Asset 14

Een lachwekkende reflex

Column: Een lachwekkende reflex

Toen ik werd aangerand in de metro was mijn eerste reactie: lachen. De overvolle wagon reed ergens tussen de Berlijnse haltes Weinmeisterstraße en Alexanderplatz, buiten regende het, om me heen rook het naar broeierige jassen. Het was zo druk dat ik me maar net aan een paal kon vasthouden. De passagiers ademden klammig voor zich uit, iedereen zweeg. We reden bijna het station binnen en toen voelde ik het: iemand greep tussen mijn benen. En kneep. Ik draaide me om, keek in een heleboel ogen, zei zacht iets als ‘hee’, maar niemand reageerde. Ik had geen idee tot wie ik me moest richten. De metro minderde vaart, langzaam schoven we naar het perron. De omroepstem zei dat de deuren in Fahrtrichtung links zouden openen, en vlak voordat we helemaal stilstonden en ik uitstapte, lachte ik naar de mensen.

‘O mijn god,’ zei ik op het perron tegen vriendin P. met wie ik samen reisde en die aan de andere kant van de wagon had gestaan. ‘Iemand graaide net heel ruw tussen mijn benen.’ Ik lachte nog steeds. P. keek mij verbaasd aan.
‘Wat de fak?’
Ik herhaalde wat er was gebeurd.
‘En daar moet jij om lachen?’
‘Nee, ja, nee, het was zo gek,’ zei ik. ‘Ik heb geen idee wie het deed, het was zo vol, en iedereen bleef maar stoïcijns en natgeregend voor zich uitstaren.’
De vriendin bleef even stil.
‘Jezus wat kut Iduna,’ zei ze.
Toen merkte ik pas hoe vrolijk ik deed. En dat het helemaal niet vrolijk was.
‘Ja, kut wel, eigenlijk,’ zei ik.

Dit is inmiddels zes jaar geleden en ik heb er nauwelijks meer bij stilgestaan. Ik voelde me niet vies, ik was niet boos, ik vergat het gewoon. Dit gebeurt vaak, heb ik nog eens gedacht, logisch dat het mij ook een keer overkomt. Pas toen de #MeToo-beweging opkwam moest ik er vaker aan denken. Vooral het lachen herinnerde ik me dan. Ik sprak erover met vriendin P. ‘Soms als er heftige dingen gebeuren, reageren mensen lacherig,’ zei ze, ‘dat is normaal.’
‘Ik denk niet dat ik lachte omdat ik in shock was,’ zei ik. Ik twijfelde even. ‘Het klinkt misschien gek, maar volgens mij lachte ik om degene die het deed gerust te stellen. Omdat ik er op de een of andere manier vanuit ging dat het niet expres was gebeurd, dat het een ongelukje was.’
De vriendin leek het niet te begrijpen.
‘Ergens wist ik natuurlijk dat het geen ongelukje was,’ zei ik. ‘Maar ik wilde denk ik heel graag dat het wel zo was.’

Inmiddels denk ik vaak aan dat lachen. Niet het gegrepen worden, maar mijn neiging het te sussen heeft de meeste indruk gemaakt.

Als ik op het verjaardagsfeest van een Duitse vriend met zijn opa praat, moet ik er ook aan denken. We hebben het over generaties en hoe die van elkaar verschillen. De opa zegt dat hij op een revolutie zit te wachten. ‘Het is precies honderd jaar geleden,’ zegt hij, ‘de matrozenopstanden.’
Ik kan het niet laten. ‘Ah,’ zeg ik, ‘u bedoelt de muiterij in Wilhelmshaven en Kiel, waar ook arbeiders zich bij aansloten en die uiteindelijk leidde tot de novemberrevolutie, de wapenstilstand en de val van de laatste keizer.’
De man kijkt me verbaasd aan.
‘Ik heb een master Duitse geschiedenis gedaan,’ zeg ik nuffig. ‘Dus ik weet waar u het over heeft.’ Ik vertel hem dat ik een vak volgde dat over de opstand ging.
‘Mijn vader deed mee,’ zegt de man, dankbaar voor mijn interesse. ‘Die werkte daar op de werf. Heeft ook gevangengezeten. Maar ze hielden hun poot stijf hè, die jongens, allemaal. Geweld, censuur, die nutteloze zeeslagen, al die doden. Er moest iets veranderen.’
‘Wat bijzonder,’ zeg ik, ‘dat uw vader –’
‘Hij heeft er nooit over verteld,’ zegt de man, ‘dat deed niemand. Ze vochten gewoon.’ Hij is even stil. ‘Ik ben heel benieuwd wanneer jullie generatie begint te vechten.’ Hij fronst naar mij, en dan naar de pratende, etende en drinkende mensen om ons heen.
Ik wil vertellen over onze revoluties. Over hoe opstand niet altijd hoeft te beginnen met een geheven vuist. Dat weten wanneer je mag ophouden met lachen soms hetzelfde betekent. Maar ik weet niet hoe ik het moet zeggen. Ik kijk naar zijn lieve, oude gezicht. En dan voel ik toch weer die neiging in mijn mondhoeken.

Mail

Iduna Paalman (1991) is Hard//hoofdcolumnist. Haar poëzie en korte verhalen verschenen o.a. in De Gids, Revisor, Het Liegend Konijn en NRC Handelsblad. Ook schrijft ze voor het toneel en werkt ze als docent. In 2016 won ze de Grote Lowlands Schrijfwedstrijd. Bij uitgeverij Querido werkt ze aan haar poëziedebuut. // iduna@hardhoofd.com

Daphne Prochowski is een illustrator uit Groningen. Haar werk is te omschrijven als kleurrijk en verhalend.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
Lees meer

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer