nieuwsbrief
Asset 14

L'écume des jours

Deze week zag onze redactie de verfilming van de klassieke roman L'écume des jours ('Het schuim der dagen') van Boris Vian. Sadistische en bloederige dingen, de grote filosoof Jean-Sol Partre en in de long van Audrey Tautou groeit een waterlelie.

Mail

Melle: Dit is het motto van het boek: "Er zijn maar twee dingen belangrijk op deze wereld. Een: de liefde, op alle mogelijke manieren, met leuke meisjes. Twee: de muziek van New Orleans of Duke Ellington. De rest moet verdwijnen want de rest is oerlelijk."

Noor: Dat verdwijnen heeft regisseur Michel Gondry heel letterlijk genomen, de hele setting van de film verdween. Het huis waarin ze woonden brokkelde gaandeweg af, de kleur verdween niet alleen uit hun levens, maar ook uit ons beeld. De film begon in kleur en eindigde in zwartwit. En (spoiler!) de personages overleefden het geen van allen.

Melle: Dat is in het boek ook zo, maar in de eerste helft heeft Gondry inderdaad alle lelijkheid laten verdwijnen. Jezus, wat is het allemaal zoet en koddig en vrolijk.

Rob: Met Audrey Tautou in haar vaste rol als schattig naïef meisje.

Melle: Als Amélie.

Noor: Daar zal ze wel nooit meer van af komen. Amélie is haar ultieme rol geweest, en ze heeft die te vroeg gespeeld.

Melle: Het was natuurlijk ook haar doorbraak. Ze leidt aan een ernstige vorm van het Swiebertje-syndroom.

Noor: Melle, jij bent enorm fan van het boek. Waarom?

Melle: Ja, zoals ik eerder al eens schreef is L'écume des jours een perfect boek voor verwarde pubers. Absurd, romantisch, tragisch, wreed. Het is lekker opstandig en raar. Het gekke is dat de schrijver Boris Vian en Gondry op papier een per-fec-te combinatie vormen, maar als je deze film ziet realiseer je je dat het eigenlijk té perfect is: Gondry gaat helemaal los met Vian’s absurde wereld en dan blijft er eigenlijk niks van het drama over. Vermoedelijk zou een regisseur met meer zelfbeheersing het verhaal meer eer aan doen. Gondry blijft veel te dicht bij het boek.

Rob: Wat mij, als niet kenner van het boek, opviel, was dat de film het enkel van de absurdistische vorm moest hebben. Het verhaal kwam op mij over als een vrij standaard dingetje over liefde en de dood. In de film werden al die aspecten op een absurde manier ook nog eens heel erg letterlijk genomen waardoor het er voor mij heel dik bovenop kwam te liggen.

Noor: Er werd weinig tot niets aan de verbeelding over gelaten op deze manier. De personages en hun verhaal speelden een ondergeschikte rol. Eigenlijk was er niet eens een verhaal, want de toevalstreffer waterleliekanker, tsja, daar kun je verder ook niets aan doen, maar toeval kan nooit de essentie van een verhaal zijn. Hoogstens een beginpunt. Ik vond de kanker esthetisch gezien wel heel mooi verfilmd, die waterlelie-ijsbloem die zich tijdens haar slaap in haar long nestelt.

 

Melle: Het verhaal is echt heel tragisch, maar bij Gondry blijft het allemaal zo plat als een dubbeltje. Die waterlelie is bijvoorbeeld tegelijk wel en niet een metafoor. Tuurlijk: het gaat over kanker, maar in het boek accepteer je óók dat het dus kennelijk een waterlelie is. In de film doe je dat eigenlijk niet.

Noor: Daar verbaasde ik me over, dat ik het absurdisme, of magisch-realisme, maar moeilijk kon accepteren. In Gondrys andere films, of bijvoorbeeld Amélie, had ik daar geen enkele moeite mee. Maar hier was het absurdisme om het absurdisme en dat leidde volledig af van het verhaal. Dat blijft misschien een half uur leuk, maar zeker geen 125 minuten.

Melle: Als lezer mag je al het absurdisme zelf verbeelden en blijft het dromerige en vervreemdende overeind. In een film werkt dat niet. Gondry heeft het allemaal al voor je bedacht en dat slaat alle speelsheid dood. Zo blijkt het boek toch onverfilmbaar: niet omdat alle rare shit niet verbeeld kan worden, maar juist omdat het verbeeld wordt.

Rob: Weet je wat ik ook raar vond? Dat binnen het zoete sfeertje van het begin soms ineens dingen gebeuren als dat de hoofdpersoon zijn oogleden afknipt, of dat mensen in een hakselmachine terecht komen.

Melle: Ja, eigenlijk gebeuren er heel veel sadistische, bloedige dingen, maar die komen niet tot hun recht. Bij Vian blijft dat contrast veel groter. Hij schept een soort sadistisch genoegen in allerlei bloedige toestanden, maar houdt het toch licht. Bij Gondry blijft alleen het lichte over. Overigens vond ik de scène met de grote filosoof Jean-Sol Partre wel zeer geslaagd. Dat was voor mij het hoogtepunt van de film.

Rob: Ja, wat had die Boris Vian met, of tegen Jean Paul Sartre dat hij hem een dergelijk personage gaf in zijn boek?

Melle: Ik weet het niet precies, maar hij verkeerde in die kringen in St. Germain in de jaren vijftig en het zijn denk ik voornamelijk collegiale plaagstoten. Volgens mij was hij bevriend met Sartre en de Beauvoir.

Overigens zijn die expliciete verwijzingen naar de jaren vijftig wel leuk, maar ook een bewijs dat hij het boek wel erg letterlijk volgt. Zo vond ik het toch een beetje een probleem dat de enige neger in de film de kok was, goed kon dansen en zo lekker seksueel vrijgevochten was. Dat is volgens mij overigens een toevoeging van Gondry, kan je nagaan.

Rob: Hij is het racisme allang voorbij joh. Dan mag het weer!

Noor: Omar Sy leidt ook al aan het Swiebertje-syndroom. Hij is vooral bekend als de Intouchables-neger.

Melle: Ik heb Intouchables niet gezien, dus daar had ik geen last van. Trouwens: ik wil Gondry nog wel complimenteren met de details en de set-design, want het zag er allemaal fenomenaal uit.

Rob: Momentje, ben even weg voor een kleine lozing van blaasinhoud.

Noor: Getsie, nu zie ik dat weer voor me.

Melle: Kijk! Dat is de verbeelding! Als Rob een filmpje had gestuurd, was er niets aan geweest.

Redactie

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer