Asset 14

The Act of Killing

In The Act of Killing volgt filmmaker Joshua Oppenheimer de ‘gangsters’ Anwar en Adi, die in de jaren zestig talloze communisten en etnische Chinezen hebben afgeperst en vermoord in het Indonesische Medan (Sumatra). Voor Oppenheimers camera spelen ze hun misdaden na, waarbij zich laten inspireren door hun favoriete filmgenres: western, gangsterfilms en musicals. En dit alles zonder een spoor van berouw – totdat Anwar de rol van een van zijn slachtoffers moet spelen.

Stephane: What. The. Fuck. Dit is een van de meest choquerende, ongemakkelijke en tegelijkertijd fascinerende films die ik in eeuwen heb gezien.

Sanne: Stel je voor dat een paar voormalige SS'ers voor de lol door Auschwitz gaan rondlopen in hun oude uniform, en vol trots vertellen over de hoeveelheid joden die ze de gaskamer in hebben geschopt. DAT WAS DIT.

Stephane: Maar ik denk dat deze oorlogsmisdadigers, in tegenstelling tot SS'ers, vrijuit kunnen spreken omdat ze toentertijd als winnaars uit de bus zijn gekomen. En daarom nog als helden worden gezien.

Emma: Ik denk niet dat het eraan ligt dat ze gewonnen hebben. Het vreemde was voor mij dat hun terreur geen noodzakelijk kwaad was - het kwam puur uit henzelf. Al dit onuitsprekelijke kwaad kwam gewoon uit een stelletje mannen dat Amerikaanse films naspeelde. Free Men, Gangsters, Sadists. Voor Anwar en zijn vrienden waren het geuzennamen.

Stephane: Ja, heel raar om ze te horen zeggen dat Marlon Brando en John Wayne ze hebben geïnspireerd...

Sanne: En Elvis Presley! Zo absurd dat deze gasten dagelijks op de meest sadistische wijze gevangenen om het leven brachten, en tegelijk cowboytje aan het spelen waren.

Emma: Natuurlijk een enorm cliché, en wellicht een trap na nu mannen het in de westerse wereld al zo moeilijk hebben, maar ik dacht wel de hele tijd: Mannen, soep van koken. Als je hen te veel macht geeft dan maken ze de wereld dik en smerig en KUT.

Stephane: Hè? Zouden vrouwen dit niet kunnen doen dan?

Sanne: Vrouwen zouden dit niet doen; niet zo.

Stephane: Daar geloof ik helemaal niks van.

Sanne: Misschien kun je een voorbeeld geven van de laatste volkerenmoord die door een vrouw werd geleid?

Stephane: Die moet er zijn!

Emma: Het gaat niet om genocide, maar om dat lacherige, banale, lompe. Dat brute feest dat ze maakten van dorpen platbranden, gouden kettingen van lijken jatten, meisjes van veertien verkrachten en er met je vrienden om lachen.

Sanne: “This is going to be hell for you, heaven on earth for me.”

Stephane: De man die dat zei over zijn eigen verkrachtingen is het kwaad zelf. Maar misschien hebben jullie gelijk. Hier staat een lijst met oorlogsmisdadigers en ik zie er weinig vrouwen tussen staan. Maar misschien komt daar verandering in als de emancipatie helemaal voltooid is.

Sanne: Oh, ik twijfel er niet aan dat vrouwen de meest gruwelijke oorlogsmisdaden kunnen plegen. Maar ik zie echt geen groep vieze, dikke, dronken vrouwen mensen uitmoorden en dorpen platbranden omdat ze dat zo cool vinden. Ik bedoel, wie zou hun voorbeeld moeten zijn?

Stephane: Ik heb er één! Ilse Koch. De ‘Heks van Büchenwald’, vrouw van de kampcommandant in het gelijknamige concentratiekamp. Ze deelde willekeurige zweepslagen uit. Ze verzamelde stukken huid van vermoorde gevangenen met opvallende tatoeages. En nu jullie weer.

Sanne: Het viel me erg op dat de geïnterviewde mannen allemaal hun technieken en rituelen hadden als het ging om moorden. Adi vertelde dat hij de mannen op het laatst wilde laten ‘accepteren’ dat ze gingen sterven, dan kregen ze nog een sigaret en een moment om na te denken.

Emma: Ja, maar die Anwar die moordde op zijn efficiëntst. Hij heeft er duizend voor zijn rekening genomen met dat ijzerdraad van hem. Hij ‘moest’ doden, vond hij.

Sanne: Zijn zogenaamd briljante methode met dat stuk ijzerdraad was niet gebaseerd op een nog enigszins humane gedachte - dat het dan snel gebeurd was - maar omdat het anders zo’n smeerboel werd met al dat bloed.

Stephane: Het kan ook zijn dat het verslavend werkt. De Nederlandse regisseuse Coco Schrijber maakte een documentaire waarin ze veteranen van de Vietnamoorlog interviewde. Het moorden bleek voor veel mannen een verslavende werking te hebben. Ik vond het trouwens heel verwarrend dat ik de moordenaars soms grappig en sympathiek vond.

Emma: Vooral die dikke sidekick Herman, die kauwgombellen op zijn neus laat knappen.

Sanne: En toen hij voor de film in drag moest, omdat ze geen vrouwelijke figuranten konden vinden die een groepsverkrachting wilden naspelen.

Emma: Ik vond ook dat ze een oog voor esthetiek hadden, die moordenaars. En voor taal. De verbeelding die ze aan hun zogenaamde taak gaven, was zo bizar, en een beetje poëtisch. In hun openingsscène zie je een prachtig landschap met Sumatraanse danseressen en superweirde muziek, en dan opeens die Herman daartussen, ook verkleed als vrouw.

Stephane: Ja, en dat ze de nagespeelde filmfragmenten terugkeken met de hoofdpersonen was ook mooi. Dan zeiden ze dingen als: "Ik moet beter acteren" of "Ik moet m’n haar verven..."

Emma: "Ik had nooit een witte broek aan als ik ging moorden. Het lijkt wel of ik op vakantie ga."

Sanne: Het was heel bijzonder toen die Anwar op een gegeven moment de rol van gevangene moest spelen, en hij zelf dat ijzerdraad om zijn nek kreeg. Hij wordt meteen helemaal beroerd.

Emma: Ik vroeg me af: is het echt zo dat Anwar meer gevoel krijgt voor wat hij heeft gedaan door het maken van die film?

Sanne: Ik denk dat het voor een heel groot deel zelfmedelijden was, maar ik geloof wel dat door het maken van deze film opeens al die skeletten uit zijn kast kwamen donderen. Daar had hij niet op gerekend. Je zou hopen dat ze worden gedeporteerd naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag, wegens misdaden tegen de menselijkheid.

Emma: Maar dat is volgens mij niet wat de filmmaker wil bereiken.

Stephane: Eén van de moordenaars zei: "Mensen zoals ik heb je overal ter wereld." En dat is misschien het schokkendste van de hele film. Dit kan altijd overal ter wereld gebeuren. Het zit in de aard van het beestje. En deze film laat dat op een hele openhartige manier zien.

Mail

Redactie

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer