nieuwsbrief
Asset 14

Horrorhoofd

Ze mocht best laat thuiskomen, maar niet te laat. Na talrijke overtredingen in haar vroegste discojaren besloot Laura beter te gaan plannen. Nu leeft ze in een woud van snoozende reminders.

Mail

CPB’tje word ik soms genoemd, vanwege mijn ziekelijke neiging tot plannen. Als je het optimistischer wilt omschrijven kun je zeggen dat ik veel met de toekomst bezig ben. Weer wat minder aantrekkelijk: controledwang. In strijd met de constante chaos in mijn hoofd probeer ik alles wat daar rondtolt vast te spijkeren. Met agendapunten, lijstjes en overzichten. Als ik mijn ogen sluit zie ik een blokkenschema van mijn dagen, dat er ongeveer zo uitziet:

Een blokkenschema van ontwerpster Melissa Easton

Horror vacui regeert mijn hoofd, angst voor de leegte. Niet dat ik bang ben voor rust en stilte, integendeel, onder die omstandigheden gedij ik vaak het best, maar ín dat hoofd gebeurt hetzelfde als op een vaas uit de Geometrische Tijd in het oude Griekenland. Ieder ongebruikt stukje wordt beklad. Het was een groots moment van herkenning toen ik tijdens mijn studie oog in oog kwam te staan met het toonbeeld van dit stijlkenmerk, de Dipylon-amfoor.

Dat de kaarten zo geschud zijn heb ik regelrecht te danken aan mijn ouders. Niet alleen vanwege hun genetisch materiaal, maar meer nog door het feit dat ze in mijn pubertijd nogal rigide waren, vooral waar het uitgaan betrof.

Ik mocht heus uit, ik mocht zelfs behoorlijk laat thuiskomen: zaterdagnacht om half vijf. Maar wee mijn broze gebeente als dat acht over half vijf werd. Dan stond mijn vader in zijn verwassen groene badjas naast de bijkeuken te wachten met een donderattaque rechtstreeks uit de hel (ongeacht het bijzijn van vrienden).

Dat nooit meer, besloot ik na talrijke overtredingen in mijn vroegste discojaren. Maar, ik wilde ook weer niets missen van de nacht, waarin elke seconde van levensbelang was. Daarom ontwikkelde ik noodgedwongen steeds verfijndere technieken om die nacht maar tot het maximum te rekken en tóch op tijd af te kloppen op de slaapkamerdeur van mijn lieve ouders, die met gespitste oren lagen te wachten op het piepende tuinhek, de krakende traptrede, de zo nuchter mogelijk uitgevoerde bonk op de deur. Het vereiste een complex intern organisatievermogen om dat op tijd klaar te spelen, zeker na een bezoek aan het grootst mogelijke aantal etablissementen dat op één avond waar te maken was, de langdradige maar broodnodige afscheidsrituelen onderweg en dan nog de keuze uit de verschillende manieren om me zo snel mogelijk van de laatste zuipschuur naar de overloop van mijn ouderlijk huis te begeven. Voor het eerst in mijn bestaan ontdekte ik werkelijk het nut en de noodzaak van plannen en daaruit voortvloeiend de uitstekende functie ervan als tijdverdrijf.

De aanzet voor een verslaving was geboren (overigens niet de enige uit die periode). Ik durf trouwens te zweren dat heel veel mensen ongewenst verslaafd zijn aan plannen en ik durf ook een klein beetje te zweren dat de meesten dat niet eens doorhebben. Volgens het horror vacui-principe dat zich naast de kunst en de natuurkunde (het was Aristoteles die ontdekte dat lege ruimtes in de natuur steevast als vanzelf weer werden ingevuld) ook in de filosofie heeft genesteld, komt dit voort uit een existentiële angst voor de leegte, waarbij de leegte 'het onbekende' is en de dood daarvan natuurlijk weer het meest afschrikkende voorbeeld. Om de angsten die daaruit voortkomen te beheersen is de mens volgens deze weinig opbeurende theorie voortdurend bezig zekerheid te creëren: benoemend en invullend slaat hij zich door het leven. Onze hersenen zijn zelfs al zo ver geëvolueerd dat ze dit constant én automatisch doen.

Die dwangmatige werking van mijn eigen hersenen ontdekte ik tijdens een poging tot mediteren. Bedoeld, meende ik, om dan in ieder geval wat rustiger te worden. Het kwam er echter op neer dat ik ging zitten, gefocust op mijn ademhaling met het voornemen alle langskomende gedachten te bezien en vervolgens los te laten maar shit! Wat een parade! Ik kon niet eens uitademen zonder te denken aan het uitsterven van de blauwvintonijn, mijn lekkende dak, de boekenbon en wie daar ook alweer op afgebeeld stond en hoeveel geld bij dat hoofd hoorde en of Harry Mulisch ook op de tientjesboekenbon zou kunnen staan of dat die hele bon alweer ouderwets was want heb je tegenwoordig geen pasjes en straks korianderzaadjes kopen bij Yammie Yammie de groenteboer die er ook precies uitziet als een Yammie Yammie hij begint veel vroeger met werken dan ik en kut die e-mail!

In 2,4 seconden.

Sinds dat mediteren is het een gemeen zware last om me verzekerd te weten van het denkgeweld dat zich overal tussendoor perst. Ooit was het nog slechts achtergrondrumoer, redelijk draaglijk, maar sinds mijn aandacht er als een schijnwerper langs scheerde, zie ik mijn gedachten constant in hun ware lelijkheid voorbijspringen. Samen met mijn telefoon probeer ik deze gedrochten nu te bestrijden door apps als things, notes, 2Days en agendapunten en vernuftige alarmsystemen in te zetten (dit uiteraard toegejuicht door mijn planmanie). Mijn lievelingsstrijdwapens hierbij zijn de reminders die je op een bepaalde tijd en vooral locatie kunt laten afgaan. Maar ondanks de aantrekkelijke interface die orde en rust belooft, werkt het volgens hetzelfde principe als de muur die ik ooit met schoolbordverf beschilderde (in de veronderstelling dat mijn leven meer gestroomlijnd zou verlopen als ik daar iedere dag op kon schrijven en vooral wegstrepen).

Het treurige resultaat destijds was dat ik allereerst wekenlang bij thuiskomst herinnerd werd aan de dingen die ik dus nog stééds niet had gedaan (Spaans leren, afstuderen). Niet veel later was mijn goede voornemen verworden tot een dofgrijze veegwand. Gek genoeg paste ik het zo geliefde horror vacui-principe hier nou eens níet toe en bleef de muur tot ik verhuisde effen vuilgrijs. Jammer voor je, Aristoteles, met je "elke leegte wordt opgevuld".

Alhoewel, sporadisch verscheen er toch een lief krijtbericht van een bezoeker. Precies zoals nu op mijn telefoon eigenlijk. In het woud van snoozende reminders (vooral de locatiereminders zijn funest, want die zie ik meestal pas als ik in volle vaart langs de betreffende locatie ben geracet) blijf ik de opdrachten aan mijzelf gedachteloos wegvegen, wegvegen, wegvegen. Met goddank af en toe een lief berichtje tussendoor.

Overigens is dit jaar de eerste vrouwelijke directeur van het CPB aangetreden. Laura heet ze.

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer