Het in elkaar knutselen van filmbeelden zoals nu op YouTube gebeurt, kent een lange traditie en is in feite een aanklacht tegen de manipulerende media en het machtige archief." /> Het in elkaar knutselen van filmbeelden zoals nu op YouTube gebeurt, kent een lange traditie en is in feite een aanklacht tegen de manipulerende media en het machtige archief." />
Asset 14

Found Footage Film

Beeldrecyclage of tweedehands filmmaken heeft niets te maken met de laatste eco-trends. Found footage film is een specifiek subgenre van experimentele cinema, waarin oud (historisch) beeldmateriaal hergebruikt wordt in nieuwe producties. Dit remixen van beeldmateriaal is geen nieuw fenomeen, wel is zij de laatste jaren weer actueel door de digitalisering van beeldarchieven en de opkomst van amateurfilm op internetsites als Youtube. Wat is het? Waar is het een reactie op? En wat heeft het archief ermee te maken?

Found footage film is een specifiek subgenre van experimentele of avant-garde cinema, waarin film- en videokunstenaars bestaand beeldmateriaal, dat zij niet zelf geschoten hebben, (analoog of digitaal) verknippen en over elkaar heen plakken om zo een nieuwe film of videowerk te fabriceren. Ooit begonnen als avant-gardistische kunstvorm in de jaren dertig van de vorige eeuw, is het gebruik van found footage de laatste jaren uitgegroeid tot een populaire techniek op videosites als YouTube. Zoals zo vaak gebeurt met kunstvormen die ooit hun tijd vooruit waren, maar na verloop van tijd door het grote publiek in verwaterde vorm als een soort amusement genoten worden. De opkomst van de Internetvariant van found footage heeft te maken met de toevloed van (amateur)video op internetsites als YouTube, waardoor we geconfronteerd worden met een enorme hoeveelheid aan beelden, die een beetje knutselaar doet likkebaarden. Deze nieuwe generatie knutselaars heeft de traditionele instrumenten van de experimentele filmmakers, dat wil zeggen de snijtafels waarop analoge filmrollen verknipt werden, losgelaten en zich volledig toegelegd op digitale bestanden en monteerprogramma’s. In tegenstelling tot de found footage filmmakers van het verleden, die hun materialen vonden in vergeten archieven en zelfs in vuilnisbakken, geeft de found footage filmmaker op YouTube de voorkeur aan bekend materiaal afkomstig uit Hollywoodfilms, TV shows of videogames. Hoe deze nieuwe werkjes te begrijpen? Als een verwaterde amusement vorm, of valt er wel degelijk een kritische boodschap te bespeuren? Zou het een reactie kunnen zijn op film in het tijdperk van zijn reproduceerbaarheid, oftewel een zeer pientere, moderne interpretatie van Walter Benjamin?

Dat zou tof zijn, maar het gros van de nieuwe films dragen meer overeenkomsten met de MTV music video, waarmee ik wil zeggen dat er absoluut pareltjes tussen zitten, maar dat het weinig met kritische reflectie en vernieuwing te maken heeft. De found footage films van het Internet verschillen zowel technisch als stilistisch aanzienlijk van de experimentele variant.

We Edit Life

Hoewel digitale technieken en de komst van het Internet de avant-gardistische kunstvorm radicaal veranderd hebben, bestaat er nog wel een aantal found footage filmmakers, die de moeite van het analyseren waard zijn en meer tussen beide tradities in lijken te staan. Naast obligate farden Hollywoodklassiekers, putten deze found footage filmmakers evengoed uit lullige bedrijfsfilmpjes, home movies en andere audiovisuele noise. Dit citeren en recyclen uit de media en cinema doet denken aan een vorm van culture jamming: stukjes mainstream cultuur, maar ook avant-garde, worden geconsumeerd, onteigend, verknoeid, misbruikt, verteert en herboetseert. Dit resulteert soms in een verrassende combinatie van kunst, entertainment en mediakritiek. Een voorbeeld van een dergelijk geslaagde combinatie is het werk van de Britse kunstenares People Like Us. Zie hieronder het werk ‘We Edit Life’.

Dit is een voorbeeld van audiovisuele collage. Analoog materiaal dat vervolgens gedigitaliseerd is en bewerkt. Meer dan bij andere found footage filmmakers, speelt de audiotrack een belangrijke rol in haar werk – People Like Us werkte voor zij de overstap naar film maakte, als found footage muzikant en radioprogrammamaker. Dit flitsend stukje beeldtsunami bestaat eigenlijk uit heel duf materiaal, gevonden in vergeten bedrijfsarchieven vol verouderde instructiefilms en reclames. Zoals de titel al doet vermoeden, vestigt zij de aandacht op de manier waarop ons wereldbeeld door de huidige media als een kijkdoos in elkaar geknutseld is. Een beetje found footage filmmaker, meent People Like Us, is bovenal een begaafd editor en media-archeoloog; iemand die niet vies is van een beetje beeldmanipulatie en gemakkelijk haar weg kan vinden in de huidige zondvloed aan beelden en betekenissen. Het werk van People Like Us is niet alleen een aanklacht tegen de huidige manipulerende media, maar ook tegen het institutionele archief. Wat dat betreft is People Like Us schatplichtig aan de traditionele found footage film. Om dit laatste te begrijpen, loont het de moeite het ‘found’ in found footage film nader specificeren. Wat heeft het archief ermee te maken?

Waarom het ene materiaal in de vuilnisbak mag en het andere niet

Het archief is een officieel instituut, dat haar materialen zorgvuldig selecteert om zo een specifieke collectie, bijvoorbeeld de Nederlandse audiovisuele cultuur, op te bouwen en voor toekomstige generaties te behouden. Deze materialen zijn archiefwaardig, omdat ze een culturele en historische waarde hebben. Daarentegen bestaat het overgrote deel van found footage uit audiovisuele ruis; vondelingen die niemand hoeft te herinneren, laat staan bewaren. De found footage filmmaker geeft dit weesmateriaal als het ware een onderkomen in nieuwe producties. De found footage film fungeert dus als (artistiek)archief, waarbinnen het beeldmateriaal geherbergd wordt en een nieuwe betekenis krijgt. Dit is meer dan liefdadigheid. Het is een zeer kritische houding ten opzichte van het institutionele archief, want wie bepaalt eigenlijk wat wij moeten herinneren en vergeten? Heeft iets historische waarde en wordt het daarom gearchiveerd of is iets waardevol omdat het gearchiveerd is? Worden minderheden in het archief vertegenwoordigd? Het marginale? Kan ik Rembo & Rembo wel aan mijn kleinkinderen laten zien? En wat gebeurt er eigenlijk met al die Youtube filmpjes? Of hoe zit het met het behoud van al die Internetsites? Zal Hardhoofd ooit als onderdeel van de Nederlandse audiovisuele cultuur in een archief belanden?

De avant-gardistische found footage film trok ten strijde tegen het zogenaamd neutrale archief, dat in wezen, als bewaker van het collectieve geheugen, een zeer machtig politiek instrument is. Door te selecteren en te categoriseren bepaalt het instituut immers wat culturele of historische waarde bezit. Wat de moeite van het archiveren is, is niet zozeer een stoffige vraag, eerder een bloederige strijd om erkenning, herkenning en rechtvaardigheid. Nu moet ik natuurlijk niet overdrijven, want ik denk niet dat People Like Us op de bres staat voor het behoud van mannen met snorren en verouderde apparatuur. Ook hoeven we ons geen zorgen te maken om Rembo & Rembo, dat zit allemaal netjes in een televisiearchief. Misschien heeft het traditionele beeldarchief sowieso aan macht ingeboet, nu Internet in zichzelf al functioneert als één grote opslagplaats. Een opslagplaats die bovendien vele malen democratischer is dan het traditionele archief. Toch is er nog niemand opgestaan die het Internet in kaart gaat brengen of wil bewaren voor toekomstige generaties, terwijl we al meer dan 15 jaar online zijn. Dankzij YouTube heeft de huidige generatie online found footage filmmakers een veel groter publiek tot hun beschikking. Zij zouden dus alsnog in de voetsporen van hun experimentele voorgangers kunnen treden.

Mail

Annabel

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer