten.

Lichamen als wiskundesommen

Het is terecht dat er vraagtekens bij onze voedselproductie en -consumptie worden geplaatst. Ironisch genoeg spelen massaproducenten daar weer op in; deels gecorrigeerd door de kritiek, deels om het oude product in een groen jasje te verkopen. Nog vreemder is het om te zien hoe wij, de Westerse eters, deze kennis niet alleen gebruiken als relativering van onze anonieme massaconsumptie, maar als een aanleiding voor een nieuw soort gedachteloos fanatisme. De illusie van het materiële geluk wordt ingeruild voor de illusie van de fysieke maakbaarheid. We behandelen onze lichamen nu als oplosbare wiskundesommen, en maken zo met overmatig zelfbewustzijn een van de grootste geneugten van het leven alsnog kapot.

Na een jaar lang werken aan het project van zijn lichaam was Rob een flink aantal kilo’s zwaarder geworden en prijkte er een heuse six pack op zijn buik. Maar hij was nog steeds dun. Toen hij zijn concentratie enigszins liet verslappen, viel hij weer af. Toch eet hij nu beter en zijn gewicht is nooit meer op concentratiekampniveau gekomen. Hij let een beetje op zichzelf, maar accepteert tegelijk dat hij nooit volledige controle over zijn lijf heeft. Soms maakt hij een smoothie.

Maar nooit een met erwten.

Dit stuk verscheen ook in nrc.next

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer