tickets
Asset 14

Een koffietent is geen republiek

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Merel Eimers en Simon van der Weele zien een verband tussen uitbuiting en authentieke koffietentjes.

Op fietstocht door de Amsterdamse Baarsjes, nog niet zo lang geleden een van de armere wijken van onze hoofdstad, ontdekte Simon de nieuwe koffietent annex flexwerkvrijplaats ‘Koala Republic’. Achter het pseudo-sobere decor (denk: onbewerkt hout, hangende planten, ‘Scandinavisch’) bleek een heuse republiek met een eigen ‘onafhankelijkheidsverklaring’ schuil te gaan. De ‘missie’ van deze zaak: goede koffie en gezond eten. Een speels getekende Koala staarde Simon aan met een assertieve blik van schattigheid en onschuld - een blik die alle subversieve potentie van deze zelfverklaarde vrijstaat weghoonde. Een gevoel van benauwdheid bekroop hem. Ontsnappen was onmogelijk.

Dat de wildgroei aan plekken zoals ‘Koala Republic’ duidt op een toenemende gentrificatie en homogenisering van onze hoofdstad weten we inmiddels wel. Het publiek is jong, blank, gezond en bemiddeld (of diep in de studieschulden). Hoe meer van dit soort tenten in een straat, hoe minder ruimte voor alles dat afwijkt van deze norm. Maar wat ons opvalt aan de hippe koffiezaak is niet zozeer haar esthetiek of clientèle, als wel wat een groot deel van deze clientèle er precies met hun spiegelgladde Macbooks komt doen: werken. De formica tafeltjes van menig tentje worden regelmatig urenlang bezet gehouden door druk typende twintigers en dertigers, die onverhoopt van hun café een werkplek maken. Zonder vast contract en zonder vaste werkplek vinden zij in deze tenten een surrogaatkantoor. Zo zien wij de hippe koffiezaak als symptoom van een bredere trend: de gestaag stijgende behoefte aan flexwerkplekken, door een gebrek aan vaste contracten en bijbehorende vaste inkomens, en de uitholling van sociale zekerheid voor degene met ‘creatieve’ (en minder creatieve) beroepen.

Dit mes snijdt vaak aan twee kanten: de hippe koffietent faciliteert deze trend namelijk niet alleen door de creatieveling een werkplek te verschaffen, maar past de flexwerkmentaliteit vaak ook toe op het eigen personeelsbeleid. Dat ondervond Merel toen ze ging werken in de keuken van een generiek yuppententje in de Amsterdamse Pijp.* De eigenaren, beiden werkzaam op de Zuidas, hadden de naam van dit ‘authentieke’ restaurantje letterlijk van een lijst van een consultancybureau geplukt. De enige momenten dat zij ‘op de vloer’ stonden waren om de kassa te legen of een vers kokoswatertje te halen (‘héérlijk na de bikram’). Een nul-urencontract, minimumloon, geen vakantiegeld, volledige vereiste beschikbaarheid in de avonden en het weekend, en geen maaltijd bij ‘korte diensten’ stonden nogal haaks op hun beoogde imago van ‘duurzaam’ en ‘vooruitstrevend’.

De toename aan hippe koffietenten maskeert dus in wezen dat de arbeidsomstandigheden van jonge mensen in toenemende mate precair worden. Het zijn de kantoren voor de ZZP’ers zonder vast contract, zonder werkplek en zonder een solidair netwerk van collega’s. Ze laten zich bedienen door onderbetaald en ondergewaardeerd personeel. De esthetiek van de zaak neutraliseert dit fenomeen: de rustieke bakstenen muren, de melkillustraties in de koffie, de quasi-spirituele, levensbevestigende slogans die het menu sieren, alles dient te wijzen op luxe en authenticiteit. In het doodstille koffiekantoor is het echter ieder voor zich: eigen tafeltje, eigen koffie, eigen scherm. Zo blijkt de hippe koffietent geen progressieve vrijstaat voor creatievelingen, maar een welriekend ballingsoord voor flexarbeiders.

* Wegens het tekenen van een geheimhoudingsclausule kan Merel de naam van dit restaurant helaas niet vrijgeven.

Beeld: Flickr

  
Mail

Merel Eimers en Simon van der Weele zijn Hard//hoofd-redactielid. Ze doen onderzoek naar nieuwe mogelijkheden van verzet tegen politieke verrechtsing, toenemende xenofobie en fascistische tendensen in Europa. Tegen het neoliberale beeld van de auteur als BV Ik publiceren Merel en Simon principieel met zijn tweeën. Deze samenwerking garandeert discussie, collectief denkwerk en flink wat statiegeld.

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Notice: Undefined index: show_large_first_post in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200122203538/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 31
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer